Ανεξάρτητα από το αν μπορεί να εντοπιστεί "αξιοπρεπής" μεταφορά αρχαίας τραγωδίας στη σύγχρονη νεοελληνική κατάσταση, πολλοί αναζητούν την "κάθαρση". Η συντηρησιμότητα των γεγονότων, καθώς και η φαντασία κάποιων από τις ακτιβιστικές πρωτοβουλίες (πχ τα του "δέντρου" στην Αθήνα) έχουν αρχίσει να συσσωρεύουν πολλά νεύρα τα οποία (ας όψονται πολιτικό κόστος και "εορταστική περίοδος" τα οποία αμφότερα προστίθενται στην ψυχολογία του δανειολήπτη) φοβόμαστε πως θα είχαν βρει τρόπο έκφρασης. Χωρίς να επαναλαμβανόμαστε σχετικά με το ποιος λέει σήμερα τι, τι έλεγε εχτές, πού ήταν, κλπ, θα αρχίσουμε να ασχολούμαστε με το "δια ταύτα".
Διευκρινίζουμε από την αρχή ότι δεν αποδεχόμαστε ευφυολογήματα του τύπου "η πολιτική είναι η επιστήμη του εφικτού", ούτε αντιλαμβανόμαστε ως "επιλογή των πολιτών" τα αποτελέσματα της σταυροδοσίας στις βουλευτικές εκλογές των πελατών που αυτάρεσκα αυτοαποκαλούνται πολίτες. Μπορεί να σφάλουμε, αλλά είναι δικαίωμά μας. Εχοντας πει αυτά, αναζητούμε κατ αρχήν κάποια γενικά χαρακτηριστικά της κατάστασης που θα ονομαστεί "κάθαρση" (...καταραμένο "89"...), και όχι, επί του παρόντος, το περιεχόμενο συγκεκριμένων "μέτρων". Με όλη τούτη την οριοθέτηση, έχουμε την αίσθηση ότι χαρακτηριστικά της διαδικασίας της κάθαρσης είναι, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:
1. Πρωταγωνιστούν πρόσωπα που δεν εμπλέκονται με οποιοδήποτε ρόλο στην τρέχουσα πολιτική σκηνή. Δεν μιλάμε για α-πολιτική διαδικασία, όπως θα προσάψουν πολλοί, αλλά για ουσιαστική ανάγκη ανάκτησης εμπιστοσύνης στη λειτουργία των πολιτικών θεσμών. Η εμπιστοσύνη στα πάσης απόχρωσης πρωτοκλασσάτα στελέχη έχει τελειώσει και έχει δώσει τη θέση της στο θυμό των νέων ανθρώπων και όχι μόνο. Οσοι από τους θιγόμενους είναι πραγματικά πολιτικά πρόσωπα θα καταλάβουν και θα "θυσιαστούν". Οι υπόλοιποι θα αντιδράσουν, αλίμονο, αλλά μόνο για ιδιοτελείς λόγους. Ο,τι είχαν να προσφέρουν το έχουν ήδη προσφέρει και η διατύπωση αυτή είναι ήδη επιεικής.
2. Ξεκινά άμεσα μια διαδικασία συνολικής αναμόρφωσης του εκπαιδευτικού συστήματος από ομάδα που θα επιλεγεί με πλειοψηφία 2/3 της Βουλής με δεκαετή θητεία. Βασικά της στοιχεία: α) η πλήρης απαξίωση της παραπαιδείας β) η πλήρης αποσύνδεση Λυκείου-Πανεπιστημίου γ) η συνολική αναδόμηση περιεχομένου στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση δ) η εφαρμογή της αρχής "σχολείο = χαρά και δημιουργία".
3. Μελετώνται και εφαρμόζονται μέτρα για το μέλλον των νέων ανθρώπων, τα οποία αφορούν την εργασία στην πραγματική οικονομία, αξιοπρεπή σύνταξη, και πάνω απ' όλα διαπερνώνται από πνεύμα δημιουργίας και κάνουν τους νέους να θέλουν να δημιουργήσουν και όχι να βολευτούν. Αποτυχία κοινωνικής αποδοχής τέτοιων μέτρων σημαίνει αυτόματα οικειοθελή παραίτηση των εμπλεκομένων.
Μπορούν να γραφούν και αρκετά άλλα σχετικά με επιμέρους πλευρές των αναγκαίων ενεργειών, θέμα στο οποίο ίσως επανέλθουμε. Τα παραπάνω τα βλέπουμε ως γενικές αρχές και μόνο, οι οποίες έχουν πολλή δουλειά για να γίνουν συγκεκριμένες ενέργειες. Η ουσία παραμένει πως όσο η όποια "ηγεσία" σκέφτεται τα πάντα με όρους "πολιτικού κόστους" δεν υπάρχει διέξοδος. Με μια άλλη διατύπωση, όσο η πολιτική εκφυλιστικά ταυτίζεται με την εκλογική αποτελεσματικότητα και με την εξουσία κάποιοι να βάζουν όλους τους υπόλοιπους να δανείζονται για να γίνονται οι ίδιοι εκλογικά και πρόσκαιρα αρεστοί, είμαστε αξιοι της μοίρας μας. Αυτό έχει ακουστεί πολλές φορές, αλλά ως χώρα μάλλον δεν το καταλαβαίνουμε, οπότε είμαστε (δις) αξιοι της μοίρας μας.
Ευχάριστες διέξοδοι από το παρόν τέλμα δεν υπάρχουν. Παραπομπές των σημαντικών θεμάτων στο μέλλον με δανεισμό ακόμη και από όσους δεν έχουν κάν γεννηθεί, δεν λειτουργούν και η οργή που εισπράτουμε σήμερα από τους νέους δεν είναι τίποτα μπροστά σε αυτά που θα γίνουν όσο συνεχίζει η ίδια κατάσταση.
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα ΑΝΑΠΤΥΞΗ. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
22.12.08
1.9.08
Καλοκαιρινές φωτογραφίες
(Περιοδικό ne.o. - Τεύχος 85 - Σεπτέμβριος 2008)
Στο προσωπικό επίπεδο συνηθίζεται να συλλέγουμε φωτογραφίες από το καλοκαίρι και βλέποντας τες να αναπολούμε τα βιώματά μας. Με την κατάλληλη διάθεση, εκτός από τα βιώματα, μπορούμε κοιτάζοντας μετέπειτα τις φωτογραφίες μας να βλέπουμε τη δική μας εικόνα. Η ερμηνεία κάθε εικόνας πέραν από την επιφάνεια, εξαρτάται από τη διάθεσή μας, το επίπεδο και την πορεία της αυτογνωσίας μας, και από άλλους παράγοντες μεταξύ των οποίων ο αυτοσαρκασμός και ο κυνισμός που μας χαρακτηρίζουν. Αντίστοιχα πράγματα, λίγο ως πολύ, ισχύουν και στο μακροσκοπικό επίπεδο, μόνο που εκεί οι "φωτογραφίες" δεν αποτυπώνονται μέσω του φωτός αλλά μέσω της ψηφιακής πλέον επικαιρότητας.
Ας ξεφυλλίσουμε λοιπόν το άλμπουμ της δικής μας καλοκαιρινής πραγματικότητας, ζητώντας συγνώμη από τους κοσμικούς που τα καλοκαίρια συχνάζουν ξέρετε πού, που δεν θα μας απασχολήσουν για σήμερα.
Εικόνα πρώτη: ο "ΟΤΕ κλείνει τους μικρούς". Δηλαδή κόβει τις γραμμές από μία εναλλακτική εταιρία τηλεφωνίας, internet κλπ. Φαίνεται ότι ο ΟΤΕ δεν μπορεί παρά να βλέπει αυτά που έπαθε η ΔΕΗ, οπότε επειδή έχει και υποχρεώσεις στο χρηματιστήριο, αρχίζει να φέρεται σαν ιδιωτική εταιρία ό,τι και αν σημαίνει αυτό. Η δικαιοσύνη ασφαλώς θα αποφανθεί για το δίκαιο και το άδικο, ωστόσο ορμώμενοι από το γεγονός, να αναφέρουμε ορισμένα που ισχύουν γενικότερα στην λεγόμενη ελεύθερη τηλεφωνία.
Πρώτον, οι τιμές δεν είναι ουσιαστικά χαμηλότερες. Ένα μέσο "7 με 14%" όταν το 14 προκύπτει για όσους είναι ερωτευμένοι με Ευρωπαία και μιλούν αποκλειστικά μαζί της, δεν είναι σοβαρή έκπτωση. Το πραγματικό περιθώριο κέρδους είναι κατά πολύ μεγαλύτερο, όμως το έδαφος που υποχρεώθηκε να παραχωρήσει ο ΟΤΕ για να μπουν και άλλοι στην αγορά, δεν απέβη υπέρ του τελικού καταναλωτή, αλλά υπέρ των διαφημιστών, των εναλλακτικών εταιριών, των μετακινουμένων managers και των λοιπών δημοκρατικών δυνάμεων. Δεύτερο, οι υπηρεσίες πολλών εναλλακτικών σε πολλές περιοχές είναι πολύ κακές και όλοι το ξέρουν. Τρίτο, κανείς εναλλακτικός, ούτε ο ΟΤΕ, ούτε για τα μάτια δεν έβαλε έναν όρο ευθύνης απέναντι στον πελάτη (liability) ο οποίος να προβλέπει τουλάχιστον ότι για το χρόνο που είναι "κάτω" το δίκτυο, δεν θα πληρώνει "πάγιο". Αυτά από την εικόνα της πραγματικότητας της ελεύθερης τηλεφωνίας επ αφορμή ενός καλοκαιρινού συμβάντος.
Εικόνα δεύτερη: οι πόλεις θα "μαραζώσουν" χωρίς φοιτητές. Σοβαρά; Και αυτό γιατί αποτελεί είδηση τώρα και με αυτή την ανάγνωση, και δεν αποτελεί είδηση ότι τόσο δραματικές είναι οι δυνατότητες της επαρχίας, της πολιτικά ορθώς λεγόμενης και "περιφέρειας", που από τις σημαντικότερες πηγές εσόδων σε ολόκληρες μικρές κοινωνίες είναι το σπίτι, ο καφές, και το ποτό των φοιτητών; Ποιων φοιτητών μάλιστα; Εκείνων που θεωρητικά σπουδάζουν σε ιδρύματα με μετακινούμενους εποχιακούς διδάσκοντες έχοντας συγκεντρώσει μέση βαθμολογία περί του 10. Το θέμα έχει πολλές αναγνώσεις. Από τη μια η επαρχιώτικη νοοτροπία, που απαιτεί από την Πολιτεία να της πάει πελάτες που θα πληρώνουν στην "κολοπετεινίτσα" την τιμή του καφέ στη Βενετία. Από την άλλη η δήθεν αριστερή κριτική που λέει να καταργηθεί η βάση του 10 γιατί πλήττει τους φτωχούς (αλήθεια τους φτωχούς φοιτητές, ή τους φτωχούς της επαρχίας;). Και τέλος η κοινή γνώμη που όλα αυτά τα παρακολουθεί απαθής στις ειδήσεις οι οποίες λένε πολύ λιγότερη από τη μισή αλήθεια για τα πράγματα, ανάλογα πάντα με τις "ισορροπίες". Να και μια άλλη φωτογραφία.
Εικόνα τρίτη: αλήθεια, μήπως να ξεσηκωθούν και οι κάτοικοι του νομού τάδε και να διεκδικήσουν την ανεξαρτησία τους με τη δέουσα πάντα κάλυψη από τα διεθνή ΜΜΕ; Τώρα μάλιστα που τους κλείνουμε τα πανεπιστήμια και δεν θα έχουν να πουλάνε καφέδες και διαμερίσματα, δεν είναι σα να τους καταπιέζουμε εμείς οι υπόλοιποι; Το μόνο που χρειάζεται είναι η κατάλληλη δικτύωση. Για τα επόμενα, φαντασία να υπάρχει και να και μερικές ιδέες: φορολογικός παράδεισος, ιατρικές και άλλες περιζήτητες σχολές χωρίς εισαγωγικές και άλλες περιττές και άδικες διατυπώσεις, εξασφαλισμένη επαγγελματική αποκατάσταση.
Το τελευταίο δεν είναι ακριβώς φωτογραφία από την ελληνική πραγματικότητα. Είναι μάλλον σχέδιο που το ζωγραφίσαμε με τη βοήθεια άλλων ερεθισμάτων της διεθνούς επικαιρότητας, και το συμπεριλαμβάνουμε μάλλον αυθαίρετα. Καλό φθινόπωρο.
Στο προσωπικό επίπεδο συνηθίζεται να συλλέγουμε φωτογραφίες από το καλοκαίρι και βλέποντας τες να αναπολούμε τα βιώματά μας. Με την κατάλληλη διάθεση, εκτός από τα βιώματα, μπορούμε κοιτάζοντας μετέπειτα τις φωτογραφίες μας να βλέπουμε τη δική μας εικόνα. Η ερμηνεία κάθε εικόνας πέραν από την επιφάνεια, εξαρτάται από τη διάθεσή μας, το επίπεδο και την πορεία της αυτογνωσίας μας, και από άλλους παράγοντες μεταξύ των οποίων ο αυτοσαρκασμός και ο κυνισμός που μας χαρακτηρίζουν. Αντίστοιχα πράγματα, λίγο ως πολύ, ισχύουν και στο μακροσκοπικό επίπεδο, μόνο που εκεί οι "φωτογραφίες" δεν αποτυπώνονται μέσω του φωτός αλλά μέσω της ψηφιακής πλέον επικαιρότητας.
Ας ξεφυλλίσουμε λοιπόν το άλμπουμ της δικής μας καλοκαιρινής πραγματικότητας, ζητώντας συγνώμη από τους κοσμικούς που τα καλοκαίρια συχνάζουν ξέρετε πού, που δεν θα μας απασχολήσουν για σήμερα.
Εικόνα πρώτη: ο "ΟΤΕ κλείνει τους μικρούς". Δηλαδή κόβει τις γραμμές από μία εναλλακτική εταιρία τηλεφωνίας, internet κλπ. Φαίνεται ότι ο ΟΤΕ δεν μπορεί παρά να βλέπει αυτά που έπαθε η ΔΕΗ, οπότε επειδή έχει και υποχρεώσεις στο χρηματιστήριο, αρχίζει να φέρεται σαν ιδιωτική εταιρία ό,τι και αν σημαίνει αυτό. Η δικαιοσύνη ασφαλώς θα αποφανθεί για το δίκαιο και το άδικο, ωστόσο ορμώμενοι από το γεγονός, να αναφέρουμε ορισμένα που ισχύουν γενικότερα στην λεγόμενη ελεύθερη τηλεφωνία.
Πρώτον, οι τιμές δεν είναι ουσιαστικά χαμηλότερες. Ένα μέσο "7 με 14%" όταν το 14 προκύπτει για όσους είναι ερωτευμένοι με Ευρωπαία και μιλούν αποκλειστικά μαζί της, δεν είναι σοβαρή έκπτωση. Το πραγματικό περιθώριο κέρδους είναι κατά πολύ μεγαλύτερο, όμως το έδαφος που υποχρεώθηκε να παραχωρήσει ο ΟΤΕ για να μπουν και άλλοι στην αγορά, δεν απέβη υπέρ του τελικού καταναλωτή, αλλά υπέρ των διαφημιστών, των εναλλακτικών εταιριών, των μετακινουμένων managers και των λοιπών δημοκρατικών δυνάμεων. Δεύτερο, οι υπηρεσίες πολλών εναλλακτικών σε πολλές περιοχές είναι πολύ κακές και όλοι το ξέρουν. Τρίτο, κανείς εναλλακτικός, ούτε ο ΟΤΕ, ούτε για τα μάτια δεν έβαλε έναν όρο ευθύνης απέναντι στον πελάτη (liability) ο οποίος να προβλέπει τουλάχιστον ότι για το χρόνο που είναι "κάτω" το δίκτυο, δεν θα πληρώνει "πάγιο". Αυτά από την εικόνα της πραγματικότητας της ελεύθερης τηλεφωνίας επ αφορμή ενός καλοκαιρινού συμβάντος.
Εικόνα δεύτερη: οι πόλεις θα "μαραζώσουν" χωρίς φοιτητές. Σοβαρά; Και αυτό γιατί αποτελεί είδηση τώρα και με αυτή την ανάγνωση, και δεν αποτελεί είδηση ότι τόσο δραματικές είναι οι δυνατότητες της επαρχίας, της πολιτικά ορθώς λεγόμενης και "περιφέρειας", που από τις σημαντικότερες πηγές εσόδων σε ολόκληρες μικρές κοινωνίες είναι το σπίτι, ο καφές, και το ποτό των φοιτητών; Ποιων φοιτητών μάλιστα; Εκείνων που θεωρητικά σπουδάζουν σε ιδρύματα με μετακινούμενους εποχιακούς διδάσκοντες έχοντας συγκεντρώσει μέση βαθμολογία περί του 10. Το θέμα έχει πολλές αναγνώσεις. Από τη μια η επαρχιώτικη νοοτροπία, που απαιτεί από την Πολιτεία να της πάει πελάτες που θα πληρώνουν στην "κολοπετεινίτσα" την τιμή του καφέ στη Βενετία. Από την άλλη η δήθεν αριστερή κριτική που λέει να καταργηθεί η βάση του 10 γιατί πλήττει τους φτωχούς (αλήθεια τους φτωχούς φοιτητές, ή τους φτωχούς της επαρχίας;). Και τέλος η κοινή γνώμη που όλα αυτά τα παρακολουθεί απαθής στις ειδήσεις οι οποίες λένε πολύ λιγότερη από τη μισή αλήθεια για τα πράγματα, ανάλογα πάντα με τις "ισορροπίες". Να και μια άλλη φωτογραφία.
Εικόνα τρίτη: αλήθεια, μήπως να ξεσηκωθούν και οι κάτοικοι του νομού τάδε και να διεκδικήσουν την ανεξαρτησία τους με τη δέουσα πάντα κάλυψη από τα διεθνή ΜΜΕ; Τώρα μάλιστα που τους κλείνουμε τα πανεπιστήμια και δεν θα έχουν να πουλάνε καφέδες και διαμερίσματα, δεν είναι σα να τους καταπιέζουμε εμείς οι υπόλοιποι; Το μόνο που χρειάζεται είναι η κατάλληλη δικτύωση. Για τα επόμενα, φαντασία να υπάρχει και να και μερικές ιδέες: φορολογικός παράδεισος, ιατρικές και άλλες περιζήτητες σχολές χωρίς εισαγωγικές και άλλες περιττές και άδικες διατυπώσεις, εξασφαλισμένη επαγγελματική αποκατάσταση.
Το τελευταίο δεν είναι ακριβώς φωτογραφία από την ελληνική πραγματικότητα. Είναι μάλλον σχέδιο που το ζωγραφίσαμε με τη βοήθεια άλλων ερεθισμάτων της διεθνούς επικαιρότητας, και το συμπεριλαμβάνουμε μάλλον αυθαίρετα. Καλό φθινόπωρο.
1.5.08
Monopoly
(Περιοδικό ne.o. - Τεύχος 82 - Μάιος 2008)
Το παιχνίδι είναι γνωστό σε όλους και μολονότι δεν γνωρίζουμε την ακριβή του προέλευση, ξέρουμε ότι στοχεύει στην εξοικείωση με την έννοια της "ελεύθερης αγοράς" μέσω αγοραπωλησιών ακινήτων. Την εποχή μας ήταν "must" για τα παιδιά της σχολικής ηλικίας, κυρίως στις μεγαλύτερες τάξεις του δημοτικού. Σήμερα, ένα σημαντικό μέρος της αίγλης του έχει χαθεί καθότι δεν προσφέρει εμπειρία ανταγωνιστική των παιχνιδομηχανών, ωστόσο επιβιώνει. Όχι μόνο σε παιδιά, αλλά και σε ολόκληρες οικονομίες που βασίζονται στις αγοραπωλησίες ακινήτων, όπως η ελληνική. Αν και δεν είμαστε "ειδικοί" θα αναφερθούμε, όχι για πρώτη φορά, στην ιδιομορφία της ελληνικής περίπτωσης όπου δεν είναι "και" τα ακίνητα που κινούν την οικονομία. Είναι κυρίως τα ακίνητα.
Εδώ και αρκετά χρόνια έχουμε διάφορες ευκαιρίες για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Πέρα από ξύλινη φράση και λογότυπο για έγγραφα, διαφημίσεις και άλλες μη παραγωγικές δραστηριότητες, στόχος όλων αυτών των ευκαιριών που μετουσιώνονται σε προγράμματα, επιδοτήσεις, και πολλά άλλα γνωστά τους αναγνώστες του ανά χείρας, είναι η ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών που οι "άλλοι" παίκτες της παγκόσμιας οικονομίας να θέλουν να αγοράσουν και να έχουν λόγο να προτιμήσουν. Είτε γιατί είναι "φτηνά", είτε γιατί έχουν ποιότητα, είτε γιατί ενσωματώνουν γνώση, πρωτοτυπία και όραμα. Αυτό είναι το ζητούμενο από μια οικονομία που στέκεται στα δικά της πόδια: να πουλά κάτι στους άλλους, ή όπως αλλιώς αυτό λέγεται στη γλώσσα των ειδικών. Από όλα τα επιθυμητά χαρακτηριστικά των ανταγωνιστικών προϊόντων, εμείς κρατήσαμε περισσότερο το πρώτο: την τιμή, την οποία προσπαθήσαμε να ρίξουμε με πλήθος βαλκανικών εφευρημάτων όπως λ.χ. μη πληρώνοντας τις ασφαλιστικές εισφορές. Τα υπόλοιπα τα χρησιμοποιήσαμε ως ξύλινη γλώσσα για δράσεις που ελάχιστα απέφεραν στην οικονομία με όρους ανταγωνιστικότητας, αποτέλεσαν, όμως, και αποτελούν ακόμη, εξαιρετικούς τίτλους για καμπάνιες διαφήμισης, παραδοτέα, και άλλες επιφάσεις για την παραγωγή του σχεδόν τίποτε.
Η οικονομία, όμως, αναπτύσσεται. Οι δείκτες κερδοφορίας των τραπεζών κατά τα τελευταία χρόνια είναι αν μη τι άλλο ισχυρή αριθμητική ένδειξη ανάπτυξης. Ποια είναι μια από τις σημαντικότερες αν όχι η σημαντικότερη παραγωγική διαδικασία πίσω από τους δείκτες αυτούς; Είπαμε: η "οικοδομή", δηλαδή η κατασκευή και εμπορία του ζωτικού χώρου για την επιβίωση. Η δραστηριότητα αυτή παράγει θέσεις εργασίας για αλλοδαπούς και όχι μόνο, εμπορική δραστηριότητα, επιχειρηματική δραστηριοποίηση εργολάβων κάθε κλίμακας και διαμετρήματος, και ασφαλώς, τραπεζικά δάνεια. Το χρήμα κάνει ένα μεγάλο κύκλο και παράγει "τρελά" αποτελέσματα, τα οποία δημιουργούν αξίες εντός των συνόρων της λεγόμενης εθνικής οικονομίας. Αυτό βρίσκεται σε αντιδιαστολή με την ιδέα της ανταγωνιστικότητας στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία και δεν θα μας προβλημάτιζε αν το ποσοστό του παραγόμενου ΑΕΠ στην "οικοδομή" δεν ήταν τάξεις μεγέθους μεγαλύτερο από εκείνο της καινοτομίας.
Με δυο λόγια, στην Ελλάδα παίζουμε στα αλήθεια monopoly, και τώρα τελευταία έχουν έρθει πολλές κακές ζαριές στους απλούς παίκτες. Τα αποτελέσματα δεν τα πολύ-αναφέρουν τα ΜΜΕ, όμως έχουν αρχίσει να γίνονται τουλάχιστον ορατά και αναγκαστικά περνάνε σε κάτι ψιλά εφημερίδων και δελτίων. Αλίμονο, όχι οι "ακριβές", αλλά οι φτηνές περιοχές "χάνουν ένα 2%", λένε, τη στιγμή που είχαν συνηθίσει να έχουν υπεραξία 2% το μήνα. Το ΚΕΠΥΟ δεν δίνει τα στοιχεία που μόνο αυτό έχει συγκεντρωτικά σχετικά με το πόσες αγοραπωλησίες ακινήτων πραγματικά γίνονται, οι εργολάβοι αντέχουν με τα νεόδμητα απούλητα, και οι τράπεζες τους κρατάνε όλους με κάθε τρόπο γιατί αν οι εμπράγματες εξασφαλίσεις τους χάσουν την υπέρμετρη αγοραία αξία που οι ίδιες νομιμοποίησαν, τότε θα χαθεί η μεγαλύτερη από τις συνιστώσες των κερδών τους. Το φαινόμενο είναι παγκόσμιο, θα πείτε. Μάλιστα είναι, αλλά θα είχε πολύ ενδιαφέρον να δούμε τι τιμές νομιμοποίησαν οι τράπεζες λ.χ. των ΗΠΑ και τότε θα βλέπαμε ότι εμείς έχουμε -μάλλον- "υπερβάλλει".
Η ελεύθερη αγορά, βέβαια, έχει τρόπο να τα ρυθμίσει αυτά. Μόνο που στη δική μας περίπτωση, τα πολλά λεφτά παίζονται στη Monopoly και όχι στο παιχνίδι της καινοτομίας. Οπότε ως χώρα δεν έχουμε παρά να αναμένουμε την έκβασή του παιχνιδιού το οποίο συνειδητά επιλέξαμε να παίξουμε σε τέτοια κλίμακα, και να ελπίσουμε, τόσο οι τραπεζίτες όσο και οι κάτοχοι των οικοπέδων με τα λίγα σπίτια, σε καλύτερη τύχη.
Το παιχνίδι είναι γνωστό σε όλους και μολονότι δεν γνωρίζουμε την ακριβή του προέλευση, ξέρουμε ότι στοχεύει στην εξοικείωση με την έννοια της "ελεύθερης αγοράς" μέσω αγοραπωλησιών ακινήτων. Την εποχή μας ήταν "must" για τα παιδιά της σχολικής ηλικίας, κυρίως στις μεγαλύτερες τάξεις του δημοτικού. Σήμερα, ένα σημαντικό μέρος της αίγλης του έχει χαθεί καθότι δεν προσφέρει εμπειρία ανταγωνιστική των παιχνιδομηχανών, ωστόσο επιβιώνει. Όχι μόνο σε παιδιά, αλλά και σε ολόκληρες οικονομίες που βασίζονται στις αγοραπωλησίες ακινήτων, όπως η ελληνική. Αν και δεν είμαστε "ειδικοί" θα αναφερθούμε, όχι για πρώτη φορά, στην ιδιομορφία της ελληνικής περίπτωσης όπου δεν είναι "και" τα ακίνητα που κινούν την οικονομία. Είναι κυρίως τα ακίνητα.
Εδώ και αρκετά χρόνια έχουμε διάφορες ευκαιρίες για τη βελτίωση της ανταγωνιστικότητας της οικονομίας. Πέρα από ξύλινη φράση και λογότυπο για έγγραφα, διαφημίσεις και άλλες μη παραγωγικές δραστηριότητες, στόχος όλων αυτών των ευκαιριών που μετουσιώνονται σε προγράμματα, επιδοτήσεις, και πολλά άλλα γνωστά τους αναγνώστες του ανά χείρας, είναι η ανάπτυξη προϊόντων και υπηρεσιών που οι "άλλοι" παίκτες της παγκόσμιας οικονομίας να θέλουν να αγοράσουν και να έχουν λόγο να προτιμήσουν. Είτε γιατί είναι "φτηνά", είτε γιατί έχουν ποιότητα, είτε γιατί ενσωματώνουν γνώση, πρωτοτυπία και όραμα. Αυτό είναι το ζητούμενο από μια οικονομία που στέκεται στα δικά της πόδια: να πουλά κάτι στους άλλους, ή όπως αλλιώς αυτό λέγεται στη γλώσσα των ειδικών. Από όλα τα επιθυμητά χαρακτηριστικά των ανταγωνιστικών προϊόντων, εμείς κρατήσαμε περισσότερο το πρώτο: την τιμή, την οποία προσπαθήσαμε να ρίξουμε με πλήθος βαλκανικών εφευρημάτων όπως λ.χ. μη πληρώνοντας τις ασφαλιστικές εισφορές. Τα υπόλοιπα τα χρησιμοποιήσαμε ως ξύλινη γλώσσα για δράσεις που ελάχιστα απέφεραν στην οικονομία με όρους ανταγωνιστικότητας, αποτέλεσαν, όμως, και αποτελούν ακόμη, εξαιρετικούς τίτλους για καμπάνιες διαφήμισης, παραδοτέα, και άλλες επιφάσεις για την παραγωγή του σχεδόν τίποτε.
Η οικονομία, όμως, αναπτύσσεται. Οι δείκτες κερδοφορίας των τραπεζών κατά τα τελευταία χρόνια είναι αν μη τι άλλο ισχυρή αριθμητική ένδειξη ανάπτυξης. Ποια είναι μια από τις σημαντικότερες αν όχι η σημαντικότερη παραγωγική διαδικασία πίσω από τους δείκτες αυτούς; Είπαμε: η "οικοδομή", δηλαδή η κατασκευή και εμπορία του ζωτικού χώρου για την επιβίωση. Η δραστηριότητα αυτή παράγει θέσεις εργασίας για αλλοδαπούς και όχι μόνο, εμπορική δραστηριότητα, επιχειρηματική δραστηριοποίηση εργολάβων κάθε κλίμακας και διαμετρήματος, και ασφαλώς, τραπεζικά δάνεια. Το χρήμα κάνει ένα μεγάλο κύκλο και παράγει "τρελά" αποτελέσματα, τα οποία δημιουργούν αξίες εντός των συνόρων της λεγόμενης εθνικής οικονομίας. Αυτό βρίσκεται σε αντιδιαστολή με την ιδέα της ανταγωνιστικότητας στην παγκοσμιοποιημένη οικονομία και δεν θα μας προβλημάτιζε αν το ποσοστό του παραγόμενου ΑΕΠ στην "οικοδομή" δεν ήταν τάξεις μεγέθους μεγαλύτερο από εκείνο της καινοτομίας.
Με δυο λόγια, στην Ελλάδα παίζουμε στα αλήθεια monopoly, και τώρα τελευταία έχουν έρθει πολλές κακές ζαριές στους απλούς παίκτες. Τα αποτελέσματα δεν τα πολύ-αναφέρουν τα ΜΜΕ, όμως έχουν αρχίσει να γίνονται τουλάχιστον ορατά και αναγκαστικά περνάνε σε κάτι ψιλά εφημερίδων και δελτίων. Αλίμονο, όχι οι "ακριβές", αλλά οι φτηνές περιοχές "χάνουν ένα 2%", λένε, τη στιγμή που είχαν συνηθίσει να έχουν υπεραξία 2% το μήνα. Το ΚΕΠΥΟ δεν δίνει τα στοιχεία που μόνο αυτό έχει συγκεντρωτικά σχετικά με το πόσες αγοραπωλησίες ακινήτων πραγματικά γίνονται, οι εργολάβοι αντέχουν με τα νεόδμητα απούλητα, και οι τράπεζες τους κρατάνε όλους με κάθε τρόπο γιατί αν οι εμπράγματες εξασφαλίσεις τους χάσουν την υπέρμετρη αγοραία αξία που οι ίδιες νομιμοποίησαν, τότε θα χαθεί η μεγαλύτερη από τις συνιστώσες των κερδών τους. Το φαινόμενο είναι παγκόσμιο, θα πείτε. Μάλιστα είναι, αλλά θα είχε πολύ ενδιαφέρον να δούμε τι τιμές νομιμοποίησαν οι τράπεζες λ.χ. των ΗΠΑ και τότε θα βλέπαμε ότι εμείς έχουμε -μάλλον- "υπερβάλλει".
Η ελεύθερη αγορά, βέβαια, έχει τρόπο να τα ρυθμίσει αυτά. Μόνο που στη δική μας περίπτωση, τα πολλά λεφτά παίζονται στη Monopoly και όχι στο παιχνίδι της καινοτομίας. Οπότε ως χώρα δεν έχουμε παρά να αναμένουμε την έκβασή του παιχνιδιού το οποίο συνειδητά επιλέξαμε να παίξουμε σε τέτοια κλίμακα, και να ελπίσουμε, τόσο οι τραπεζίτες όσο και οι κάτοχοι των οικοπέδων με τα λίγα σπίτια, σε καλύτερη τύχη.
1.3.08
Νέες τεχνολογίες
(Περιοδικό ne.o. - Τεύχος 80 - Μάρτιος 2008)
Παρωχημένος ο τίτλος, έτσι δεν είναι; Πράγματι, ο τίτλος μας σήμερα δεν λέει σχεδόν τίποτε. Οι νέες τεχνολογίες του χτες είναι παλιές τεχνολογίες του σήμερα, με το "χτες" και το "σήμερα" να πλησιάζουν ολοένα και περισσότερο. Η φράση-κλισέ ότι "η τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία" για να μην είναι κενή περιεχομένου διατύπωση πρέπει να ακολουθείται από ανάλογη εξέλιξη και της δικής μας έμπρακτης στάσης απέναντι στην τεχνολογία. Με αυτό δεν εννοούμε να εξελίσσουμε το αν την αποδεχόμαστε ή την απορρίπτουμε. Η "αποδοχή" δεν έχει νόημα μόνο ως κατανάλωση και η "απόρριψη" ενίοτε ταυτίζεται με στρουθοκαμηλισμό. Εννοούμε ότι η στάση μας "πρέπει" να αξιοποιεί τα επιτεύγματα της τεχνολογίας με τέτοιο τρόπο ώστε να συμβάλλουμε στην εξέλιξη της πορείας της, στη μία ή την άλλη κατεύθυνση, χωρίς να θεωρούμε τίποτε ως "δεδομένο".
Η συμβολή στην εξέλιξη μιας επιστήμης προϋποθέτει επαρκή γνώση της θεμελίωσης της επιστήμης και των σύγχρονων επιτευγμάτων της. Κανείς από τους "αρμόδιους" της αγοράς, της πολιτείας ή της ακαδημαϊκής κοινότητας δεν θα αρνηθεί ότι σήμερα οι έλληνες γνωρίζουμε τις νέες τεχνολογίες, τις προωθούμε και τις προάγουμε. Αν είναι πράγματι έτσι, θα επαναλάβουμε την ίδια ερώτηση για πολλαπλή φορά: για ποιο λόγο δεν είμαστε ως χώρα περισσότερο ανταγωνιστικοί από άλλους σε κάποιες από τις νέες τεχνολογίες; Για ποιο λόγο δεν έχουμε ούτε ένα προϊόν το οποίο να αποτέλεσε ορατό "hit" στις εξελίξεις των νέων τεχνολογιών σε οποιοδήποτε τομέα; Πόσο πιο ευφυείς ήταν αυτοί που ξεκινώντας από ένα "γκαράζ", όμως την κατάλληλη στιγμή, με το κατάλληλο πνεύμα και στο κατάλληλο κλίμα, δημιούργησαν εξελίξεις όπως η Gateway, η yahoo, το napster, το amazon και τόσα άλλα;
Ας αναλύσουμε λίγο περισσότερο την τελευταία διατύπωση: ο εντοπισμός της "κατάλληλης στιγμής" προϋποθέτει αντίληψη των πραγμάτων. Προϋποθέτει εκτίμηση (μετά ρίσκου, ασφαλώς) για το "τι θα 'πουλήσει' αύριο", ότι και αν σημαίνει το "πουλάω". Το "κατάλληλο πνεύμα" δεν είναι ένα πνεύμα που περιμένει την επιδότηση κάνοντας όλο το απαιτούμενο "social networking", και όλοι καταλαβαίνουμε. Είναι το πνεύμα που τολμά ακόμη και χωρίς την επιδότηση. Εξάλλου, πολλά από όσα εντυπωσιακά πράγματα έγιναν δεν απαιτούσαν εξαρχής κανένα σημαντικό κεφάλαιο. Τα υπόλοιπα είναι δήθεν τεκμηρίωση της αναγκαιότητας της επιδότησης από τα "ΜΟΠ", τα "πακέτα" τα "ΚΠΣ" και τις λοιπές "δημοκρατικές δυνάμεις". Τέλος, το "κατάλληλο κλίμα" είναι ένα κλίμα που υποστηρίζει με υγιές και ανοιχτό βλέμμα την υγιή απόπειρα καινοτομίας απ' όπου και αν προέρχεται. Δεν είναι η τράπεζα που όταν της απευθύνεσαι για venture capital σου ζητά "εμπράγματη εξασφάλιση" δηλαδή το σπίτι σου για υποθήκη.
Σήμερα, λοιπόν, ο όρος "νέες τεχνολογίες" στα του οίκου μας σημαίνει ακόμη ό,τι σήμαινε και στο παρελθόν: μια καλή αφορμή για να σχεδιαστούν "έργα", "πράξεις", "υποέργα" και άλλες διαχειριστικές οντότητες οι οποίες "θα βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα" των επιχειρήσεων και θα "εκσυγχρονίσουν το δημόσιο τομέα", "βελτιώνοντας την ποιότητα των παρεχομένων υπηρεσιών προς τους πολίτες". Σήμερα, μιλάμε ακόμη για στόχους εισαγωγής της πληροφορικής στο Δημόσιο, γιατί προφανώς δεν τους επιτύχαμε παρά τις εκατομμύρια ώρες σεμιναρίων στους δημόσιους υπαλλήλους, τις αμέτρητες προμήθειες, τα στρατηγικά προγράμματα, τις οριζόντιες δράσεις και ένα σωρό άλλες μαύρες τρύπες χρηματοδοτήσεων.
Μιλάμε (στο 4ο ΚΠΣ!) για "ενίσχυση 50.000 επιχειρήσεων" για να κάνουν, αλήθεια, τι ακριβώς; Κάτι σαν το "Δικτυωθείτε" δηλαδή να φτιάξουν μια σελίδα στο web; Μήπως για να αγοράσουν ERP, CRM, κλπ εφαρμογές λογισμικού που (δεν!) θα τους βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα, αλλά θα βελτιώσουν μια χαρά τα οικονομικά αποτελέσματα αυτών που θα πουλήσουν όλο αυτό το λογισμικό; Και τα περισσότερα από αυτά εντοπίζονται στην "περιφέρεια"; Αλήθεια, ποια θα ήταν η θέση μας στην ευρυζωνικότητα στην Ευρώπη, αν δεν υπήρχαν πράξεις σαν το "Δικτυωθείτε", το "φοιτητικό internet" και τα συναφή;
Τέτοια είναι τα οράματα του "4ου"; Κουράστηκαν πολύ οι επιτροπές ψηφιακής στρατηγικής (ή μήπως είναι ψηφιακές επιτροπές στρατηγικής;) για να παράξουν τέτοιες πρωτοποριακές και πρωτότυπες σκέψεις; Δεν γνωρίζουμε, μάλλον οι αποφασίζοντες γνωρίζουν καλύτερα. Προφανώς, εμείς είμαστε που ζούμε σε άλλη πραγματικότητα και από αυτήν, τους ευχόμαστε καλή συνέχεια και σας αποχαιρετούμε για το μήνα αυτό.
Παρωχημένος ο τίτλος, έτσι δεν είναι; Πράγματι, ο τίτλος μας σήμερα δεν λέει σχεδόν τίποτε. Οι νέες τεχνολογίες του χτες είναι παλιές τεχνολογίες του σήμερα, με το "χτες" και το "σήμερα" να πλησιάζουν ολοένα και περισσότερο. Η φράση-κλισέ ότι "η τεχνολογία εξελίσσεται ραγδαία" για να μην είναι κενή περιεχομένου διατύπωση πρέπει να ακολουθείται από ανάλογη εξέλιξη και της δικής μας έμπρακτης στάσης απέναντι στην τεχνολογία. Με αυτό δεν εννοούμε να εξελίσσουμε το αν την αποδεχόμαστε ή την απορρίπτουμε. Η "αποδοχή" δεν έχει νόημα μόνο ως κατανάλωση και η "απόρριψη" ενίοτε ταυτίζεται με στρουθοκαμηλισμό. Εννοούμε ότι η στάση μας "πρέπει" να αξιοποιεί τα επιτεύγματα της τεχνολογίας με τέτοιο τρόπο ώστε να συμβάλλουμε στην εξέλιξη της πορείας της, στη μία ή την άλλη κατεύθυνση, χωρίς να θεωρούμε τίποτε ως "δεδομένο".
Η συμβολή στην εξέλιξη μιας επιστήμης προϋποθέτει επαρκή γνώση της θεμελίωσης της επιστήμης και των σύγχρονων επιτευγμάτων της. Κανείς από τους "αρμόδιους" της αγοράς, της πολιτείας ή της ακαδημαϊκής κοινότητας δεν θα αρνηθεί ότι σήμερα οι έλληνες γνωρίζουμε τις νέες τεχνολογίες, τις προωθούμε και τις προάγουμε. Αν είναι πράγματι έτσι, θα επαναλάβουμε την ίδια ερώτηση για πολλαπλή φορά: για ποιο λόγο δεν είμαστε ως χώρα περισσότερο ανταγωνιστικοί από άλλους σε κάποιες από τις νέες τεχνολογίες; Για ποιο λόγο δεν έχουμε ούτε ένα προϊόν το οποίο να αποτέλεσε ορατό "hit" στις εξελίξεις των νέων τεχνολογιών σε οποιοδήποτε τομέα; Πόσο πιο ευφυείς ήταν αυτοί που ξεκινώντας από ένα "γκαράζ", όμως την κατάλληλη στιγμή, με το κατάλληλο πνεύμα και στο κατάλληλο κλίμα, δημιούργησαν εξελίξεις όπως η Gateway, η yahoo, το napster, το amazon και τόσα άλλα;
Ας αναλύσουμε λίγο περισσότερο την τελευταία διατύπωση: ο εντοπισμός της "κατάλληλης στιγμής" προϋποθέτει αντίληψη των πραγμάτων. Προϋποθέτει εκτίμηση (μετά ρίσκου, ασφαλώς) για το "τι θα 'πουλήσει' αύριο", ότι και αν σημαίνει το "πουλάω". Το "κατάλληλο πνεύμα" δεν είναι ένα πνεύμα που περιμένει την επιδότηση κάνοντας όλο το απαιτούμενο "social networking", και όλοι καταλαβαίνουμε. Είναι το πνεύμα που τολμά ακόμη και χωρίς την επιδότηση. Εξάλλου, πολλά από όσα εντυπωσιακά πράγματα έγιναν δεν απαιτούσαν εξαρχής κανένα σημαντικό κεφάλαιο. Τα υπόλοιπα είναι δήθεν τεκμηρίωση της αναγκαιότητας της επιδότησης από τα "ΜΟΠ", τα "πακέτα" τα "ΚΠΣ" και τις λοιπές "δημοκρατικές δυνάμεις". Τέλος, το "κατάλληλο κλίμα" είναι ένα κλίμα που υποστηρίζει με υγιές και ανοιχτό βλέμμα την υγιή απόπειρα καινοτομίας απ' όπου και αν προέρχεται. Δεν είναι η τράπεζα που όταν της απευθύνεσαι για venture capital σου ζητά "εμπράγματη εξασφάλιση" δηλαδή το σπίτι σου για υποθήκη.
Σήμερα, λοιπόν, ο όρος "νέες τεχνολογίες" στα του οίκου μας σημαίνει ακόμη ό,τι σήμαινε και στο παρελθόν: μια καλή αφορμή για να σχεδιαστούν "έργα", "πράξεις", "υποέργα" και άλλες διαχειριστικές οντότητες οι οποίες "θα βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα" των επιχειρήσεων και θα "εκσυγχρονίσουν το δημόσιο τομέα", "βελτιώνοντας την ποιότητα των παρεχομένων υπηρεσιών προς τους πολίτες". Σήμερα, μιλάμε ακόμη για στόχους εισαγωγής της πληροφορικής στο Δημόσιο, γιατί προφανώς δεν τους επιτύχαμε παρά τις εκατομμύρια ώρες σεμιναρίων στους δημόσιους υπαλλήλους, τις αμέτρητες προμήθειες, τα στρατηγικά προγράμματα, τις οριζόντιες δράσεις και ένα σωρό άλλες μαύρες τρύπες χρηματοδοτήσεων.
Μιλάμε (στο 4ο ΚΠΣ!) για "ενίσχυση 50.000 επιχειρήσεων" για να κάνουν, αλήθεια, τι ακριβώς; Κάτι σαν το "Δικτυωθείτε" δηλαδή να φτιάξουν μια σελίδα στο web; Μήπως για να αγοράσουν ERP, CRM, κλπ εφαρμογές λογισμικού που (δεν!) θα τους βελτιώσουν την ανταγωνιστικότητα, αλλά θα βελτιώσουν μια χαρά τα οικονομικά αποτελέσματα αυτών που θα πουλήσουν όλο αυτό το λογισμικό; Και τα περισσότερα από αυτά εντοπίζονται στην "περιφέρεια"; Αλήθεια, ποια θα ήταν η θέση μας στην ευρυζωνικότητα στην Ευρώπη, αν δεν υπήρχαν πράξεις σαν το "Δικτυωθείτε", το "φοιτητικό internet" και τα συναφή;
Τέτοια είναι τα οράματα του "4ου"; Κουράστηκαν πολύ οι επιτροπές ψηφιακής στρατηγικής (ή μήπως είναι ψηφιακές επιτροπές στρατηγικής;) για να παράξουν τέτοιες πρωτοποριακές και πρωτότυπες σκέψεις; Δεν γνωρίζουμε, μάλλον οι αποφασίζοντες γνωρίζουν καλύτερα. Προφανώς, εμείς είμαστε που ζούμε σε άλλη πραγματικότητα και από αυτήν, τους ευχόμαστε καλή συνέχεια και σας αποχαιρετούμε για το μήνα αυτό.
1.11.07
Συλλογή Υπογραφών...
(Περιοδικό ne.o. - Τεύχος 76 - Νοέμβριος 2007)
Το κείμενο που ακολουθεί κυκλοφόρησε πριν από λίγες ημέρες, σε μια πιο "ελαφριά" εκδοχή, μεταξύ πανεπιστημιακών καθηγητών προκειμένου οι τελευταίοι να δηλώσουν την υποστήριξή τους σε έναν εκ των διεκδικητών της Προεδρίας του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Οταν το παρέλαβα, αποφάσισα να το τροποποιήσω "ελαφρώς". Δεν γνωρίζω την μετέπειτα πορεία του κειμένου, το οποίο και δεν υπέγραψα. Διαβάζοντάς το ξανά σκέφτηκα ότι αντικαθιστώντας (find-replace) το όνομα του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης με τη φράση "ο πολιτικός κόσμος της χώρας", έχουμε ένα πιο ενδιαφέρον κείμενο που ευχαρίστως θα υπέγραφα. Επειδή, όμως, τέτοια κείμενα δεν κυκλοφορούν προς υπογραφή, το παραθέτω ακολούθως.
Ως πανεπιστημιακοί δάσκαλοι νοιώθουμε την ευθύνη και την υποχρέωση να εκφράσουμε δημόσια την αγωνία μας για το μέλλον και την ανασυγκρότηση της δημοκρατίας στη χώρα μας. Το πολιτικό αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται σήμερα ο πολιτικός κόσμος της χώρας έχει τις ρίζες του στην εγκατάλειψη θεμελιωδών αρχών, στην απαξίωση και στον ισοπεδωτισμό, φαινόμενα που καλλιεργήθηκαν έντονα εδώ και πολλά χρόνια και που τελικά είχαν ως αποτέλεσμα την αλλοίωση της ταυτότητάς της πολιτικής. Η εξουσία, η οποία ανήχθη σε μοναδικό σκοπό, ενίοτε χωρίς όρους, δεν μπορεί να αποτελεί τη συνεκτική ουσία που κρατά την όποια ηγεσία ενωμένη και μάλιστα στη βάση ισορροπιών και όχι αρχών. Αυτά έγιναν αντιληπτά από τους πολίτες, οι οποίοι έστειλαν στις τελευταίες εκλογές ένα σημαντικό μήνυμα στον πολιτικό κόσμο της χώρας: αποκτήστε ξανά πολιτική ταυτότητα, αποβάλλετε τον πολιτικό δεινοσαυρισμό, ανασυγκροτηθείτε και πείστε μας γι αυτό.
Ο πολιτικός κόσμος της χώρας, χρειάζεται ανασυγκρότηση που θα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των πολιτών να είναι σύγχρονος, ανοικτός στην κοινωνία, δημοκρατικός και πατριωτικός, απελευθερωμένος από τα δεσμά αδιαφανών μηχανισμών και προσωπικών συμφερόντων. Χρειάζεται να γίνει ένας ζωντανός οργανισμός στον οποίο η κοινωνία θα πιστέψει και πάλι, ώστε να συμμετέχει ενεργά. Χρειάζεται πολιτική ταυτότητα, που θα πείθει όχι μόνο για τη διαχείριση του σήμερα, αλλά και για το όραμα του αύριο. Η Ανασυγκρότηση του πολιτικού κόσμου της χώρας θα πρέπει να ανταποκρίνεται στην ανάγκη να αντιμετωπιστούν τα καθημερινά αλλά μεγάλα προβλήματα των πολιτών με κατάλληλες προοδευτικές, καθαρές, δημόσιες πολιτικές του σήμερα και του αύριο.
Ο πολιτικός κόσμος της χώρας πρέπει να εγκαταλείψει τις ξύλινες γενικολογίες και πάνω απ' όλα τις ξύλινες και άχρωμες πολιτικές τακτικές, οι οποίες ενίοτε καλύπτουν ακριβώς αντίθετες πρακτικές. Η πολιτική δεν είναι παιχνίδι ισορροπιών, αλλά έχει ταυτότητα. Για να ξαναβρεί ο πολιτικός κόσμος της χώρας την ταυτότητα που του αφαίρεσε ο υποκριτικός, επίπεδος και άχρωμος πολιτικός λόγος, απαιτούνται κυρίως αξιοκρατία παντού, γνώση, μακροχρόνιος προγραμματισμός, διαφάνεια, σοβαρότητα, και οργάνωση. Απαιτείται καθαρή θέση για τη σχέση μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, για την ανάπτυξη, για την εντιμότητα και το ήθος. Χρειάζεται ακόμη συνεχής τριβή με την κοινωνία και τους πολίτες οι οποίοι μόνο αν πειστούν για τη νέα του ταυτότητα θα εγγυηθούν την αποτελεσματική εφαρμογή και την ευρεία κοινωνική στήριξη των εφαρμοζόμενων πολιτικών.
Στην κρίσιμη αυτή ιστορική καμπή που βρίσκεται η δημοκρατία αλλά και η χώρα, απαιτείται πάνω από όλα πολιτική ηγεσία με καινοτόμο και καθαρή σκέψη, με ταυτότητα πολιτικής και όχι ονομάτων, με όραμα, και με διάθεση ρήξης πρώτα απ όλα με όσους καπηλεύτηκαν την Πολιτική για τη δική τους ευημερία, και κατόπιν με τις δυνάμεις της αντίδρασης. Απαιτούνται πολιτικές αρετές που θα επιτρέψουν τον απεγκλωβισμό της δημοκρατίας και των δυνάμεων της προόδου από την ξύλινη πολιτική, από την εσωστρέφεια, από τις κενές και επίπεδες γενικολογίες των ισορροπιών, από τη θλίψη, την απαισιοδοξία και τον γενικευμένο ισοπεδωτισμό. Απαιτείται νέα και δυναμική ηγεσία του τόπου που θα απελευθερώσει την πολιτική από τα δεσμά του παλαιοκομματισμού, θα πείσει και θα εμπνεύσει, θα δώσει νέα προοπτική και ελπίδα στους δημοκρατικούς πολίτες αυτής της χώρας.
Οι Πανεπιστημιακοί Δάσκαλοι δηλώνουμε την αποφασιστικότητά μας να συμβάλλουμε στο έργο αυτό αλλά και να το ελέγχουμε, αναλαμβάνοντας τις ευθύνες που μας αναλογούν απέναντι στην κοινωνία και ενάντια στην αδράνεια, τον κενό πολιτικό λόγο και το άχρωμο και ισοπεδωτικό μέλλον που απειλεί τις επερχόμενες γενιές.
Το κείμενο που ακολουθεί κυκλοφόρησε πριν από λίγες ημέρες, σε μια πιο "ελαφριά" εκδοχή, μεταξύ πανεπιστημιακών καθηγητών προκειμένου οι τελευταίοι να δηλώσουν την υποστήριξή τους σε έναν εκ των διεκδικητών της Προεδρίας του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Οταν το παρέλαβα, αποφάσισα να το τροποποιήσω "ελαφρώς". Δεν γνωρίζω την μετέπειτα πορεία του κειμένου, το οποίο και δεν υπέγραψα. Διαβάζοντάς το ξανά σκέφτηκα ότι αντικαθιστώντας (find-replace) το όνομα του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης με τη φράση "ο πολιτικός κόσμος της χώρας", έχουμε ένα πιο ενδιαφέρον κείμενο που ευχαρίστως θα υπέγραφα. Επειδή, όμως, τέτοια κείμενα δεν κυκλοφορούν προς υπογραφή, το παραθέτω ακολούθως.
Ως πανεπιστημιακοί δάσκαλοι νοιώθουμε την ευθύνη και την υποχρέωση να εκφράσουμε δημόσια την αγωνία μας για το μέλλον και την ανασυγκρότηση της δημοκρατίας στη χώρα μας. Το πολιτικό αδιέξοδο στο οποίο βρίσκεται σήμερα ο πολιτικός κόσμος της χώρας έχει τις ρίζες του στην εγκατάλειψη θεμελιωδών αρχών, στην απαξίωση και στον ισοπεδωτισμό, φαινόμενα που καλλιεργήθηκαν έντονα εδώ και πολλά χρόνια και που τελικά είχαν ως αποτέλεσμα την αλλοίωση της ταυτότητάς της πολιτικής. Η εξουσία, η οποία ανήχθη σε μοναδικό σκοπό, ενίοτε χωρίς όρους, δεν μπορεί να αποτελεί τη συνεκτική ουσία που κρατά την όποια ηγεσία ενωμένη και μάλιστα στη βάση ισορροπιών και όχι αρχών. Αυτά έγιναν αντιληπτά από τους πολίτες, οι οποίοι έστειλαν στις τελευταίες εκλογές ένα σημαντικό μήνυμα στον πολιτικό κόσμο της χώρας: αποκτήστε ξανά πολιτική ταυτότητα, αποβάλλετε τον πολιτικό δεινοσαυρισμό, ανασυγκροτηθείτε και πείστε μας γι αυτό.
Ο πολιτικός κόσμος της χώρας, χρειάζεται ανασυγκρότηση που θα ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις των πολιτών να είναι σύγχρονος, ανοικτός στην κοινωνία, δημοκρατικός και πατριωτικός, απελευθερωμένος από τα δεσμά αδιαφανών μηχανισμών και προσωπικών συμφερόντων. Χρειάζεται να γίνει ένας ζωντανός οργανισμός στον οποίο η κοινωνία θα πιστέψει και πάλι, ώστε να συμμετέχει ενεργά. Χρειάζεται πολιτική ταυτότητα, που θα πείθει όχι μόνο για τη διαχείριση του σήμερα, αλλά και για το όραμα του αύριο. Η Ανασυγκρότηση του πολιτικού κόσμου της χώρας θα πρέπει να ανταποκρίνεται στην ανάγκη να αντιμετωπιστούν τα καθημερινά αλλά μεγάλα προβλήματα των πολιτών με κατάλληλες προοδευτικές, καθαρές, δημόσιες πολιτικές του σήμερα και του αύριο.
Ο πολιτικός κόσμος της χώρας πρέπει να εγκαταλείψει τις ξύλινες γενικολογίες και πάνω απ' όλα τις ξύλινες και άχρωμες πολιτικές τακτικές, οι οποίες ενίοτε καλύπτουν ακριβώς αντίθετες πρακτικές. Η πολιτική δεν είναι παιχνίδι ισορροπιών, αλλά έχει ταυτότητα. Για να ξαναβρεί ο πολιτικός κόσμος της χώρας την ταυτότητα που του αφαίρεσε ο υποκριτικός, επίπεδος και άχρωμος πολιτικός λόγος, απαιτούνται κυρίως αξιοκρατία παντού, γνώση, μακροχρόνιος προγραμματισμός, διαφάνεια, σοβαρότητα, και οργάνωση. Απαιτείται καθαρή θέση για τη σχέση μεταξύ του δημόσιου και του ιδιωτικού τομέα, για την ανάπτυξη, για την εντιμότητα και το ήθος. Χρειάζεται ακόμη συνεχής τριβή με την κοινωνία και τους πολίτες οι οποίοι μόνο αν πειστούν για τη νέα του ταυτότητα θα εγγυηθούν την αποτελεσματική εφαρμογή και την ευρεία κοινωνική στήριξη των εφαρμοζόμενων πολιτικών.
Στην κρίσιμη αυτή ιστορική καμπή που βρίσκεται η δημοκρατία αλλά και η χώρα, απαιτείται πάνω από όλα πολιτική ηγεσία με καινοτόμο και καθαρή σκέψη, με ταυτότητα πολιτικής και όχι ονομάτων, με όραμα, και με διάθεση ρήξης πρώτα απ όλα με όσους καπηλεύτηκαν την Πολιτική για τη δική τους ευημερία, και κατόπιν με τις δυνάμεις της αντίδρασης. Απαιτούνται πολιτικές αρετές που θα επιτρέψουν τον απεγκλωβισμό της δημοκρατίας και των δυνάμεων της προόδου από την ξύλινη πολιτική, από την εσωστρέφεια, από τις κενές και επίπεδες γενικολογίες των ισορροπιών, από τη θλίψη, την απαισιοδοξία και τον γενικευμένο ισοπεδωτισμό. Απαιτείται νέα και δυναμική ηγεσία του τόπου που θα απελευθερώσει την πολιτική από τα δεσμά του παλαιοκομματισμού, θα πείσει και θα εμπνεύσει, θα δώσει νέα προοπτική και ελπίδα στους δημοκρατικούς πολίτες αυτής της χώρας.
Οι Πανεπιστημιακοί Δάσκαλοι δηλώνουμε την αποφασιστικότητά μας να συμβάλλουμε στο έργο αυτό αλλά και να το ελέγχουμε, αναλαμβάνοντας τις ευθύνες που μας αναλογούν απέναντι στην κοινωνία και ενάντια στην αδράνεια, τον κενό πολιτικό λόγο και το άχρωμο και ισοπεδωτικό μέλλον που απειλεί τις επερχόμενες γενιές.
11.10.06
Εμείς και ο κόσμος
(Περιοδικό ne.o - Τεύχος 64 - Οκτώβριος 2006)
Ο λόγος για την Ελληνική βιομηχανία Λογισμικού. Πολλοί θα πουν "ποια βιομηχανία;", αλλά επειδή έχουμε πολλάκις αναφερθεί στο θέμα τα τελευταία 10 χρόνια που αρθρογραφούμε, σήμερα θα πάμε λίγο παραπέρα από τη συγκεκριμένη διατύπωση του "ξύλινου" αυτού ερωτήματος. Οπως όλοι γνωρίζουμε, σε επίπεδο δηλώσεων, στρατηγικών σχεδιασμών, επιτροπών, αλλά πάνω απ΄ όλα σε επίπεδο προθέσεων, η ελληνική βιομηχανία λογισμικού υφίσταται και πηγαίνει πάρα πολύ καλά. Οπως επίσης όλοι γνωρίζουμε, τα φαινόμενα διαφθοράς υπάρχουν μεν, βαίνουν προς εξάλειψη λόγω του αμείλικτου πολέμου που τους ασκούμε ως κοινωνία, δε.
Επειδή όσο ισχύει η τελευταία διατύπωση, άλλο τόσο ισχύει και η προ-τελευταία, και επειδή -δεν εξηγείται αλλιώς- ο συστηματικός και κατ εξακολούθηση, μεθ' υποκρισίας συνοδευόμενος βιασμός εννοιών, μάλλον μας διεγείρει ως έθνος, θα αναζητήσουμε το στίγμα του ελληνικού λογισμικού στη διεθνή αγορά, εστιάζοντας εκεί που "λογικά" μπορούμε να έχουμε κάτι, έστω και διανεμόμενο ημιτελές και δωρεάν. Να ξεκαθαρίσουμε εξ' αρχής, αυτό που υποδηλώνουν τα εισαγωγικά που τοποθετήθηκαν μόνο στη λέξη "λογικά", ότι δηλαδή πράγματι μπορούμε και με καμία έννοια δεν είναι άποψή μας ότι δεν μπορούμε διότι αυτό απλά δεν θα ήταν αληθές.
Ας πάμε, λοιπόν, στο www.cmsmatrix.com. Εκεί θα βρούμε 639 συστήματα διαχείρισης περιεχομένου, δηλωμένα και χαρακτηρισμένα από τους ίδιους τους κατασκευαστές τους, ώστε να μπορεί κανείς να αναζητήσει με πλήθος κριτηρίων το CMS (=Content Management System) που επιθυμεί. Για τους λιγότερο εξοικειωμένους, να πούμε ότι γενικά πρόκειται για λογισμικό διαχείρισης περιεχομένου στο internet, δηλαδή για "κάτι σαν" μια μηχανή λειτουργίας ενός δικτυακού τόπου με δυναμικό περιεχόμενο (που αποθηκεύεται σε μια Βάση Δεδομένων και όχι σε σελίδες html) που μπορεί να ανανεώνεται συνεχώς και εύκολα, καθώς και να παρέχει διάφορες υπηρεσίες (ημερολόγια, διαχείριση ομάδων, κ.ά.) στους επισκέπτες. Πολλά τέτοια συστήματα διατίθενται ως ανοιχτός πηγαίος κώδικας (open source) ενώ άλλα ακολουθούν ένα μικτό μοντέλο, δηλαδή διαθέτουν ένα μέρος τους ως ανοιχτό κώδικα, και κάποιες υπηρεσίες μπορεί κανείς να τις αποκτήσει μόνο επί πληρωμή.
Είναι χαρακτηριστική και αρκετά λεπτομερής η ταξινόμηση που έχει υποστεί το λογισμικό που έχει καταχωρηθεί εκεί. Στο πνεύμα του open source, το πιθανότερο είναι ότι κάθε σύστημα ταξινομείται από τον ίδιο τον κατασκευαστή του, πράγμα που σημαίνει ότι κανείς δεν εγγυάται την ορθότητα των στοιχείων, αλλά και πάλι, το σύστημα ταξινόμησης ως σχεδίαση, είναι ιδιαίτερα κατατοπιστικό.
Στο θέμα μας, τώρα: πόσα ελληνικής κατασκευής CMS, πιστεύετε ότι υπάρχουν εκεί; Η απάντηση στη ρητορική ερώτηση είναι δυστυχώς αυτή που φοβάστε: κανένα απολύτως. Και καλά, θα πει κανείς, δεν καταγραφόμαστε εκεί, αλλά στον τάδε τομέα διαπρέπουμε. Η δημόσια συγνώμη μας είναι διαθέσιμη σε όποιον μας υποδείξει πού ακριβώς διαπρέπουμε διεθνώς ως βιομηχανία λογισμικού. Διότι στα "καθ ημάς", οι εγκαταστάσεις των ERP, CRM κλπ, ασφαλώς και δεν μετράνε. Μια άλλη εκδοχή θα ήταν να σκεφτούμε ότι δεν καταγραφόμαστε διότι επιλέγουμε να μην καταγραφούμε, όπως πχ επιλέγει η Bentley να μην διαφημίζει τα αυτοκίνητά της στην τηλεόραση. Και πάλι η δημόσια συγνώμη μας διαθέσιμη σε όποιον μας υποδείξει την ελληνική "Bentley" του λογισμικού. Μια άλλη, πάλι, εκδοχή, θα ήταν ότι δεν πιστεύουμε στο open source, αλλά και πάλι, δεν βλέπουμε τη Microsoft να ανησυχεί...
Η πραγματικότητα συνήθως επιδέχεται την απλούστερη εξήγηση: δεν καταγραφόμαστε ως κατασκευαστής λογισμικού CMS ή άλλου, διότι είτε δεν είμαστε καθόλου, είτε είμαστε τόσο "ολίγον" που δεν το πολυ-λέμε προς τα έξω. Βέβαια, οι ψηφιακές στρατηγικές δίνουν και παίρνουν, τα έργα "ανταγωνιστικότητας" το ίδιο, οι επιχειρηματίες γιορτάζουν τις τόσες δεκαετίες που εμπορεύονται ως απλοί τεχνικοί μεταπράτες, από καρφίτσες μέχρι λογισμικό, και γενικώς, διάγουμε την δική μας, ιδιαίτερη πραγματικότητα, την οποία με δυο λέξεις έχουμε χαρακτηρίσει ως "κοινωνία της e-ποκρισίας".
Ο λόγος για την Ελληνική βιομηχανία Λογισμικού. Πολλοί θα πουν "ποια βιομηχανία;", αλλά επειδή έχουμε πολλάκις αναφερθεί στο θέμα τα τελευταία 10 χρόνια που αρθρογραφούμε, σήμερα θα πάμε λίγο παραπέρα από τη συγκεκριμένη διατύπωση του "ξύλινου" αυτού ερωτήματος. Οπως όλοι γνωρίζουμε, σε επίπεδο δηλώσεων, στρατηγικών σχεδιασμών, επιτροπών, αλλά πάνω απ΄ όλα σε επίπεδο προθέσεων, η ελληνική βιομηχανία λογισμικού υφίσταται και πηγαίνει πάρα πολύ καλά. Οπως επίσης όλοι γνωρίζουμε, τα φαινόμενα διαφθοράς υπάρχουν μεν, βαίνουν προς εξάλειψη λόγω του αμείλικτου πολέμου που τους ασκούμε ως κοινωνία, δε.
Επειδή όσο ισχύει η τελευταία διατύπωση, άλλο τόσο ισχύει και η προ-τελευταία, και επειδή -δεν εξηγείται αλλιώς- ο συστηματικός και κατ εξακολούθηση, μεθ' υποκρισίας συνοδευόμενος βιασμός εννοιών, μάλλον μας διεγείρει ως έθνος, θα αναζητήσουμε το στίγμα του ελληνικού λογισμικού στη διεθνή αγορά, εστιάζοντας εκεί που "λογικά" μπορούμε να έχουμε κάτι, έστω και διανεμόμενο ημιτελές και δωρεάν. Να ξεκαθαρίσουμε εξ' αρχής, αυτό που υποδηλώνουν τα εισαγωγικά που τοποθετήθηκαν μόνο στη λέξη "λογικά", ότι δηλαδή πράγματι μπορούμε και με καμία έννοια δεν είναι άποψή μας ότι δεν μπορούμε διότι αυτό απλά δεν θα ήταν αληθές.
Ας πάμε, λοιπόν, στο www.cmsmatrix.com. Εκεί θα βρούμε 639 συστήματα διαχείρισης περιεχομένου, δηλωμένα και χαρακτηρισμένα από τους ίδιους τους κατασκευαστές τους, ώστε να μπορεί κανείς να αναζητήσει με πλήθος κριτηρίων το CMS (=Content Management System) που επιθυμεί. Για τους λιγότερο εξοικειωμένους, να πούμε ότι γενικά πρόκειται για λογισμικό διαχείρισης περιεχομένου στο internet, δηλαδή για "κάτι σαν" μια μηχανή λειτουργίας ενός δικτυακού τόπου με δυναμικό περιεχόμενο (που αποθηκεύεται σε μια Βάση Δεδομένων και όχι σε σελίδες html) που μπορεί να ανανεώνεται συνεχώς και εύκολα, καθώς και να παρέχει διάφορες υπηρεσίες (ημερολόγια, διαχείριση ομάδων, κ.ά.) στους επισκέπτες. Πολλά τέτοια συστήματα διατίθενται ως ανοιχτός πηγαίος κώδικας (open source) ενώ άλλα ακολουθούν ένα μικτό μοντέλο, δηλαδή διαθέτουν ένα μέρος τους ως ανοιχτό κώδικα, και κάποιες υπηρεσίες μπορεί κανείς να τις αποκτήσει μόνο επί πληρωμή.
Είναι χαρακτηριστική και αρκετά λεπτομερής η ταξινόμηση που έχει υποστεί το λογισμικό που έχει καταχωρηθεί εκεί. Στο πνεύμα του open source, το πιθανότερο είναι ότι κάθε σύστημα ταξινομείται από τον ίδιο τον κατασκευαστή του, πράγμα που σημαίνει ότι κανείς δεν εγγυάται την ορθότητα των στοιχείων, αλλά και πάλι, το σύστημα ταξινόμησης ως σχεδίαση, είναι ιδιαίτερα κατατοπιστικό.
Στο θέμα μας, τώρα: πόσα ελληνικής κατασκευής CMS, πιστεύετε ότι υπάρχουν εκεί; Η απάντηση στη ρητορική ερώτηση είναι δυστυχώς αυτή που φοβάστε: κανένα απολύτως. Και καλά, θα πει κανείς, δεν καταγραφόμαστε εκεί, αλλά στον τάδε τομέα διαπρέπουμε. Η δημόσια συγνώμη μας είναι διαθέσιμη σε όποιον μας υποδείξει πού ακριβώς διαπρέπουμε διεθνώς ως βιομηχανία λογισμικού. Διότι στα "καθ ημάς", οι εγκαταστάσεις των ERP, CRM κλπ, ασφαλώς και δεν μετράνε. Μια άλλη εκδοχή θα ήταν να σκεφτούμε ότι δεν καταγραφόμαστε διότι επιλέγουμε να μην καταγραφούμε, όπως πχ επιλέγει η Bentley να μην διαφημίζει τα αυτοκίνητά της στην τηλεόραση. Και πάλι η δημόσια συγνώμη μας διαθέσιμη σε όποιον μας υποδείξει την ελληνική "Bentley" του λογισμικού. Μια άλλη, πάλι, εκδοχή, θα ήταν ότι δεν πιστεύουμε στο open source, αλλά και πάλι, δεν βλέπουμε τη Microsoft να ανησυχεί...
Η πραγματικότητα συνήθως επιδέχεται την απλούστερη εξήγηση: δεν καταγραφόμαστε ως κατασκευαστής λογισμικού CMS ή άλλου, διότι είτε δεν είμαστε καθόλου, είτε είμαστε τόσο "ολίγον" που δεν το πολυ-λέμε προς τα έξω. Βέβαια, οι ψηφιακές στρατηγικές δίνουν και παίρνουν, τα έργα "ανταγωνιστικότητας" το ίδιο, οι επιχειρηματίες γιορτάζουν τις τόσες δεκαετίες που εμπορεύονται ως απλοί τεχνικοί μεταπράτες, από καρφίτσες μέχρι λογισμικό, και γενικώς, διάγουμε την δική μας, ιδιαίτερη πραγματικότητα, την οποία με δυο λέξεις έχουμε χαρακτηρίσει ως "κοινωνία της e-ποκρισίας".
3.9.06
All Chiefs - no Indians...
Μια από τις πιο αγαπημένες συζητήσεις πολλών ατομικών και συλλογικών οντοτήτων είναι αυτή περί "στρατηγικής". Είναι κάτι σαν αυτό που παλαιότερα έλεγαν για το άκουσμα της επίκλησης 'πρόεδρε' στην Ομόνοια: "αν ζητήσεις άποψη στην πληροφορική, θα λάβεις άποψη περί στρατηγικής". Πού πρέπει να τοποθετηθείς, για ποιο λόγο, πού θα πάνε και πού όχι τα πράγματα, ποιές τεχνολογίες και ποιοι θα "παίξουν" στο επόμενο διάστημα, ποιο είναι το (στρατηγικό, πάντα) παρασκήνιο, τι θα κάνουν οι κινέζοι, οι γιαπωνέζοι, οι κορεάτες, και άλλα πολλά.
Ιδιαίτερα αγαπημένο θέμα η "εθνική στρατηγική για την ανάπτυξη της πληροφορικής", ή όπως αλλιώς θέλετε να την αποκαλείτε: "ψηφιακή στρατηγική" (νέος όρος), "στρατηγική για την ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας" ή και της "γνώσης" (διαλέξτε) για την προηγούμενη τάξη πραγμάτων, καθώς και πολλές άλλες εθνικές (πάντα) στρατηγικές (επίσης πάντα) οι οποίες βρίσκουν το δρόμο τους προς την επιφάνεια των σελίδων web, των διακηρύξεων, των διαβουλεύσεων, των εντύπων, και γενικώς προς τον έξω (αυτού που τις εκφέρει) κόσμο. Κάπου εκεί κοντά (στη στρατηγική) οι απαραίτητες αναφορές στους "πολίτες" οι οποίοι "έχουν συνταγματικό δικαίωμα στην κοινωνία της πληροφορίας" και στων οποίων το όνομα (και για την ευημερία των οποίων) συμβαίνουν, εξάλλου, όλα.
Δεν θα ασχοληθούμε με το κενό και την υποκρισία όλων αυτών των "εθνικών στρατηγικών" γιατί οποιαδήποτε αναφορά στο θέμα εύκολα βάλλεται εκατέρωθεν ως "αντίπαλη". Δεν μπορούμε, όμως, να αποφύγουμε να αναφερθούμε στην τακτική των φορέων που συμμετέχουν στις πάσης φύσεως "διαβουλεύσεις" για το θέμα. Οι διαβουλεύσεις αυτές συνήθως γίνονται με βάση ένα αρχικό κείμενο, πολιτικής, προθέσεων, κατευθυντήριων γραμμών, ή απλά στην καθομιλουμένη, αοριστολογίας. Σε αυτές προσέρχονται, συμμετέχουν, παρεμβαίνουν, κλπ, όσοι θεωρούν ότι έχουν κάτι να πουν για το θέμα: Ο "θεσμοθετημένος τεχνικός σύμβουλος της Πολιτείας", οι σύμμαχοί του, οι λοιποί σύλλογοι συναφών επαγγελμάτων, επιστημόνων, εμπειροτεχνών, οι πιστοποιητές, οι εκπρόσωποι των εμπόρων, και πολλοί άλλοι διεκδικούντες θέση στο "δια ταύτα" της στρατηγικής και στις ερμηνείες της και ο νοών νοείτω.
Για τον πλουραλισμό των συμμετοχών ή, καλύτερα, των "ειδικών φορέων", δεν έχουμε να πούμε τίποτε περισσότερο από το ότι η ύπαρξη και η λειτουργία τους είναι απλή εφαρμογή του παλαιού και καλού "διαίρει και βασίλευε" σε όλο του το μεγαλείο. Κανένας εκ των φορέων αυτών δεν αναγνωρίζει ως ισότιμους του τους άλλους, αλλά τους προσδίδει μια ειδοποιό διαφορά που τους καθιστά θεσμικά, επιστημονικά ή επαγγελματικά "κατώτερους". Ολοι, πάντως, διακηρύσσουν πως "μάχονται" για την κατοχύρωση του ρόλου και του επαγγέλματος της πληροφορικής, ενίοτε με στόχους που έχουν κοινό τίτλο ("επιμελητήριο") αλλά πολύ διαφορετικό περιεχόμενο. Το θέμα έχει κλείσει δεκαπενταετία, αλλά μάλλον όλοι κρίνονται από τις προθέσεις οπότε είναι όλοι "καλοί". Οι εργαζόμενοι στις ψηφιακές μνήμες είτε δεν έχουν οι ίδιοι μνήμη, είτε έχουν παραιτηθεί και ασχολούνται με άλλα πράγματα. Οπως έχουμε γράψει παλιότερα, όλοι οι "φορείς" ομοφωνούν σε μια αρχή: "αν είναι να μη γίνει με τους δικούς μας όρους, να μη γίνει καθόλου".
Εχουμε, τέλος, να παρατηρήσουμε τις "στρατηγικής φύσεως" παρεμβάσεις: όλοι οι εμπλεκόμενοι συζητούν σχεδόν αποκλειστικά επί της στρατηγικής. Κανείς δεν λέει κάτι συγκεκριμένο. Κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη να κάνει μια σαφή πρόταση, η οποία δεν αποκλείεται και να τον εκθέσει. Γενικολογίες και ψηφιακά ευχολόγια στο πλαίσιο των ανοχών και των ερμηνειών εκάστου, με σκοπό, ή έστω με μοναδικό αποτέλεσμα, να δηλώνει την παρουσία του στο χώρο και "βλέπουμε". Μάλιστα, αυτά στο όνομα των εργαζομένων στην πληροφορική, δηλαδή αυτών που εδώ και χρόνια έχουν ξεχάσει ωράρια, ασφάλιση, μονιμότητα και άλλα "κεκτημένα" όσων συγχέουν (;) την κατοχύρωση ενός επαγγέλματος με κατοχύρωση των επαγγελματιών. Και τελικά, στρατηγική δεν εφαρμόζεται αλλά απλά μοιράζονται τα κονδύλια και όπου ενίοτε υπάρχουν αποσπασματικά αποτελέσματα, αυτά απέχουν πάρα πολύ από το να είναι στρατηγική, με συνέπεια να ανακαλύπτουμε αν χάσαμε το τρένο, ή το αεροπλάνο της πληροφορικής. Ομως, οι ψηφιακές εξελίξεις στο domain ".earth" τρέχουν και προσπερνούν αυτή την ιδιότυπη φυλή ιθαγενών που κοιτάζοντάς την κανείς από μακριά δεν βλέπει ινδιάνους, αλλά μόνο αρχηγούς που συσκέπτονται για τη στρατηγική ενός πολέμου τον οποίον κανείς να διατίθεται να πολεμήσει.
Ιδιαίτερα αγαπημένο θέμα η "εθνική στρατηγική για την ανάπτυξη της πληροφορικής", ή όπως αλλιώς θέλετε να την αποκαλείτε: "ψηφιακή στρατηγική" (νέος όρος), "στρατηγική για την ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας" ή και της "γνώσης" (διαλέξτε) για την προηγούμενη τάξη πραγμάτων, καθώς και πολλές άλλες εθνικές (πάντα) στρατηγικές (επίσης πάντα) οι οποίες βρίσκουν το δρόμο τους προς την επιφάνεια των σελίδων web, των διακηρύξεων, των διαβουλεύσεων, των εντύπων, και γενικώς προς τον έξω (αυτού που τις εκφέρει) κόσμο. Κάπου εκεί κοντά (στη στρατηγική) οι απαραίτητες αναφορές στους "πολίτες" οι οποίοι "έχουν συνταγματικό δικαίωμα στην κοινωνία της πληροφορίας" και στων οποίων το όνομα (και για την ευημερία των οποίων) συμβαίνουν, εξάλλου, όλα.
Δεν θα ασχοληθούμε με το κενό και την υποκρισία όλων αυτών των "εθνικών στρατηγικών" γιατί οποιαδήποτε αναφορά στο θέμα εύκολα βάλλεται εκατέρωθεν ως "αντίπαλη". Δεν μπορούμε, όμως, να αποφύγουμε να αναφερθούμε στην τακτική των φορέων που συμμετέχουν στις πάσης φύσεως "διαβουλεύσεις" για το θέμα. Οι διαβουλεύσεις αυτές συνήθως γίνονται με βάση ένα αρχικό κείμενο, πολιτικής, προθέσεων, κατευθυντήριων γραμμών, ή απλά στην καθομιλουμένη, αοριστολογίας. Σε αυτές προσέρχονται, συμμετέχουν, παρεμβαίνουν, κλπ, όσοι θεωρούν ότι έχουν κάτι να πουν για το θέμα: Ο "θεσμοθετημένος τεχνικός σύμβουλος της Πολιτείας", οι σύμμαχοί του, οι λοιποί σύλλογοι συναφών επαγγελμάτων, επιστημόνων, εμπειροτεχνών, οι πιστοποιητές, οι εκπρόσωποι των εμπόρων, και πολλοί άλλοι διεκδικούντες θέση στο "δια ταύτα" της στρατηγικής και στις ερμηνείες της και ο νοών νοείτω.
Για τον πλουραλισμό των συμμετοχών ή, καλύτερα, των "ειδικών φορέων", δεν έχουμε να πούμε τίποτε περισσότερο από το ότι η ύπαρξη και η λειτουργία τους είναι απλή εφαρμογή του παλαιού και καλού "διαίρει και βασίλευε" σε όλο του το μεγαλείο. Κανένας εκ των φορέων αυτών δεν αναγνωρίζει ως ισότιμους του τους άλλους, αλλά τους προσδίδει μια ειδοποιό διαφορά που τους καθιστά θεσμικά, επιστημονικά ή επαγγελματικά "κατώτερους". Ολοι, πάντως, διακηρύσσουν πως "μάχονται" για την κατοχύρωση του ρόλου και του επαγγέλματος της πληροφορικής, ενίοτε με στόχους που έχουν κοινό τίτλο ("επιμελητήριο") αλλά πολύ διαφορετικό περιεχόμενο. Το θέμα έχει κλείσει δεκαπενταετία, αλλά μάλλον όλοι κρίνονται από τις προθέσεις οπότε είναι όλοι "καλοί". Οι εργαζόμενοι στις ψηφιακές μνήμες είτε δεν έχουν οι ίδιοι μνήμη, είτε έχουν παραιτηθεί και ασχολούνται με άλλα πράγματα. Οπως έχουμε γράψει παλιότερα, όλοι οι "φορείς" ομοφωνούν σε μια αρχή: "αν είναι να μη γίνει με τους δικούς μας όρους, να μη γίνει καθόλου".
Εχουμε, τέλος, να παρατηρήσουμε τις "στρατηγικής φύσεως" παρεμβάσεις: όλοι οι εμπλεκόμενοι συζητούν σχεδόν αποκλειστικά επί της στρατηγικής. Κανείς δεν λέει κάτι συγκεκριμένο. Κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη να κάνει μια σαφή πρόταση, η οποία δεν αποκλείεται και να τον εκθέσει. Γενικολογίες και ψηφιακά ευχολόγια στο πλαίσιο των ανοχών και των ερμηνειών εκάστου, με σκοπό, ή έστω με μοναδικό αποτέλεσμα, να δηλώνει την παρουσία του στο χώρο και "βλέπουμε". Μάλιστα, αυτά στο όνομα των εργαζομένων στην πληροφορική, δηλαδή αυτών που εδώ και χρόνια έχουν ξεχάσει ωράρια, ασφάλιση, μονιμότητα και άλλα "κεκτημένα" όσων συγχέουν (;) την κατοχύρωση ενός επαγγέλματος με κατοχύρωση των επαγγελματιών. Και τελικά, στρατηγική δεν εφαρμόζεται αλλά απλά μοιράζονται τα κονδύλια και όπου ενίοτε υπάρχουν αποσπασματικά αποτελέσματα, αυτά απέχουν πάρα πολύ από το να είναι στρατηγική, με συνέπεια να ανακαλύπτουμε αν χάσαμε το τρένο, ή το αεροπλάνο της πληροφορικής. Ομως, οι ψηφιακές εξελίξεις στο domain ".earth" τρέχουν και προσπερνούν αυτή την ιδιότυπη φυλή ιθαγενών που κοιτάζοντάς την κανείς από μακριά δεν βλέπει ινδιάνους, αλλά μόνο αρχηγούς που συσκέπτονται για τη στρατηγική ενός πολέμου τον οποίον κανείς να διατίθεται να πολεμήσει.
1.4.06
Ιδιωτικώς, τρόπον τινά...
(Περιοδικό ne.o. - Τεύχος 60 - Απρίλιος 2006)
Η μετοχοποίηση των επιχειρήσεων που στη χώρα μας χαρακτηρίζονται ως "ΔΕΚΟ" αποτέλεσε ένα δύσκολο, επίπονο, αλλά και επικερδές για το Ελληνικό Δημόσιο εγχείρημα, στα πλαίσια μιας γενικότερης Ευρωπαϊκής τάσης την οποία ακολουθήσαμε αρκετά καθυστερημένα. Αν και μετά την 11η Σεπτεμβρίου πολλοί εκφράζουν σημαντικές επιφυλάξεις σxετικά με την ιδιωτικοποίηση κρατικών επιχειρήσεων σε στρατηγικούς τομείς, η τάση αυτή άλλαξε το χάρτη πολλών στρατηγικών για την οικονομία και την κοινωνία τομέων. Με αφορμή τις πρόσφατες νέες αυξήσεις στα τιμολόγια του ΟΤΕ, θα αναφερθούμε στην ελληνική περίπτωση της υλοποίησης τέτοιων επιλογών, ακόμη και αν ενοχλήσουμε όσους των οποίων το "δικαίωμα στη δουλειά" ασκείται σε βάρος του υπόλοιπου οικονομικά ενεργού πληθυσμού.
Υπάρχουν μερικές "αφελείς" ερωτήσεις που ποτέ δεν τέθηκαν δημόσια με σοβαρότητα και συνέχεια, όπως ενδεικτικά: για ποιο λόγο η τιμή του νερού δεν έπεσε όταν ξαναγέμισε η Υλίκη, για ποιο λόγο οι αυξήσεις στα τιμολόγια του ΟΤΕ είναι συνεχόμενες όταν διεθνώς η τηλεφωνία τείνει να παρέχεται δωρεάν, για ποιο λόγο η ΔΕΗ μόνο αυξάνει και ποτέ δεν μειώνει τις τιμές της με τη μεταβολή των τιμών του πετρελαίου, και πολλές άλλες. Ερωτήσεις που θα χαρακτηριστούν ως "αφελείς" και "επιφανειακές" από όσους έχουν την εξουσία, το βήμα και ενδεχομένως το θράσος να αναφερθούν στο θέμα, όπως συνήθως συμβαίνει και από τις δύο πλευρές των εναλλασσομένων κυβερνητών του τόπου. Ερωτήσεις, επίσης, που μπορεί και να τίθενται εντελώς άστοχα, μόνο και μόνο επειδή τελικά οι πολίτες εγκρίνουν με την ψήφο τους όλα όσα συμβαίνουν (και) στις ΔΕΚΟ. Επειδή, όμως, στη Δημοκρατία η αμφισβήτηση επιτρέπεται, ας συνεχίσουμε το συλλογισμό μας: Οι ιδιωτικοποιήσεις, λοιπόν, των ΔΕΚΟ, ήταν σχεδόν ιδιωτικοποιήσεις και επιπλέον έγιναν υπό όρους.
"Σχεδόν", διότι οι επιχειρήσεις αυτές δεν λειτουργούν με όρους ανταγωνισμού, ούτε δημιουργούν όρους ανταγωνισμού όπως ισχυρίζονται. Τα τιμολόγια του ΟΤΕ απλά επιτρέπουν και σε άλλους να "παίξουν" πολύ εύκολα, ενώ θα μπορούσαν να τους κάνουν τη ζωή πολύ δύσκολη, εξακολουθώντας να εφαρμόζουν τους κανόνες της ΕΕ. Το ίδιο θα γίνει και στην ενέργεια και αλλού. Και μάλιστα, τα τιμολόγια αυτά αυξάνονται, σε πείσμα της εξέλιξης της τεχνολογίας.
Ο ισχυρισμός μας για την εξήγηση του φαινομένου εξηγεί και τον χαρακτηρισμό "υπό όρους": οι θεσμικοί επενδυτές, αγοραστές των μετοχών των ΔΕΚΟ που βγήκαν στην αγορά, απαιτούν ελάχιστες αποδόσεις. Διαφορετικά πουλάνε. Από την άλλη, οι εργαζόμενοι απαιτούν να διατηρηθούν τα "προνόμια" που "κατέκτησαν" από τους πολιτικούς με τους οποίους έχουν πολυσύνθετες σχέσεις. Διαφορετικά απεργούν επί μακρόν ή γενικώς δεν συναινούν, γεγονός που επίσης οδηγεί τους "θεσμικούς" στο να πουλήσουν. Εξ ου και η προνομιακή αποχώρηση με πλήρη σύνταξη, η διαμόρφωση των μισθών των στελεχών σε συμφωνία με τον "εντελώς" ιδιωτικό τομέα με πολιτική απόφαση και όχι στα πλαίσια ελεύθερης διαπραγμάτευσης, κ.ά. Αυτά, όμως, δεν πάνε μαζί με την κερδοφορία που απαιτούν οι θεσμικοί. Ετσι, έχουμε αυξήσεις και μόνο αυξήσεις, τις οποίες πληρώνουν αυτοί που κανονικά θα έπρεπε να απολαμβάνουν τα καλά του ανταγωνισμού, δηλαδή οι πολίτες.
Περί αυτών των αφελών ερωτημάτων και των αφελέστερων απαντήσεων οι πολιτικοί διαθέτουν πλείστες όσες γενικολογίες και αλληλοκατηγορίες, ενώ οι δημοσιογράφοι διαμορφώνουν κατάλληλα την "κοινή γνώμη" ώστε να ασχολείται με άλλα, πιθανόν σημαντικότερα. Η αγορά καλείται να επιχειρήσει με τις δικές της δυνάμεις να γίνει ανταγωνιστική, παρά και όχι με την αρωγή της λειτουργίας των ιδιαζόντως απελευθερωμένων αγορών τηλεπικοινωνιών και ενέργειας και όχι μόνο. Κατά τα άλλα, η εκπαίδευση και η ενημέρωση, αμφότερες προϋποθέσεις της δημοκρατίας, συμβάλλουν έκαστη με τον τρόπο της στη διαμόρφωση ελεύθερων και σκεπτομένων συνειδήσεων, που μπορεί να μη γνωρίζουν το διπλωματικό παρασκήνιο και γενικώς τις διαστάσεις του θέματος που αφορά την ψήφο της χώρας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για το Ιράν, γνωρίζουν όμως άριστα το παρασκήνιο και τις δηλώσεις των επωνύμων για τη Γιουροβίζιον...
Η μετοχοποίηση των επιχειρήσεων που στη χώρα μας χαρακτηρίζονται ως "ΔΕΚΟ" αποτέλεσε ένα δύσκολο, επίπονο, αλλά και επικερδές για το Ελληνικό Δημόσιο εγχείρημα, στα πλαίσια μιας γενικότερης Ευρωπαϊκής τάσης την οποία ακολουθήσαμε αρκετά καθυστερημένα. Αν και μετά την 11η Σεπτεμβρίου πολλοί εκφράζουν σημαντικές επιφυλάξεις σxετικά με την ιδιωτικοποίηση κρατικών επιχειρήσεων σε στρατηγικούς τομείς, η τάση αυτή άλλαξε το χάρτη πολλών στρατηγικών για την οικονομία και την κοινωνία τομέων. Με αφορμή τις πρόσφατες νέες αυξήσεις στα τιμολόγια του ΟΤΕ, θα αναφερθούμε στην ελληνική περίπτωση της υλοποίησης τέτοιων επιλογών, ακόμη και αν ενοχλήσουμε όσους των οποίων το "δικαίωμα στη δουλειά" ασκείται σε βάρος του υπόλοιπου οικονομικά ενεργού πληθυσμού.
Υπάρχουν μερικές "αφελείς" ερωτήσεις που ποτέ δεν τέθηκαν δημόσια με σοβαρότητα και συνέχεια, όπως ενδεικτικά: για ποιο λόγο η τιμή του νερού δεν έπεσε όταν ξαναγέμισε η Υλίκη, για ποιο λόγο οι αυξήσεις στα τιμολόγια του ΟΤΕ είναι συνεχόμενες όταν διεθνώς η τηλεφωνία τείνει να παρέχεται δωρεάν, για ποιο λόγο η ΔΕΗ μόνο αυξάνει και ποτέ δεν μειώνει τις τιμές της με τη μεταβολή των τιμών του πετρελαίου, και πολλές άλλες. Ερωτήσεις που θα χαρακτηριστούν ως "αφελείς" και "επιφανειακές" από όσους έχουν την εξουσία, το βήμα και ενδεχομένως το θράσος να αναφερθούν στο θέμα, όπως συνήθως συμβαίνει και από τις δύο πλευρές των εναλλασσομένων κυβερνητών του τόπου. Ερωτήσεις, επίσης, που μπορεί και να τίθενται εντελώς άστοχα, μόνο και μόνο επειδή τελικά οι πολίτες εγκρίνουν με την ψήφο τους όλα όσα συμβαίνουν (και) στις ΔΕΚΟ. Επειδή, όμως, στη Δημοκρατία η αμφισβήτηση επιτρέπεται, ας συνεχίσουμε το συλλογισμό μας: Οι ιδιωτικοποιήσεις, λοιπόν, των ΔΕΚΟ, ήταν σχεδόν ιδιωτικοποιήσεις και επιπλέον έγιναν υπό όρους.
"Σχεδόν", διότι οι επιχειρήσεις αυτές δεν λειτουργούν με όρους ανταγωνισμού, ούτε δημιουργούν όρους ανταγωνισμού όπως ισχυρίζονται. Τα τιμολόγια του ΟΤΕ απλά επιτρέπουν και σε άλλους να "παίξουν" πολύ εύκολα, ενώ θα μπορούσαν να τους κάνουν τη ζωή πολύ δύσκολη, εξακολουθώντας να εφαρμόζουν τους κανόνες της ΕΕ. Το ίδιο θα γίνει και στην ενέργεια και αλλού. Και μάλιστα, τα τιμολόγια αυτά αυξάνονται, σε πείσμα της εξέλιξης της τεχνολογίας.
Ο ισχυρισμός μας για την εξήγηση του φαινομένου εξηγεί και τον χαρακτηρισμό "υπό όρους": οι θεσμικοί επενδυτές, αγοραστές των μετοχών των ΔΕΚΟ που βγήκαν στην αγορά, απαιτούν ελάχιστες αποδόσεις. Διαφορετικά πουλάνε. Από την άλλη, οι εργαζόμενοι απαιτούν να διατηρηθούν τα "προνόμια" που "κατέκτησαν" από τους πολιτικούς με τους οποίους έχουν πολυσύνθετες σχέσεις. Διαφορετικά απεργούν επί μακρόν ή γενικώς δεν συναινούν, γεγονός που επίσης οδηγεί τους "θεσμικούς" στο να πουλήσουν. Εξ ου και η προνομιακή αποχώρηση με πλήρη σύνταξη, η διαμόρφωση των μισθών των στελεχών σε συμφωνία με τον "εντελώς" ιδιωτικό τομέα με πολιτική απόφαση και όχι στα πλαίσια ελεύθερης διαπραγμάτευσης, κ.ά. Αυτά, όμως, δεν πάνε μαζί με την κερδοφορία που απαιτούν οι θεσμικοί. Ετσι, έχουμε αυξήσεις και μόνο αυξήσεις, τις οποίες πληρώνουν αυτοί που κανονικά θα έπρεπε να απολαμβάνουν τα καλά του ανταγωνισμού, δηλαδή οι πολίτες.
Περί αυτών των αφελών ερωτημάτων και των αφελέστερων απαντήσεων οι πολιτικοί διαθέτουν πλείστες όσες γενικολογίες και αλληλοκατηγορίες, ενώ οι δημοσιογράφοι διαμορφώνουν κατάλληλα την "κοινή γνώμη" ώστε να ασχολείται με άλλα, πιθανόν σημαντικότερα. Η αγορά καλείται να επιχειρήσει με τις δικές της δυνάμεις να γίνει ανταγωνιστική, παρά και όχι με την αρωγή της λειτουργίας των ιδιαζόντως απελευθερωμένων αγορών τηλεπικοινωνιών και ενέργειας και όχι μόνο. Κατά τα άλλα, η εκπαίδευση και η ενημέρωση, αμφότερες προϋποθέσεις της δημοκρατίας, συμβάλλουν έκαστη με τον τρόπο της στη διαμόρφωση ελεύθερων και σκεπτομένων συνειδήσεων, που μπορεί να μη γνωρίζουν το διπλωματικό παρασκήνιο και γενικώς τις διαστάσεις του θέματος που αφορά την ψήφο της χώρας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για το Ιράν, γνωρίζουν όμως άριστα το παρασκήνιο και τις δηλώσεις των επωνύμων για τη Γιουροβίζιον...
1.12.05
All Chiefs - no Indians...
[Περιοδικό ne.o. - Δεκέμβριος 2005]
Μια από τις πιο αγαπημένες συζητήσεις πολλών ατομικών και συλλογικών οντοτήτων είναι αυτή περί "στρατηγικής". Είναι κάτι σαν αυτό που παλαιότερα έλεγαν για το άκουσμα της επίκλησης 'πρόεδρε' στην Ομόνοια: "αν ζητήσεις άποψη στην πληροφορική, θα λάβεις άποψη περί στρατηγικής". Πού πρέπει να τοποθετηθείς, για ποιο λόγο, πού θα πάνε και πού όχι τα πράγματα, ποιές τεχνολογίες και ποιοι θα "παίξουν" στο επόμενο διάστημα, ποιο είναι το (στρατηγικό, πάντα) παρασκήνιο, τι θα κάνουν οι κινέζοι, οι γιαπωνέζοι, οι κορεάτες, και άλλα πολλά.
Ιδιαίτερα αγαπημένο θέμα η "εθνική στρατηγική για την ανάπτυξη της πληροφορικής", ή όπως αλλιώς θέλετε να την αποκαλείτε: "ψηφιακή στρατηγική" (νέος όρος), "στρατηγική για την ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας" ή και της "γνώσης" (διαλέξτε) για την προηγούμενη τάξη πραγμάτων, καθώς και πολλές άλλες εθνικές (πάντα) στρατηγικές (επίσης πάντα) οι οποίες βρίσκουν το δρόμο τους προς την επιφάνεια των σελίδων web, των διακηρύξεων, των διαβουλεύσεων, των εντύπων, και γενικώς προς τον έξω (αυτού που τις εκφέρει) κόσμο. Κάπου εκεί κοντά (στη στρατηγική) οι απαραίτητες αναφορές στους "πολίτες" οι οποίοι "έχουν συνταγματικό δικαίωμα στην κοινωνία της πληροφορίας" και στων οποίων το όνομα (και για την ευημερία των οποίων) συμβαίνουν, εξάλλου, όλα.
Δεν θα ασχοληθούμε με το κενό και την υποκρισία όλων αυτών των "εθνικών στρατηγικών" γιατί οποιαδήποτε αναφορά στο θέμα εύκολα βάλλεται εκατέρωθεν ως "αντίπαλη". Δεν μπορούμε, όμως, να αποφύγουμε να αναφερθούμε στην τακτική των φορέων που συμμετέχουν στις πάσης φύσεως "διαβουλεύσεις" για το θέμα. Οι διαβουλεύσεις αυτές συνήθως γίνονται με βάση ένα αρχικό κείμενο, πολιτικής, προθέσεων, κατευθυντήριων γραμμών, ή απλά στην καθομιλουμένη, αοριστολογίας. Σε αυτές προσέρχονται, συμμετέχουν, παρεμβαίνουν, κλπ, όσοι θεωρούν ότι έχουν κάτι να πουν για το θέμα: Ο "θεσμοθετημένος τεχνικός σύμβουλος της Πολιτείας", οι σύμμαχοί του, οι λοιποί σύλλογοι συναφών επαγγελμάτων, επιστημόνων, εμπειροτεχνών, οι πιστοποιητές, οι εκπρόσωποι των εμπόρων, και πολλοί άλλοι διεκδικούντες θέση στο "δια ταύτα" της στρατηγικής και στις ερμηνείες της και ο νοών νοείτω.
Για τον πλουραλισμό των συμμετοχών ή, καλύτερα, των "ειδικών φορέων", δεν έχουμε να πούμε τίποτε περισσότερο από το ότι η ύπαρξη και η λειτουργία τους είναι απλή εφαρμογή του παλαιού και καλού "διαίρει και βασίλευε" σε όλο του το μεγαλείο. Κανένας εκ των φορέων αυτών δεν αναγνωρίζει ως ισότιμους του τους άλλους, αλλά τους προσδίδει μια ειδοποιό διαφορά που τους καθιστά θεσμικά, επιστημονικά ή επαγγελματικά "κατώτερους". Ολοι, πάντως, διακηρύσσουν πως "μάχονται" για την κατοχύρωση του ρόλου και του επαγγέλματος της πληροφορικής, ενίοτε με στόχους που έχουν κοινό τίτλο ("επιμελητήριο") αλλά πολύ διαφορετικό περιεχόμενο. Το θέμα έχει κλείσει δεκαπενταετία, αλλά μάλλον όλοι κρίνονται από τις προθέσεις οπότε είναι όλοι "καλοί". Οι εργαζόμενοι στις ψηφιακές μνήμες είτε δεν έχουν οι ίδιοι μνήμη, είτε έχουν παραιτηθεί και ασχολούνται με άλλα πράγματα. Οπως έχουμε γράψει παλιότερα, όλοι οι "φορείς" ομοφωνούν σε μια αρχή: "αν είναι να μη γίνει με τους δικούς μας όρους, να μη γίνει καθόλου".
Εχουμε, τέλος, να παρατηρήσουμε τις "στρατηγικής φύσεως" παρεμβάσεις: όλοι οι εμπλεκόμενοι συζητούν σχεδόν αποκλειστικά επί της στρατηγικής. Κανείς δεν λέει κάτι συγκεκριμένο. Κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη να κάνει μια σαφή πρόταση, η οποία δεν αποκλείεται και να τον εκθέσει. Γενικολογίες και ψηφιακά ευχολόγια στο πλαίσιο των ανοχών και των ερμηνειών εκάστου, με σκοπό, ή έστω με μοναδικό αποτέλεσμα, να δηλώνει την παρουσία του στο χώρο και "βλέπουμε". Μάλιστα, αυτά στο όνομα των εργαζομένων στην πληροφορική, δηλαδή αυτών που εδώ και χρόνια έχουν ξεχάσει ωράρια, ασφάλιση, μονιμότητα και άλλα "κεκτημένα" όσων συγχέουν (;) την κατοχύρωση ενός επαγγέλματος με κατοχύρωση των επαγγελματιών. Και τελικά, στρατηγική δεν εφαρμόζεται αλλά απλά μοιράζονται τα κονδύλια και όπου ενίοτε υπάρχουν αποσπασματικά αποτελέσματα, αυτά απέχουν πάρα πολύ από το να είναι στρατηγική, με συνέπεια να ανακαλύπτουμε αν χάσαμε το τρένο, ή το αεροπλάνο της πληροφορικής. Ομως, οι ψηφιακές εξελίξεις στο domain ".earth" τρέχουν και προσπερνούν αυτή την ιδιότυπη φυλή ιθαγενών που κοιτάζοντάς την κανείς από μακριά δεν βλέπει ινδιάνους, αλλά μόνο αρχηγούς που συσκέπτονται για τη στρατηγική ενός πολέμου τον οποίον κανείς να διατίθεται να πολεμήσει.
Μια από τις πιο αγαπημένες συζητήσεις πολλών ατομικών και συλλογικών οντοτήτων είναι αυτή περί "στρατηγικής". Είναι κάτι σαν αυτό που παλαιότερα έλεγαν για το άκουσμα της επίκλησης 'πρόεδρε' στην Ομόνοια: "αν ζητήσεις άποψη στην πληροφορική, θα λάβεις άποψη περί στρατηγικής". Πού πρέπει να τοποθετηθείς, για ποιο λόγο, πού θα πάνε και πού όχι τα πράγματα, ποιές τεχνολογίες και ποιοι θα "παίξουν" στο επόμενο διάστημα, ποιο είναι το (στρατηγικό, πάντα) παρασκήνιο, τι θα κάνουν οι κινέζοι, οι γιαπωνέζοι, οι κορεάτες, και άλλα πολλά.
Ιδιαίτερα αγαπημένο θέμα η "εθνική στρατηγική για την ανάπτυξη της πληροφορικής", ή όπως αλλιώς θέλετε να την αποκαλείτε: "ψηφιακή στρατηγική" (νέος όρος), "στρατηγική για την ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας" ή και της "γνώσης" (διαλέξτε) για την προηγούμενη τάξη πραγμάτων, καθώς και πολλές άλλες εθνικές (πάντα) στρατηγικές (επίσης πάντα) οι οποίες βρίσκουν το δρόμο τους προς την επιφάνεια των σελίδων web, των διακηρύξεων, των διαβουλεύσεων, των εντύπων, και γενικώς προς τον έξω (αυτού που τις εκφέρει) κόσμο. Κάπου εκεί κοντά (στη στρατηγική) οι απαραίτητες αναφορές στους "πολίτες" οι οποίοι "έχουν συνταγματικό δικαίωμα στην κοινωνία της πληροφορίας" και στων οποίων το όνομα (και για την ευημερία των οποίων) συμβαίνουν, εξάλλου, όλα.
Δεν θα ασχοληθούμε με το κενό και την υποκρισία όλων αυτών των "εθνικών στρατηγικών" γιατί οποιαδήποτε αναφορά στο θέμα εύκολα βάλλεται εκατέρωθεν ως "αντίπαλη". Δεν μπορούμε, όμως, να αποφύγουμε να αναφερθούμε στην τακτική των φορέων που συμμετέχουν στις πάσης φύσεως "διαβουλεύσεις" για το θέμα. Οι διαβουλεύσεις αυτές συνήθως γίνονται με βάση ένα αρχικό κείμενο, πολιτικής, προθέσεων, κατευθυντήριων γραμμών, ή απλά στην καθομιλουμένη, αοριστολογίας. Σε αυτές προσέρχονται, συμμετέχουν, παρεμβαίνουν, κλπ, όσοι θεωρούν ότι έχουν κάτι να πουν για το θέμα: Ο "θεσμοθετημένος τεχνικός σύμβουλος της Πολιτείας", οι σύμμαχοί του, οι λοιποί σύλλογοι συναφών επαγγελμάτων, επιστημόνων, εμπειροτεχνών, οι πιστοποιητές, οι εκπρόσωποι των εμπόρων, και πολλοί άλλοι διεκδικούντες θέση στο "δια ταύτα" της στρατηγικής και στις ερμηνείες της και ο νοών νοείτω.
Για τον πλουραλισμό των συμμετοχών ή, καλύτερα, των "ειδικών φορέων", δεν έχουμε να πούμε τίποτε περισσότερο από το ότι η ύπαρξη και η λειτουργία τους είναι απλή εφαρμογή του παλαιού και καλού "διαίρει και βασίλευε" σε όλο του το μεγαλείο. Κανένας εκ των φορέων αυτών δεν αναγνωρίζει ως ισότιμους του τους άλλους, αλλά τους προσδίδει μια ειδοποιό διαφορά που τους καθιστά θεσμικά, επιστημονικά ή επαγγελματικά "κατώτερους". Ολοι, πάντως, διακηρύσσουν πως "μάχονται" για την κατοχύρωση του ρόλου και του επαγγέλματος της πληροφορικής, ενίοτε με στόχους που έχουν κοινό τίτλο ("επιμελητήριο") αλλά πολύ διαφορετικό περιεχόμενο. Το θέμα έχει κλείσει δεκαπενταετία, αλλά μάλλον όλοι κρίνονται από τις προθέσεις οπότε είναι όλοι "καλοί". Οι εργαζόμενοι στις ψηφιακές μνήμες είτε δεν έχουν οι ίδιοι μνήμη, είτε έχουν παραιτηθεί και ασχολούνται με άλλα πράγματα. Οπως έχουμε γράψει παλιότερα, όλοι οι "φορείς" ομοφωνούν σε μια αρχή: "αν είναι να μη γίνει με τους δικούς μας όρους, να μη γίνει καθόλου".
Εχουμε, τέλος, να παρατηρήσουμε τις "στρατηγικής φύσεως" παρεμβάσεις: όλοι οι εμπλεκόμενοι συζητούν σχεδόν αποκλειστικά επί της στρατηγικής. Κανείς δεν λέει κάτι συγκεκριμένο. Κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη να κάνει μια σαφή πρόταση, η οποία δεν αποκλείεται και να τον εκθέσει. Γενικολογίες και ψηφιακά ευχολόγια στο πλαίσιο των ανοχών και των ερμηνειών εκάστου, με σκοπό, ή έστω με μοναδικό αποτέλεσμα, να δηλώνει την παρουσία του στο χώρο και "βλέπουμε". Μάλιστα, αυτά στο όνομα των εργαζομένων στην πληροφορική, δηλαδή αυτών που εδώ και χρόνια έχουν ξεχάσει ωράρια, ασφάλιση, μονιμότητα και άλλα "κεκτημένα" όσων συγχέουν (;) την κατοχύρωση ενός επαγγέλματος με κατοχύρωση των επαγγελματιών. Και τελικά, στρατηγική δεν εφαρμόζεται αλλά απλά μοιράζονται τα κονδύλια και όπου ενίοτε υπάρχουν αποσπασματικά αποτελέσματα, αυτά απέχουν πάρα πολύ από το να είναι στρατηγική, με συνέπεια να ανακαλύπτουμε αν χάσαμε το τρένο, ή το αεροπλάνο της πληροφορικής. Ομως, οι ψηφιακές εξελίξεις στο domain ".earth" τρέχουν και προσπερνούν αυτή την ιδιότυπη φυλή ιθαγενών που κοιτάζοντάς την κανείς από μακριά δεν βλέπει ινδιάνους, αλλά μόνο αρχηγούς που συσκέπτονται για τη στρατηγική ενός πολέμου τον οποίον κανείς να διατίθεται να πολεμήσει.
1.12.04
Διαρθρωτικές αλλαγές
[Περιοδικό ne.o. - Δεκέμβριος 2004]
Οχι, δεν θα αναφερθούμε σε αυτές που εδώ και χρόνια μας ζητά η Ευρωπαϊκή Ενωση για την οικονομία και τη δημόσια διοίκηση. Την εποχή αυτή συντελούνται άλλες, πολύ πιο ενδιαφέρουσες για την καθημερινότητα της καθ ημών αγοράς διαρθρωτικές αλλαγές. Η αλλαγή της διακυβέρνησης της χώρας δεν έγινε άμεσα αντιληπτή στην αγορά μας, ίσως όχι μόνο λόγω της διακριτικής συμπεριφοράς των νέων ανθρώπων που βρέθηκαν στα πράγματα, αλλά ενδεχομένως και λόγω της υποχρέωσης να ολοκληρωθεί τέλος πάντων η υπόθεση των Αγώνων. Σήμερα που οι αγώνες αποτελούν ανάμνηση, η αντιφατική ελληνική πραγματικότητα είναι και πάλι μπροστά μας. Οι νέοι άνθρωποι πρέπει να κινηθούν και οι κινήσεις τους θα έχουν σημαντικές επιπτώσεις στην αγορά μας, όχι μόνο γιατί θα απελευθερωθούν τα πολυπόθητα κονδύλια αλλά και γιατί θα αλλάξουν πολλοί ρόλοι και θα δημιουργηθεί μια νέα τάξη γενικότερα.
Ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, ή μάλλον από το σημείο που τα άφησαν "οι προηγούμενοι". Τα επιχειρησιακά προγράμματα ήταν σχεδιασμένα, συνήθως με σημαντικές καθυστερήσεις, ολιγωρίες και αποκλίσεις από τις των Ευρωπαίων προδιαγραφές. Τα πλείστα όσα εσωτερικά μέτωπα των "προηγούμενων" εδώ και χρόνια, ίσως σε μερικές περιπτώσεις για ολόκληρη την τελευταία τετραετία, δεν άφηναν τα πράγματα να προχωρήσουν. Ολοι έπρεπε να πάρουν (τον έλεγχο για) κάτι, ωστόσο οι αντιθέσεις ήταν πολλές, οι νέοι ανερχόμενοι έπρεπε να παραμερίσουν τους παλαιοκομματικούς, οι οποίοι όμως, είχαν σημαντικές προσβάσεις, οι διαχειριστικές αρχές τελούσαν μόνιμα σε μεταβατική κατάσταση, ενώ οι Περιφέρειες έδιναν μια απίστευτη εικόνα μετριότητας και ανεπάρκειας στο περιεχόμενο των επιχειρησιακών τους προγραμμάτων σε όλους τους τομείς.
Τα "συμπληρώματα προγραμματισμού" γράφονταν και ξαναγράφονταν, οι ζυμώσεις για τον ποιον φωτογραφίζουν έδιναν και έπαιρναν, το κρέας βαπτιζόταν κατά συρροή και κατ εξακολούθηση "ψάρι", και οι "ερμηνείες" ήταν το αγαπημένο σπορ όσων αποφάσιζαν. Ωστόσο δουλειές δεν έβγαιναν στην αγορά και τα κονδύλια έμεναν πεισματικά αδιάθετα να αντιμετωπίζουν το ενδεχόμενο να επιστραφούν. Ακόμη και στις περιπτώσεις που χέρια χτυπούσαν με δύναμη ακριβά γραφεία, ο μηχανισμός ήταν αδύναμος, ενώ άλλες φορές δεν πρόλαβε να ακολουθήσει και να αναθέσει. Πέραν, όμως, από τα διαχειριστικά, και εκτός ίσως ορισμένων περιπτώσεων, όλα αυτά τα "συμπληρώματα προγραμματισμού", τα "υποέργα" και οι πάσης φύσεως "προτάσεις", χαρακτηρίζονταν από έλλειψη ουσιαστικού περιεχομένου, φαντασίας και κεντρικής ιδέας και από απίστευτα δυσανάλογους προϋπολογισμούς.
Αυτή ήταν η κατάσταση που βρήκαν ή που σε μερικές περιπτώσεις αναγκάστηκαν να ανακαλύψουν οι νέοι στα πράγματα άνθρωποι. Σε ουκ ολίγες περιπτώσεις η απορία σχετικά με το "πώς τα είχαν σκεφτεί οι προηγούμενοι" είναι παραπάνω από έκδηλη. Ομοίως και η δέσμευση να σκεφτούν πράγματα που θα καταναλώσουν τους πόρους που δέσμευσαν οι προηγούμενοι χωρίς όμως να προλάβουν ή να καταφέρουν ούτε να περιγράψουν με λεπτομέρεια ούτε να καταναλώσουν. Στη διαδικασία αυτή το παιχνίδι ξαναστήνεται από την αρχή, καθώς οι τέως περιθωριοποιημένοι αναλαμβάνουν και οι ομάδες των τέως παρατηρητών γίνονται "ομάδες έργου" έστω για τα μέτρια έργα που σχεδόν σχεδιάστηκαν από τους προηγούμενους.
Βέβαια, όπως σε κάθε μετάβαση, δεν λείπουν και οι "χαμαιλέοντες", εκείνοι που και πριν ήταν οι μοχθηροί και αφανείς "χειριστές καταστάσεων" και που και σήμερα βρήκαν τρόπο να διεκδικήσουν μια νέα θέση στα νέα πράγματα. Κάτι οι χειρισμοί των ιδίων, κάτι η ανάγκη να ενημερωθούν οι νέοι, ο κίνδυνος να επαναληφθούν ίδια πράγματα με άλλους φανερούς αλλά τους ίδιους κρυφούς μοχθηρούς πρωταγωνιστές είναι παραπάνω από φανερός. Η πρόκληση για τους νέους είναι μεγάλη. Η αγορά θα τους κρίνει όχι μόνο με κριτήριο τα χρήματα που θα απελευθερώσουν, αλλά και τον τρόπο που θα το κάνουν και ασφαλώς, με το περιεχόμενο όσων θα αποφασίσουν να γίνουν. Οσο για την ελπίδα, αυτή πεθαίνει πάντα τελευταία...
1.11.04
Υποθέσεις...
[Περιοδικό ne.o. - Νοέμβριος 2004]
Ας υποθέσουμε για λίγο ότι αντιμετωπίζουμε τα πράγματα κάπως διαφορετικά. Ας πούμε ότι η ενέργεια που καταναλώνει ατομικά ο καθένας μας και συνολικά όλοι εμείς οι των νέων τεχνολογιών και της νέας οικονομίας ή όπως αλλιώς θέλετε πείτε το, δεν αναλωνόταν εκεί που αναλώνεται σήμερα αλλά κάναμε με αυτή κάτι διαφορετικό. Δηλαδή, αντί να διαμαρτυρόμαστε για τα κακώς κείμενα γύρω μας, αντί να αδειάζουμε τις λέξεις από το νόημά τους σε κενά περιεχομένου "δελτία τύπου", "τεχνικά δελτία έργων" κλπ, αντί να επιχειρούμε να κλείσουμε τη δουλειά σε "άλλα επίπεδα", αντί να προσποιούμαστε ότι "κάναμε τη δουλειά" ενώ ξέρουμε ότι έχουμε κάνει μια μικρή επίφαση αυτής, αντί, εν κατακλείδι να κάναμε όλα αυτά και άλλα συναφή, να είχαμε μια άλλη στάση ζωής.
Ας σκεφτούμε τι θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα μια τέτοια διαφορετική στάση ζωής η οποία θα χαρακτηρίζονταν από τη διοχέτευση της ενέργειάς μας σε δημιουργικά πράγματα και όχι σε αυτά που πολλοί κατά βάθος γνωρίζουμε ότι κάνουμε σήμερα. Ο προβληματισμός αυτός εύκολα ανάγεται στον προβληματισμό του ρεαλιστικού και του εφικτού, της επιβίωσης ή του τέλους και σε άλλους, "μεταφυσικούς" για την καθημερινότητά μας, προβληματισμούς, με κίνδυνο η επόμενη αντανακλαστική κίνηση να είναι αυτό το υφάτο "ε, καλά" ή και η ολοκλήρωση της ανάγνωσης του ανά χείρας πονήματος στο σημείο αυτό. Θα ήταν εύκολο, αλλά δεν θα προσπεράσουμε εύκολα το ενδεχόμενο αυτό. Μπορεί σε κανέναν να μην αρέσει η υπάρχουσα κατάσταση, όπως μπορεί και καθένας να βλέπει διαφορετικά το τι φταίει ή το τι θα μπορούσε να γίνει.
Σε όλες τις περιπτώσεις ένα είναι το κοινό: επί της ουσίας έχουμε δεχθεί την κατάσταση αυτή. Εχουμε πιστέψει ότι τα πράγματα "έτσι είναι" και δεν μπορούν να είναι διαφορετικά. Εχουμε πιστέψει ότι γι' αυτό φταίει μια εντόπια ή και παγκοσμιοποιημένη αόρατη δύναμη που επιβάλλει την άχαρη πραγματικότητα που πολλοί βιώνουν και είναι εκείνη που τους σπρώχνει να κάνουν πράγματα με τα οποία "κατά βάθος δε συμφωνούν", αλλά στο όνομα της επιβίωσης, όπως και να την εννοεί ο καθένας, "δεν γίνεται αλλιώς". Αυτό είναι και το χειρότερο από τα επιτεύγματα της σημερινής τάξης πραγμάτων: μας έχει πείσει για την αναγκαιότητά της και την ανυπαρξία άλλων τρόπων -τελικά- επιβίωσης. Βέβαια, η εικόνα που έχουμε εμείς δεν είναι η ίδια με την εικόνα που έχουν οι φορείς στην Ευρώπη ή τις ΗΠΑ. Η θέση που έχουμε αποδεχτεί εμείς ως "νέα οικονομία" μέσα στην όλη εικόνα, αυτή του μίζερου μεταπράτη και του γραφικού γκρινιάρη, δεν είναι και η θέση των εταιριών άλλων "πιο ανεπτυγμένων" χωρών. Ανεπτυγμένων σε τι; Αν το ψάξουμε θα διαπιστώσουμε ότι οι άλλοι δεν διαφέρουν από εμάς σε ικανότητες και γνώσεις, αλλά έχουν μια πιο "ανεπτυγμένη" άποψη για την ίδια την ανάπτυξη και το ρόλο τους σε παγκόσμια κλίμακα.
Αυτή ακριβώς την άποψη, την οποία εμείς δεν έχουμε, και που μόνο ως "απροσδιόριστη ουτοπία" και "εκ του ασφαλούς κριτική" μπορούμε φανταζόμαστε στα μηνιαία σχόλιά μας. Ας υποθέσουμε, λοιπόν, ότι στόχος μας είναι η δημιουργία γνώσης και δικών μας προϊόντων που βασίζονται σε αυτή. Οτι η "νίκη" και το "lifestyle" που τη συνοδεύει, θα έρθουν από εκεί. Ας υποθέσουμε ότι οι άλλοι δεν είναι καλύτεροι από εμάς απλά και μόνο επειδή είναι "οι άλλοι", και ότι τα δικά μας έργα μπορούν να ξεπεράσουν αυτά που σήμερα "αντιπροσωπεύουμε" και κάνουμε "integration". Ας αποφασίσουμε ότι η επόμενη εταιρία που θα ηγηθεί στον κόσμο στο χώρο του λογισμικού σε κάποιο από τα τόσα πεδία εφαρμογών του θα είναι ελληνική, και ας επιχειρήσουμε για το σκοπό αυτό να επεκταθούμε επιτιθέμενοι. Να υποστηρίξουμε τις όποιες εγχώριες προσπάθειες, ας πούμε σε λογισμικό CRM, και να μην τις κατηγορούμε ως "δευτεροκλασάτες" έναντι των προϊόντων που "αποκλειστικά" αντιπροσωπεύουμε. Ας υποθέσουμε ότι μπορούμε να αντιπροσωπεύσουμε το δικό μας λογισμικό στην Ευρώπη, την Αμερική και την Αυστραλία και όχι το αντίστροφο. Ας σταματήσουμε να θεωρούμε "επιχειρηματική κίνηση" την απασχόληση φτηνών ημιμαθών και ας επενδύσουμε στη γνώση. Οχι μόνο μπορούμε, αλλά και δεν έχουμε να χάσουμε τίποτε άλλο από την αρνητική ενέργεια που σήμερα κινεί τη μίζερη ελληνική "νέα οικονομία". Τίποτε απολύτως.
Ας υποθέσουμε για λίγο ότι αντιμετωπίζουμε τα πράγματα κάπως διαφορετικά. Ας πούμε ότι η ενέργεια που καταναλώνει ατομικά ο καθένας μας και συνολικά όλοι εμείς οι των νέων τεχνολογιών και της νέας οικονομίας ή όπως αλλιώς θέλετε πείτε το, δεν αναλωνόταν εκεί που αναλώνεται σήμερα αλλά κάναμε με αυτή κάτι διαφορετικό. Δηλαδή, αντί να διαμαρτυρόμαστε για τα κακώς κείμενα γύρω μας, αντί να αδειάζουμε τις λέξεις από το νόημά τους σε κενά περιεχομένου "δελτία τύπου", "τεχνικά δελτία έργων" κλπ, αντί να επιχειρούμε να κλείσουμε τη δουλειά σε "άλλα επίπεδα", αντί να προσποιούμαστε ότι "κάναμε τη δουλειά" ενώ ξέρουμε ότι έχουμε κάνει μια μικρή επίφαση αυτής, αντί, εν κατακλείδι να κάναμε όλα αυτά και άλλα συναφή, να είχαμε μια άλλη στάση ζωής.
Ας σκεφτούμε τι θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα μια τέτοια διαφορετική στάση ζωής η οποία θα χαρακτηρίζονταν από τη διοχέτευση της ενέργειάς μας σε δημιουργικά πράγματα και όχι σε αυτά που πολλοί κατά βάθος γνωρίζουμε ότι κάνουμε σήμερα. Ο προβληματισμός αυτός εύκολα ανάγεται στον προβληματισμό του ρεαλιστικού και του εφικτού, της επιβίωσης ή του τέλους και σε άλλους, "μεταφυσικούς" για την καθημερινότητά μας, προβληματισμούς, με κίνδυνο η επόμενη αντανακλαστική κίνηση να είναι αυτό το υφάτο "ε, καλά" ή και η ολοκλήρωση της ανάγνωσης του ανά χείρας πονήματος στο σημείο αυτό. Θα ήταν εύκολο, αλλά δεν θα προσπεράσουμε εύκολα το ενδεχόμενο αυτό. Μπορεί σε κανέναν να μην αρέσει η υπάρχουσα κατάσταση, όπως μπορεί και καθένας να βλέπει διαφορετικά το τι φταίει ή το τι θα μπορούσε να γίνει.
Σε όλες τις περιπτώσεις ένα είναι το κοινό: επί της ουσίας έχουμε δεχθεί την κατάσταση αυτή. Εχουμε πιστέψει ότι τα πράγματα "έτσι είναι" και δεν μπορούν να είναι διαφορετικά. Εχουμε πιστέψει ότι γι' αυτό φταίει μια εντόπια ή και παγκοσμιοποιημένη αόρατη δύναμη που επιβάλλει την άχαρη πραγματικότητα που πολλοί βιώνουν και είναι εκείνη που τους σπρώχνει να κάνουν πράγματα με τα οποία "κατά βάθος δε συμφωνούν", αλλά στο όνομα της επιβίωσης, όπως και να την εννοεί ο καθένας, "δεν γίνεται αλλιώς". Αυτό είναι και το χειρότερο από τα επιτεύγματα της σημερινής τάξης πραγμάτων: μας έχει πείσει για την αναγκαιότητά της και την ανυπαρξία άλλων τρόπων -τελικά- επιβίωσης. Βέβαια, η εικόνα που έχουμε εμείς δεν είναι η ίδια με την εικόνα που έχουν οι φορείς στην Ευρώπη ή τις ΗΠΑ. Η θέση που έχουμε αποδεχτεί εμείς ως "νέα οικονομία" μέσα στην όλη εικόνα, αυτή του μίζερου μεταπράτη και του γραφικού γκρινιάρη, δεν είναι και η θέση των εταιριών άλλων "πιο ανεπτυγμένων" χωρών. Ανεπτυγμένων σε τι; Αν το ψάξουμε θα διαπιστώσουμε ότι οι άλλοι δεν διαφέρουν από εμάς σε ικανότητες και γνώσεις, αλλά έχουν μια πιο "ανεπτυγμένη" άποψη για την ίδια την ανάπτυξη και το ρόλο τους σε παγκόσμια κλίμακα.
Αυτή ακριβώς την άποψη, την οποία εμείς δεν έχουμε, και που μόνο ως "απροσδιόριστη ουτοπία" και "εκ του ασφαλούς κριτική" μπορούμε φανταζόμαστε στα μηνιαία σχόλιά μας. Ας υποθέσουμε, λοιπόν, ότι στόχος μας είναι η δημιουργία γνώσης και δικών μας προϊόντων που βασίζονται σε αυτή. Οτι η "νίκη" και το "lifestyle" που τη συνοδεύει, θα έρθουν από εκεί. Ας υποθέσουμε ότι οι άλλοι δεν είναι καλύτεροι από εμάς απλά και μόνο επειδή είναι "οι άλλοι", και ότι τα δικά μας έργα μπορούν να ξεπεράσουν αυτά που σήμερα "αντιπροσωπεύουμε" και κάνουμε "integration". Ας αποφασίσουμε ότι η επόμενη εταιρία που θα ηγηθεί στον κόσμο στο χώρο του λογισμικού σε κάποιο από τα τόσα πεδία εφαρμογών του θα είναι ελληνική, και ας επιχειρήσουμε για το σκοπό αυτό να επεκταθούμε επιτιθέμενοι. Να υποστηρίξουμε τις όποιες εγχώριες προσπάθειες, ας πούμε σε λογισμικό CRM, και να μην τις κατηγορούμε ως "δευτεροκλασάτες" έναντι των προϊόντων που "αποκλειστικά" αντιπροσωπεύουμε. Ας υποθέσουμε ότι μπορούμε να αντιπροσωπεύσουμε το δικό μας λογισμικό στην Ευρώπη, την Αμερική και την Αυστραλία και όχι το αντίστροφο. Ας σταματήσουμε να θεωρούμε "επιχειρηματική κίνηση" την απασχόληση φτηνών ημιμαθών και ας επενδύσουμε στη γνώση. Οχι μόνο μπορούμε, αλλά και δεν έχουμε να χάσουμε τίποτε άλλο από την αρνητική ενέργεια που σήμερα κινεί τη μίζερη ελληνική "νέα οικονομία". Τίποτε απολύτως.
1.10.04
Προετοιμασίες για το χειμώνα
[Περιοδικό ne.o. - Οκτώβριος 2004]
Ακούμε τελευταία πως "απελευθερώνονται επιτέλους τα κονδύλια και τα έργα του ΚΠΣ, γεγονός που θα δώσει την πολυαναμενόμενη ανάσα στην ελληνική αγορά πληροφορικής και όχι μόνο". Μάλιστα, "αυτή τη φορά τα χρήματα θα βγουν όντως στην αγορά διότι η νέα κυβέρνηση είναι αποφασισμένη κλπ, κλπ". Οι εταιρίες ετοιμάζονται, όπως περίπου προετοιμάζονταν οι οικογένειες για το χειμώνα στις παιδικές μας εκθέσεις: οι προσφορές διαγωνισμών που δεν έγιναν ποτέ βγαίνουν και πάλι από τα συρτάρια, ξεσκονίζονται και επικαιροποιούνται. Στα lobby των κεντρικών ξενοδοχείων και στα τηλέφωνα καθορίζονται οι νέες συμμαχίες ή επανεπιβεβαιώνονται οι παλιές: εσείς εδώ, εμείς εκεί, θα κατεβείτε στο τάδε έργο αλλά ακριβότεροι από εμάς, και το αυτό θα πράξουμε και δια υμάς όταν μας το ζητήσετε, το "τρίγωνο" θα κλείσει μέσω του τάδε νέου παράγοντα που "είναι μέσα στα πράγματα" και όλα αυτά που όλοι ξέρουν ότι συμβαίνουν και λίγοι παραδέχονται.
Η κεντρική ιδέα είναι, λίγο ως πολύ, να καταναλωθούν οι κοινοτικοί πόροι που θα βγουν στην αγορά και να ωφεληθούν, ασφαλώς, όλοι όσοι θα συμμετάσχουν σε αυτό. Εχουμε πολλάκις χαρακτηρίσει ως άρρωστο το φαινόμενο εξάρτησης της αγοράς από τους πόρους αυτούς. Είναι άλλο πράγμα να συναξιοποιούνται οι όποιοι πόροι στα πλαίσια επενδύσεων που ούτως ή άλλως ήταν σχεδιασμένες και επρόκειτο να γίνουν, και άλλο να γίνονται με περισσότερη ή λιγότερη επίφαση κάποιες επενδύσεις επ' ευκαιρίαν των κοινοτικών πόρων (αν όχι μόνο και μόνο επειδή αυτοί υπάρχουν). Αν λογαριάσει κανείς ότι σήμερα η υπερτιμολόγηση (ειδικά στην τάξη μεγέθους που συνέβαινε στο παρελθόν) δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση, τότε η είσοδος των πόρων στην αγορά είναι το πολύ το μισό από το κεφάλαιο που πρέπει να διατεθεί. Το υπόλοιπο είναι εθνικό, ιδιωτικό ή δημόσιο.
Εδώ, όμως, αρχίζουν τα δύσκολα διότι, σύμφωνα πάντα με τις ειδήσεις και τις εφημερίδες, και οι ρυθμοί ανάπτυξης θα πέσουν, και χρήμα δεν υπάρχει στα ταμεία, και πολλά άλλα. Φαίνεται ότι οι προηγούμενοι διαχειριστές, εκτός από την λογιστική εικονική πραγματικότητα, μας άφησαν για κληρονομιά και εικονικά ταμεία, οι δε ιδιώτες μόνο αποφασισμένοι να επενδύσουν δεν φαίνονται. Χρήματα υπάρχουν, όμως δεν γίνονται επενδύσεις και τα νέα που κατά καιρούς φτάνουν στη δημοσιότητα ότι λ.χ. οι ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα είναι το 0,5% του ΑΕΠ ενώ στην ΕΕ κυμαίνονται στο 14%, μάλλον συνηγορούν στην διαφαινόμενη παρατεταμένη δυστοκία της αγοράς.
Τι λείπει; Κατά τα λεγόμενα και γραφόμενα, δεν λείπει τίποτε: είμαστε μεγαλομεσαίοι ευρωπαίοι, έχουμε τους μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης, και η αγορά μας γίνεται ολοένα και περισσότερο ανταγωνιστική. Αυτό είναι το δεύτερο στοιχείο της κληρονομιάς που μας άφησαν οι άνθρωποι της Αλλαγής: η διαστρέβλωση των εννοιών και η εκούσια δημιουργία μιας ανύπαρκτης πραγματικότητας την οποία μερικοί κοντεύουν να πιστέψουν. Μόνο που οι διαδικασίες των (εξ Ευρώπης ορμόμενων) διαχειριστικών αρχών είναι πλέον πολύ πιο δύσκολες και οι αριθμοί δύσκολα "κουμπώνουν" με την πραγματικότητα της (μη) ανταγωνιστικότητάς μας, και ας λέμε εμείς ό,τι θέλουμε.
Αυτό που πραγματικά φαίνεται να λείπει, είναι η πίστη στις ιδέες και τις δυνάμεις μας. Οποιος πιστεύει στις δυνάμεις του δεν περιμένει "τα λεφτά του ΚΠΣ". Διεκδικεί, μάχεται και κερδίζει, ακόμη και όταν όλοι γύρω του γελούν ακριβώς επειδή αυτός δεν περιμένει "τα λεφτά του ΚΠΣ". Ο ιδιώτης επενδυτής σταματά να αναζητά τραπεζίτες αλλά βρίσκει συνεργάτες που θα δημιουργήσουν. Ο κόσμος εκεί έξω περιμένει να κατακτηθεί και καμία κατάκτηση δεν έγινε με "λεφτά του ΚΠΣ". Υπάρχουν πολλοί τρόποι να συνειδητοποιηθεί η σκληρότητα, η πρόκληση, αλλά και η γοητεία αυτής της πραγματικότητας. Ας διαλέξει ο καθένας τον δικό του.
Ακούμε τελευταία πως "απελευθερώνονται επιτέλους τα κονδύλια και τα έργα του ΚΠΣ, γεγονός που θα δώσει την πολυαναμενόμενη ανάσα στην ελληνική αγορά πληροφορικής και όχι μόνο". Μάλιστα, "αυτή τη φορά τα χρήματα θα βγουν όντως στην αγορά διότι η νέα κυβέρνηση είναι αποφασισμένη κλπ, κλπ". Οι εταιρίες ετοιμάζονται, όπως περίπου προετοιμάζονταν οι οικογένειες για το χειμώνα στις παιδικές μας εκθέσεις: οι προσφορές διαγωνισμών που δεν έγιναν ποτέ βγαίνουν και πάλι από τα συρτάρια, ξεσκονίζονται και επικαιροποιούνται. Στα lobby των κεντρικών ξενοδοχείων και στα τηλέφωνα καθορίζονται οι νέες συμμαχίες ή επανεπιβεβαιώνονται οι παλιές: εσείς εδώ, εμείς εκεί, θα κατεβείτε στο τάδε έργο αλλά ακριβότεροι από εμάς, και το αυτό θα πράξουμε και δια υμάς όταν μας το ζητήσετε, το "τρίγωνο" θα κλείσει μέσω του τάδε νέου παράγοντα που "είναι μέσα στα πράγματα" και όλα αυτά που όλοι ξέρουν ότι συμβαίνουν και λίγοι παραδέχονται.
Η κεντρική ιδέα είναι, λίγο ως πολύ, να καταναλωθούν οι κοινοτικοί πόροι που θα βγουν στην αγορά και να ωφεληθούν, ασφαλώς, όλοι όσοι θα συμμετάσχουν σε αυτό. Εχουμε πολλάκις χαρακτηρίσει ως άρρωστο το φαινόμενο εξάρτησης της αγοράς από τους πόρους αυτούς. Είναι άλλο πράγμα να συναξιοποιούνται οι όποιοι πόροι στα πλαίσια επενδύσεων που ούτως ή άλλως ήταν σχεδιασμένες και επρόκειτο να γίνουν, και άλλο να γίνονται με περισσότερη ή λιγότερη επίφαση κάποιες επενδύσεις επ' ευκαιρίαν των κοινοτικών πόρων (αν όχι μόνο και μόνο επειδή αυτοί υπάρχουν). Αν λογαριάσει κανείς ότι σήμερα η υπερτιμολόγηση (ειδικά στην τάξη μεγέθους που συνέβαινε στο παρελθόν) δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση, τότε η είσοδος των πόρων στην αγορά είναι το πολύ το μισό από το κεφάλαιο που πρέπει να διατεθεί. Το υπόλοιπο είναι εθνικό, ιδιωτικό ή δημόσιο.
Εδώ, όμως, αρχίζουν τα δύσκολα διότι, σύμφωνα πάντα με τις ειδήσεις και τις εφημερίδες, και οι ρυθμοί ανάπτυξης θα πέσουν, και χρήμα δεν υπάρχει στα ταμεία, και πολλά άλλα. Φαίνεται ότι οι προηγούμενοι διαχειριστές, εκτός από την λογιστική εικονική πραγματικότητα, μας άφησαν για κληρονομιά και εικονικά ταμεία, οι δε ιδιώτες μόνο αποφασισμένοι να επενδύσουν δεν φαίνονται. Χρήματα υπάρχουν, όμως δεν γίνονται επενδύσεις και τα νέα που κατά καιρούς φτάνουν στη δημοσιότητα ότι λ.χ. οι ξένες επενδύσεις στην Ελλάδα είναι το 0,5% του ΑΕΠ ενώ στην ΕΕ κυμαίνονται στο 14%, μάλλον συνηγορούν στην διαφαινόμενη παρατεταμένη δυστοκία της αγοράς.
Τι λείπει; Κατά τα λεγόμενα και γραφόμενα, δεν λείπει τίποτε: είμαστε μεγαλομεσαίοι ευρωπαίοι, έχουμε τους μεγαλύτερους ρυθμούς ανάπτυξης, και η αγορά μας γίνεται ολοένα και περισσότερο ανταγωνιστική. Αυτό είναι το δεύτερο στοιχείο της κληρονομιάς που μας άφησαν οι άνθρωποι της Αλλαγής: η διαστρέβλωση των εννοιών και η εκούσια δημιουργία μιας ανύπαρκτης πραγματικότητας την οποία μερικοί κοντεύουν να πιστέψουν. Μόνο που οι διαδικασίες των (εξ Ευρώπης ορμόμενων) διαχειριστικών αρχών είναι πλέον πολύ πιο δύσκολες και οι αριθμοί δύσκολα "κουμπώνουν" με την πραγματικότητα της (μη) ανταγωνιστικότητάς μας, και ας λέμε εμείς ό,τι θέλουμε.
Αυτό που πραγματικά φαίνεται να λείπει, είναι η πίστη στις ιδέες και τις δυνάμεις μας. Οποιος πιστεύει στις δυνάμεις του δεν περιμένει "τα λεφτά του ΚΠΣ". Διεκδικεί, μάχεται και κερδίζει, ακόμη και όταν όλοι γύρω του γελούν ακριβώς επειδή αυτός δεν περιμένει "τα λεφτά του ΚΠΣ". Ο ιδιώτης επενδυτής σταματά να αναζητά τραπεζίτες αλλά βρίσκει συνεργάτες που θα δημιουργήσουν. Ο κόσμος εκεί έξω περιμένει να κατακτηθεί και καμία κατάκτηση δεν έγινε με "λεφτά του ΚΠΣ". Υπάρχουν πολλοί τρόποι να συνειδητοποιηθεί η σκληρότητα, η πρόκληση, αλλά και η γοητεία αυτής της πραγματικότητας. Ας διαλέξει ο καθένας τον δικό του.
1.8.04
Το "τιμημένο"
[Περιοδικό ne.o. - Αύγουστος-Σεπτέμβριος 2004]
Η Ολυμπιακή επικαιρότητα σκέπασε το θόρυβο των πανηγυρισμών από τη νίκη της Εθνικής στο Πανευρωπαϊκό. Σκέπασε, επίσης, την ανεκδιήγητη παρουσία των πολιτικών και λοιπών ηγετών μας στο Παναθηναϊκό στάδιο, συμπεριφορά που πάνω στον πυρετό της χαράς είχε ούτως ή άλλως μικρή σημασία. Εμεινε μόνο το περιβόητο "σήκωσέ το", το οποίο, σε πλήθος παραλλαγών έγινε ringtone, CD single και καλοκαιρινό μπλουζάκι. Στο μυαλό κάποιων, έμεινε επίσης ένα ερώτημα: Πού πήγε εκείνη η εσωτερική δύναμη, η Πίστη στη συλλογική δουλειά που μπορεί να φέρνει τέτοιες διακρίσεις και σε άλλα πεδία;
Το ερώτημα εύλογο, μιας και ακούμε και συχνά αναμεταδίδουμε διατυπώσεις σχετικά με την αριστεία των Ελλήνων σπουδαστών σε πανεπιστήμια του εξωτερικού και αλλού, όμως το συνολικό και συλλογικό αποτέλεσμα για τη χώρα μας είναι αξιοθρήνητο: είμαστε "καλοί" καταναλωτές ερευνητικών κονδυλίων, λ.χ., όμως στο παγκοσμιοποιημένο πρωτάθλημα της συλλογικής επιστημονικής και τεχνικής αριστείας, ίσως δεν φτάνουμε καν στους προκριματικούς. Αυτά είναι γνωστά στους ανθρώπους της πληροφορικής και της νέας οικονομίας και δεν είναι το καλοκαιρινό μας θέμα. Αυτό τον Αύγουστο, θα αναζητήσουμε την απάντηση στο ερώτημα που θέσαμε.
Ισως, λοιπόν, η Πίστη στην ποιότητα και τη συλλογική και αποτελεσματική δουλειά να χάθηκε μαζί με την ντροπή από τα μάτια των αδιάβαστων μαθητών όταν η δασκάλα τους σήκωνε στον πίνακα. Ισως να την εξαφάνισε το εκπαιδευτικό νομοθετικό έργο των εκπροσώπων μας, όταν σε όλες τις βαθμίδες θεσμοθετούσε σχολεία χωρίς τιμωρίες και χωρίς ανταμοιβές, σχολεία που όλοι ανεξαιρέτως θα τα τελειώσουν εκτός αν τα εγκαταλείψουν με τη θέλησή τους. Σχολεία που θεωρούν τον κόπο "αντιπαιδαγωγικό", που δεν αφήνουν μαθητή στην ίδια τάξη ακόμη και αν δεν ξέρει να γράφει το όνομά του, σχολεία που από τις πρώτες κιόλας τάξεις του Δημοτικού διδάσκουν το "δε βαριέσαι", το "δεν υπάρχει τιμωρία" και το "η επιτυχία βρίσκεται αλλού". Η πρώτη μας εκδοχή είναι ότι η πίστη χάθηκε σε εκείνο το αέναο νομοθετικό έργο και μετατράπηκε σε "πανηγυρισμούς" όσων "κατακτούσαν την πρόοδο" και "έφερναν την αλλαγή στο εκπαιδευτικό σύστημα".
Ισως η Πίστη στις δυνάμεις μας να χάθηκε μαζί με τα "Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα" ή καλύτερα να μετατράπηκε σε χαρά από τις αποζημιώσεις για το θάψιμο της παραγωγής των αγροτών, σε χαμόγελα όσων έκτισαν τα ερειπωμένα εργοστάσια-φαντάσματα κάπου στη Θράκη και γενικά σε ικανοποίηση από τις πάσης φύσεως εφαρμογές των "αναπτυξιακών νόμων" της "Αλλαγής". Η δεύτερη εκδοχή μας είναι ότι η Πίστη μετατράπηκε σε χαμόγελα (και όχι μόνο) παντός είδους "εκπροσώπων" και "σωτήρων" των πολλών. Σε χαμόγελα και θέσεις στα πάσης φύσεως κατ' όνομα και μόνον "συλλογικά όργανα", τα οποία έσπειραν το σπόρο της ευκολίας και της ανεμελιάς στους ανθρώπους του μόχθου, χωρίς να τους λένε ότι όλα αυτά ήταν δανεικά στο δικό τους όνομα, και οδηγώντας τους σε αυτό που ξέρουμε ότι έφτασε να είναι και η ύπαιθρος και η βιομηχανία στη χώρα μας.
Ισως, πάλι, η Πίστη να χάθηκε στα πιο "σοφιστικέ" προγράμματα που ακολούθησαν. Στις "εθνικές στρατηγικές", στα "ολοκληρωμένα συστήματα" στην "καινοτομία", στην "ανταγωνιστικότητα", στην "επιχειρηματικότητα", στα "ΤΔΕ", στα "ΟΠΣ", στα "υποπρογράμματα" και σε πλήθος άλλων αξιοθρήνητων και κενών όρων που χρησιμοποιήθηκαν δυστυχώς για την εκπόρνευση συνειδήσεων και πρακτικών. Η τρίτη εκδοχή μας είναι ότι η Πίστη μετατράπηκε σε υποκρισία ότι "κάνουμε πολλά" ενώ ξέρουμε καλά ότι κάνουμε ελάχιστα, σε "παραδοτέα" και σε δήθεν "βιώσιμα ολοκληρωμένα πλαίσια" διαχείρισης του πολυμεσικού κενού μας.
Ισως να ευσταθούν και πολλές άλλες εκδοχές. Ισως η Πίστη να χάθηκε στις τύψεις μας που αφήσαμε όλα αυτά και άλλα πολλά να γίνουν. Η αυθόρμητη συλλογική αντίδραση για το "τιμημένο", δείχνει ότι κατά βάθος υπάρχουμε, ελπίζουμε, ότι κάτι μέσα μας θέλει να έχουμε υπόσταση, έστω και μόνο εκεί που μας επιτρέπεται. Το αν θα το επιτύχουμε εξαρτάται μόνο από την αποφασιστικότητα και τον κόπο που θα εναποθέσουμε σε αυτό που οι επαγγελματίες "εκπρόσωποι" αποκαλούν μέλλον μας. Προς το παρόν, ας κάνουμε διακοπές.
Η Ολυμπιακή επικαιρότητα σκέπασε το θόρυβο των πανηγυρισμών από τη νίκη της Εθνικής στο Πανευρωπαϊκό. Σκέπασε, επίσης, την ανεκδιήγητη παρουσία των πολιτικών και λοιπών ηγετών μας στο Παναθηναϊκό στάδιο, συμπεριφορά που πάνω στον πυρετό της χαράς είχε ούτως ή άλλως μικρή σημασία. Εμεινε μόνο το περιβόητο "σήκωσέ το", το οποίο, σε πλήθος παραλλαγών έγινε ringtone, CD single και καλοκαιρινό μπλουζάκι. Στο μυαλό κάποιων, έμεινε επίσης ένα ερώτημα: Πού πήγε εκείνη η εσωτερική δύναμη, η Πίστη στη συλλογική δουλειά που μπορεί να φέρνει τέτοιες διακρίσεις και σε άλλα πεδία;
Το ερώτημα εύλογο, μιας και ακούμε και συχνά αναμεταδίδουμε διατυπώσεις σχετικά με την αριστεία των Ελλήνων σπουδαστών σε πανεπιστήμια του εξωτερικού και αλλού, όμως το συνολικό και συλλογικό αποτέλεσμα για τη χώρα μας είναι αξιοθρήνητο: είμαστε "καλοί" καταναλωτές ερευνητικών κονδυλίων, λ.χ., όμως στο παγκοσμιοποιημένο πρωτάθλημα της συλλογικής επιστημονικής και τεχνικής αριστείας, ίσως δεν φτάνουμε καν στους προκριματικούς. Αυτά είναι γνωστά στους ανθρώπους της πληροφορικής και της νέας οικονομίας και δεν είναι το καλοκαιρινό μας θέμα. Αυτό τον Αύγουστο, θα αναζητήσουμε την απάντηση στο ερώτημα που θέσαμε.
Ισως, λοιπόν, η Πίστη στην ποιότητα και τη συλλογική και αποτελεσματική δουλειά να χάθηκε μαζί με την ντροπή από τα μάτια των αδιάβαστων μαθητών όταν η δασκάλα τους σήκωνε στον πίνακα. Ισως να την εξαφάνισε το εκπαιδευτικό νομοθετικό έργο των εκπροσώπων μας, όταν σε όλες τις βαθμίδες θεσμοθετούσε σχολεία χωρίς τιμωρίες και χωρίς ανταμοιβές, σχολεία που όλοι ανεξαιρέτως θα τα τελειώσουν εκτός αν τα εγκαταλείψουν με τη θέλησή τους. Σχολεία που θεωρούν τον κόπο "αντιπαιδαγωγικό", που δεν αφήνουν μαθητή στην ίδια τάξη ακόμη και αν δεν ξέρει να γράφει το όνομά του, σχολεία που από τις πρώτες κιόλας τάξεις του Δημοτικού διδάσκουν το "δε βαριέσαι", το "δεν υπάρχει τιμωρία" και το "η επιτυχία βρίσκεται αλλού". Η πρώτη μας εκδοχή είναι ότι η πίστη χάθηκε σε εκείνο το αέναο νομοθετικό έργο και μετατράπηκε σε "πανηγυρισμούς" όσων "κατακτούσαν την πρόοδο" και "έφερναν την αλλαγή στο εκπαιδευτικό σύστημα".
Ισως η Πίστη στις δυνάμεις μας να χάθηκε μαζί με τα "Μεσογειακά Ολοκληρωμένα Προγράμματα" ή καλύτερα να μετατράπηκε σε χαρά από τις αποζημιώσεις για το θάψιμο της παραγωγής των αγροτών, σε χαμόγελα όσων έκτισαν τα ερειπωμένα εργοστάσια-φαντάσματα κάπου στη Θράκη και γενικά σε ικανοποίηση από τις πάσης φύσεως εφαρμογές των "αναπτυξιακών νόμων" της "Αλλαγής". Η δεύτερη εκδοχή μας είναι ότι η Πίστη μετατράπηκε σε χαμόγελα (και όχι μόνο) παντός είδους "εκπροσώπων" και "σωτήρων" των πολλών. Σε χαμόγελα και θέσεις στα πάσης φύσεως κατ' όνομα και μόνον "συλλογικά όργανα", τα οποία έσπειραν το σπόρο της ευκολίας και της ανεμελιάς στους ανθρώπους του μόχθου, χωρίς να τους λένε ότι όλα αυτά ήταν δανεικά στο δικό τους όνομα, και οδηγώντας τους σε αυτό που ξέρουμε ότι έφτασε να είναι και η ύπαιθρος και η βιομηχανία στη χώρα μας.
Ισως, πάλι, η Πίστη να χάθηκε στα πιο "σοφιστικέ" προγράμματα που ακολούθησαν. Στις "εθνικές στρατηγικές", στα "ολοκληρωμένα συστήματα" στην "καινοτομία", στην "ανταγωνιστικότητα", στην "επιχειρηματικότητα", στα "ΤΔΕ", στα "ΟΠΣ", στα "υποπρογράμματα" και σε πλήθος άλλων αξιοθρήνητων και κενών όρων που χρησιμοποιήθηκαν δυστυχώς για την εκπόρνευση συνειδήσεων και πρακτικών. Η τρίτη εκδοχή μας είναι ότι η Πίστη μετατράπηκε σε υποκρισία ότι "κάνουμε πολλά" ενώ ξέρουμε καλά ότι κάνουμε ελάχιστα, σε "παραδοτέα" και σε δήθεν "βιώσιμα ολοκληρωμένα πλαίσια" διαχείρισης του πολυμεσικού κενού μας.
Ισως να ευσταθούν και πολλές άλλες εκδοχές. Ισως η Πίστη να χάθηκε στις τύψεις μας που αφήσαμε όλα αυτά και άλλα πολλά να γίνουν. Η αυθόρμητη συλλογική αντίδραση για το "τιμημένο", δείχνει ότι κατά βάθος υπάρχουμε, ελπίζουμε, ότι κάτι μέσα μας θέλει να έχουμε υπόσταση, έστω και μόνο εκεί που μας επιτρέπεται. Το αν θα το επιτύχουμε εξαρτάται μόνο από την αποφασιστικότητα και τον κόπο που θα εναποθέσουμε σε αυτό που οι επαγγελματίες "εκπρόσωποι" αποκαλούν μέλλον μας. Προς το παρόν, ας κάνουμε διακοπές.
1.6.04
Allegro ma non troppo
[Περιοδικό ne.o. - Ιούνιος 2004]
Κατά την μεταγραφή μουσικών κομματιών σε παρτιτούρα δίνεται, συνήθως στην αρχή, μια οδηγία για το ύφος της απόδοσης. Υπάρχουν οδηγίες για βαριά, αργή, ήρεμη, κανονική, εύθυμη, ζωηρή, έως και πολύ γρήγορη απόδοση. Ο μουσικός διαβάζει την οδηγία και ρυθμίζει το μετρονόμο αλλά και τη διάθεση της απόδοσής του σύμφωνα με αυτή. Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από τον τρόπο απόδοσης της οδηγίας του συνθέτη, ο οποίος δεν είναι, ασφαλώς, πάντα ο ίδιος μιας και κάθε τριάδα "εκτελεστής-όργανο-εκτέλεση" είναι μοναδική. Τα πράγματα γίνονται περισσότερο σύνθετα αλλά και γοητευτικά, όταν το μουσικό κομμάτι αποδίδεται από μια ορχήστρα.
Ας υποθέσουμε ότι η αγορά πληροφορικής, νέας οικονομίας κλπ, είναι η ορχήστρα που εκτελεί τη "Συμφωνία του 3ου ΚΠΣ", τη γνωστή και ως "Καθυστερημένη". Είναι χρόνια τώρα που οι μουσικοί, απλήρωτοι και με τσαλακωμένα ρούχα, χορδίζουν τα όργανά τους για να αποδώσουν - τι άλλο - το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Κάνουν "πηγαδάκια", κάποιοι συζητούν πίσω από το παραβάν, οι διευθυντές ορχήστρας εναλλάσσονται σε ρόλους και βάθρα, όλοι κοιτούν γύρω τους και -κυρίως- πίσω τους. Κάποιοι κρύβουν το χαμόγελο του "κάτι ξέρω" πίσω από την καλλιεργημένη γενειάδα τους, όμως και αυτοί ακόμη, κάποτε επιστρέφουν στα όργανά τους. Φήμες διαδίδονται, καμπανάκια που ειδοποιούν για την έναρξη της παράστασης ακούγονται, η αυλαία πάει να ανέβει, όμως και πάλι κατεβαίνει. Κάποιοι εγκαταλείπουν την ιδέα και επιστρέφουν στα πανηγύρια όπου έπαιζαν πριν. Κάποιοι άλλοι, επωφελούνται και αγοράζουν τις καρέκλες και τα όργανα όσων αποφασίζουν να τα πουλήσουν για να ζήσουν, μη έχοντας άλλη επιλογή.
Αλλοι πάλι, γίνονται αναλυτές: πότε θα αρχίσει η συναυλία, ποιες είναι οι αλλαγές της τελευταίας στιγμής στα όργανα που είναι επιλέξιμα να παίξουν, ποιες ιδιαιτερότητες στις προδιαγραφές του χορδίσματος θα αφήσουν κάποιους μουσικούς εκτός. Οι αναλύσεις, μάλιστα, πωλούνται ενίοτε ακριβότερα και από το εισιτήριο. Πλέον, αυτό που απασχολεί είναι να γίνει η συναυλία και όχι ποια μουσική και πώς θα παιχτεί. Το παρασκήνιο του παρασκηνίου είναι και αυτό θέμα προς συζήτηση, διερεύνηση και πώληση ενσωματωμένο στις αναλύσεις, εκτιμήσεις, συμβουλές, και αναλυτικές προδιαγραφές του χαρτιού της παρτιτούρας.
Δίπλα, η Μονάδα Οργάνωσης Πασών των Συναυλιών θέτει μέτρα για την σύλληψη, τη σχεδίαση, την επικύρωση, την αποτίμηση και την επαλήθευση της βιωσιμότητας του ήχου της συναυλίας που δεν λέει να ξεκινήσει.
Η ορχήστρα έχει αρχίσει να πεινά και να διψά, όμως η συναυλία δεν ματαιώνεται. Κάποιοι φεύγουν για λίγο, δίνουν ένα "γρήγορο" κονσέρτο τουριστικής κατανάλωσης και επανέρχονται στο πάλκο, στον προθάλαμο, στην αυλή ή όπου, τέλος πάντων, καταφέρνουν να φτάσουν. Κανείς δεν σκοπεύει να χάσει τη Συναυλία.
Οι θεατές μπαινοβγαίνουν στην αίθουσα, στην αρχή νευρικοί, στη συνέχεια κάπως κουρασμένοι, αλλά και αυτοί επίμονοι. Το Πολιτιστικό Πρόγραμμα τους προσφέρει και άλλα θεάματα, κυρίως από τον αθλητικό χώρο. Το μουσικό πρόγραμμα μπορεί να περιμένει, όμως δεν υπάρχει περίπτωση να μην δοθεί. Οι διοικητές του οργανισμού αλλάζουν, τιμωρημένοι μεταξύ άλλων για τη μη έναρξη της συναυλίας. Οι νέοι διοικητές υπόσχονται καλύτερο ήχο, νέα όργανα και πιο ποιοτικά κομμάτια. Μαζί τους φαίνεται να αλλάζουν και οι διευθυντές ορχήστρας και γενικά οι λεγόμενοι "συντελεστές". Το νέο αίμα, ενίοτε γαλουχημένο από το απερχόμενο, υπόσχεται στους μουσικούς και τα όργανά τους την έναρξη της Νέας Συναυλίας: όλοι θα έχουν δικαίωμα και ευκαιρία να παίξουν, χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς.
Το κλίμα ξαφνικά γίνεται εορταστικό. Ολοι ξεχνούν την κούρασή τους, ξεσκονίζουν τις παρτιτούρες τους, τοποθετούν τα αναλόγια στη θέση τους και περιμένουν το σήμα του νέου μαέστρου, έτοιμοι να εκφράσουν την εύθυμη διάθεσή τους στην ερμηνεία τους. Οσο για τη μουσική, μπορεί να πρόκειται για παγκόσμια πρώτη εκτέλεση που θα δοξαστεί στους αιώνες, μπορεί πάλι όχι. Το σίγουρο είναι ότι ετοιμάζεται να αποδοθεί σε ύφος "allegro". Ma non troppo, προσθέτουμε εμείς...
Κατά την μεταγραφή μουσικών κομματιών σε παρτιτούρα δίνεται, συνήθως στην αρχή, μια οδηγία για το ύφος της απόδοσης. Υπάρχουν οδηγίες για βαριά, αργή, ήρεμη, κανονική, εύθυμη, ζωηρή, έως και πολύ γρήγορη απόδοση. Ο μουσικός διαβάζει την οδηγία και ρυθμίζει το μετρονόμο αλλά και τη διάθεση της απόδοσής του σύμφωνα με αυτή. Το τελικό αποτέλεσμα εξαρτάται από τον τρόπο απόδοσης της οδηγίας του συνθέτη, ο οποίος δεν είναι, ασφαλώς, πάντα ο ίδιος μιας και κάθε τριάδα "εκτελεστής-όργανο-εκτέλεση" είναι μοναδική. Τα πράγματα γίνονται περισσότερο σύνθετα αλλά και γοητευτικά, όταν το μουσικό κομμάτι αποδίδεται από μια ορχήστρα.
Ας υποθέσουμε ότι η αγορά πληροφορικής, νέας οικονομίας κλπ, είναι η ορχήστρα που εκτελεί τη "Συμφωνία του 3ου ΚΠΣ", τη γνωστή και ως "Καθυστερημένη". Είναι χρόνια τώρα που οι μουσικοί, απλήρωτοι και με τσαλακωμένα ρούχα, χορδίζουν τα όργανά τους για να αποδώσουν - τι άλλο - το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Κάνουν "πηγαδάκια", κάποιοι συζητούν πίσω από το παραβάν, οι διευθυντές ορχήστρας εναλλάσσονται σε ρόλους και βάθρα, όλοι κοιτούν γύρω τους και -κυρίως- πίσω τους. Κάποιοι κρύβουν το χαμόγελο του "κάτι ξέρω" πίσω από την καλλιεργημένη γενειάδα τους, όμως και αυτοί ακόμη, κάποτε επιστρέφουν στα όργανά τους. Φήμες διαδίδονται, καμπανάκια που ειδοποιούν για την έναρξη της παράστασης ακούγονται, η αυλαία πάει να ανέβει, όμως και πάλι κατεβαίνει. Κάποιοι εγκαταλείπουν την ιδέα και επιστρέφουν στα πανηγύρια όπου έπαιζαν πριν. Κάποιοι άλλοι, επωφελούνται και αγοράζουν τις καρέκλες και τα όργανα όσων αποφασίζουν να τα πουλήσουν για να ζήσουν, μη έχοντας άλλη επιλογή.
Αλλοι πάλι, γίνονται αναλυτές: πότε θα αρχίσει η συναυλία, ποιες είναι οι αλλαγές της τελευταίας στιγμής στα όργανα που είναι επιλέξιμα να παίξουν, ποιες ιδιαιτερότητες στις προδιαγραφές του χορδίσματος θα αφήσουν κάποιους μουσικούς εκτός. Οι αναλύσεις, μάλιστα, πωλούνται ενίοτε ακριβότερα και από το εισιτήριο. Πλέον, αυτό που απασχολεί είναι να γίνει η συναυλία και όχι ποια μουσική και πώς θα παιχτεί. Το παρασκήνιο του παρασκηνίου είναι και αυτό θέμα προς συζήτηση, διερεύνηση και πώληση ενσωματωμένο στις αναλύσεις, εκτιμήσεις, συμβουλές, και αναλυτικές προδιαγραφές του χαρτιού της παρτιτούρας.
Δίπλα, η Μονάδα Οργάνωσης Πασών των Συναυλιών θέτει μέτρα για την σύλληψη, τη σχεδίαση, την επικύρωση, την αποτίμηση και την επαλήθευση της βιωσιμότητας του ήχου της συναυλίας που δεν λέει να ξεκινήσει.
Η ορχήστρα έχει αρχίσει να πεινά και να διψά, όμως η συναυλία δεν ματαιώνεται. Κάποιοι φεύγουν για λίγο, δίνουν ένα "γρήγορο" κονσέρτο τουριστικής κατανάλωσης και επανέρχονται στο πάλκο, στον προθάλαμο, στην αυλή ή όπου, τέλος πάντων, καταφέρνουν να φτάσουν. Κανείς δεν σκοπεύει να χάσει τη Συναυλία.
Οι θεατές μπαινοβγαίνουν στην αίθουσα, στην αρχή νευρικοί, στη συνέχεια κάπως κουρασμένοι, αλλά και αυτοί επίμονοι. Το Πολιτιστικό Πρόγραμμα τους προσφέρει και άλλα θεάματα, κυρίως από τον αθλητικό χώρο. Το μουσικό πρόγραμμα μπορεί να περιμένει, όμως δεν υπάρχει περίπτωση να μην δοθεί. Οι διοικητές του οργανισμού αλλάζουν, τιμωρημένοι μεταξύ άλλων για τη μη έναρξη της συναυλίας. Οι νέοι διοικητές υπόσχονται καλύτερο ήχο, νέα όργανα και πιο ποιοτικά κομμάτια. Μαζί τους φαίνεται να αλλάζουν και οι διευθυντές ορχήστρας και γενικά οι λεγόμενοι "συντελεστές". Το νέο αίμα, ενίοτε γαλουχημένο από το απερχόμενο, υπόσχεται στους μουσικούς και τα όργανά τους την έναρξη της Νέας Συναυλίας: όλοι θα έχουν δικαίωμα και ευκαιρία να παίξουν, χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς.
Το κλίμα ξαφνικά γίνεται εορταστικό. Ολοι ξεχνούν την κούρασή τους, ξεσκονίζουν τις παρτιτούρες τους, τοποθετούν τα αναλόγια στη θέση τους και περιμένουν το σήμα του νέου μαέστρου, έτοιμοι να εκφράσουν την εύθυμη διάθεσή τους στην ερμηνεία τους. Οσο για τη μουσική, μπορεί να πρόκειται για παγκόσμια πρώτη εκτέλεση που θα δοξαστεί στους αιώνες, μπορεί πάλι όχι. Το σίγουρο είναι ότι ετοιμάζεται να αποδοθεί σε ύφος "allegro". Ma non troppo, προσθέτουμε εμείς...
1.4.04
Ανοίγουμε δρόμους
[Περιοδικό ne.o. - Απρίλιος 2004]
Περιμένοντας την Ολυμπιάδα και με την επιλογή αρχόντων περατωμένη, η ελληνική αγορά πληροφορικής βαδίζει το δρόμο της ανάπτυξης. Μπορεί οι ισολογισμοί να μη συνηγορούν στο "ανάπτυξη", όμως αυτό δεν εμποδίζει κανέναν να δηλώνει ότι η αγορά θα ανακάμψει, ότι το ΚΠΣ έχει αργήσει, ότι οι δείκτες πέφτουν και διεθνώς ότι, τελικά, για την άσχημη εικόνα φταίνε όλοι οι άλλοι εκτός από εμάς. Χαρακτηριστική είναι η "Ναυτεμπορική" (4.3.2004): "ούτε το 2003 ο κλάδος της πληροφορικής δεν κατάφερε να ανακάμψει, αντιθέτως σε ορισμένες εταιρίες οι ζημιές συσσωρεύτηκαν", ενώ όπου υπήρξε βελτίωση της κερδοφορίας, "δεν αποδίδεται σε ανάπτυξη των εταιριών, αλλά κυρίως σε μέτρα περιορισμού δαπανών και αναδιοργάνωσης που έθεσαν σε εφαρμογή".
Στο ίδιο άρθρο γίνεται λόγος για συνολική μείωση πωλήσεων κατά 8% και κερδών κατά 37%, ενώ "δύο στους τρεις μεγάλους ομίλους, η Altec και η infoquest εμφανίζουν συνολικές ζημιές που προσεγγίζουν τα 15 εκ. €" γεγονός που σύμφωνα με το εν λόγω δημοσίευμα, αποδίδεται σε "δυσμενείς συγκυρίες". Παρεμφερής η αναφορά για την LogicDIS όπου, σύμφωνα με τη διοίκηση της εταιρίας, οι ζημιές οφείλονται στην αναδιοργάνωση. Το δημοσίευμα κλείνει με μια χαρακτηριστική δήλωση: "...ούτε το 2004 η πληροφορική δεν αναμένεται να ανακάμψει καθώς τόσο οι εκλογές όσο και οι Ολυμπιακοί Αγώνες θα παρεμποδίσουν την ταχύτερη υλοποίηση των μεγάλων έργων στο Δημόσιο Τομέα".
Είναι γεγονός ότι τέτοια δημοσιεύματα δεν μπορεί να ικανοποιούν κανένα, ούτε εκείνους που από χρόνια έχουμε επισημάνει ζητήματα όπως ότι η αγορά πληροφορικής ζει με ενέσεις από τα ΚΠΣ, ότι κακώς ελπίζει και κινείται κυρίως με πελάτη το Δημόσιο, και ότι γενικά είναι "γίγαντας με πήλινα πόδια". Είναι επίσης γεγονός, ότι η αναζήτηση ευθυνών για την κατάσταση αυτή συνήθως παραλείπεται ως μη "πολιτικά ορθή", καθότι κανείς δεν είναι "καθαρός". Ούτε οι επιχειρηματίες που μάζεψαν το χρήμα το 99 και δεν το έκαναν αποδοτικές επενδύσεις, ούτε τα "στελέχη" που δεν τα ενδιέφερε αν πουλάνε "αέρα" αρκεί που τον πουλούσαν ακριβά, ούτε οι πολιτικοί που προέτρεπαν όλους να επενδύσουν, ούτε τα περιοδικά που "λιβάνιζαν" όλους αυτούς με το αζημίωτο, ούτε, τέλος, ο ανώνυμος επενδυτής που άφηνε να τον οδηγούν σαν πρόβατο στη σφαγή, τους έδινε τα χρήματά του και τους επιλέγει να τον κυβερνούν και να τον μορφώνουν.
Ανεξάρτητα από την ευθύνη ή μη του 3ου ΚΠΣ, η κατάσταση θα ορθολογικοποιηθεί και η αγορά θα συγκλίνει εκεί που πραγματικά τοποθετείται. Στην πορεία θα δούμε πολλά και δυστυχώς δυσάρεστα, όπως "μαζικές απολύσεις", όπως θα έλεγαν οι "παλαιοκομματικοί", ή "δημιουργία ανταγωνιστικού περιβάλλοντος απασχόλησης", όπως θα πούνε οι "σύγχρονοι". Ενα είναι το σίγουρο: η αγορά πληροφορικής στην Ελλάδα δύσκολα θα συνεχίσει να ισχυρίζεται ότι είναι αυτό που κάποτε παρουσιάστηκε ότι ήταν, και πλέον, δεν το λέμε μόνο εμείς (βλ. και EITO 2003).
Βέβαια, η κατάσταση δεν είναι μόνο "μαύρη". Υπάρχουν αγορές όπως οι τηλεπικοινωνίες όπου ανθούν. Και εκεί, το "ελληνικό επιχειρηματικό στοιχείο" είναι χαρακτηριστικό: Ιδρύονται δύο μεγάλες και αργότερα και τρίτη, εταιρίες κινητής τηλεφωνίας με μεγάλη ελληνική συμμετοχή, μπαίνουν και δημιουργούν την αγορά, εμφανίζουν εξαιρετικά αποτελέσματα, και τελικά ...πωλούνται σε πολυεθνικούς κολοσσούς. Δηλαδή "ανοίγουν το δρόμο" στους άλλους οι οποίοι, γιατί να επωμιστούν το δυσκολότερο έργο της δημιουργίας της αγοράς και της υποδομής όταν υπάρχουν πρόθυμοι έλληνες επιχειρηματίες; Μια ιδέα όχι και τόσο νέα, θα ήταν η αγορά πληροφορικής να κάνει και αυτή το ίδιο: να ανοίξει νέους δρόμους (στους άλλους πάντα). Να σταματήσει, πχ, να κατασκευάζει και να πουλάει τα μέτρια αυτοαποκαλούμενα ελληνικά ERP και να πουλάει SAP και Navision. Να "αναδιοργανώσει" τα τμήματα παραγωγής και να επιβάλλει στην αγορά να βάλει (και εκεί) Microsoft. Οπως, εξάλλου, συνέβη με το hardware και σήμερα όλοι θέλουν IBM και HP. Συνταγή επιτυχημένη, στην οποία κάποιοι "έλληνες" επιχειρηματίες έχουν ήδη αρχίσει να επενδύουν, μιας και η παραγωγή λογισμικού στην Ελλάδα είναι ...ασύμφορη. Δεν ξέρουμε τι θα συμβεί στα θύματα της απαιτούμενης "αναδιοργάνωσης", ούτε και μακροπρόθεσμα στην "απασχόληση" και την ανάπτυξη. Ξέρουμε, όμως, ότι μέχρι τότε οι καλοπληρωμένοι έλληνες manager που θα εκτελέσουν το έργο, θα δικαιούνται να επαναλαμβάνουν τον τίτλο μας: "ανοίγουμε δρόμους".
Περιμένοντας την Ολυμπιάδα και με την επιλογή αρχόντων περατωμένη, η ελληνική αγορά πληροφορικής βαδίζει το δρόμο της ανάπτυξης. Μπορεί οι ισολογισμοί να μη συνηγορούν στο "ανάπτυξη", όμως αυτό δεν εμποδίζει κανέναν να δηλώνει ότι η αγορά θα ανακάμψει, ότι το ΚΠΣ έχει αργήσει, ότι οι δείκτες πέφτουν και διεθνώς ότι, τελικά, για την άσχημη εικόνα φταίνε όλοι οι άλλοι εκτός από εμάς. Χαρακτηριστική είναι η "Ναυτεμπορική" (4.3.2004): "ούτε το 2003 ο κλάδος της πληροφορικής δεν κατάφερε να ανακάμψει, αντιθέτως σε ορισμένες εταιρίες οι ζημιές συσσωρεύτηκαν", ενώ όπου υπήρξε βελτίωση της κερδοφορίας, "δεν αποδίδεται σε ανάπτυξη των εταιριών, αλλά κυρίως σε μέτρα περιορισμού δαπανών και αναδιοργάνωσης που έθεσαν σε εφαρμογή".
Στο ίδιο άρθρο γίνεται λόγος για συνολική μείωση πωλήσεων κατά 8% και κερδών κατά 37%, ενώ "δύο στους τρεις μεγάλους ομίλους, η Altec και η infoquest εμφανίζουν συνολικές ζημιές που προσεγγίζουν τα 15 εκ. €" γεγονός που σύμφωνα με το εν λόγω δημοσίευμα, αποδίδεται σε "δυσμενείς συγκυρίες". Παρεμφερής η αναφορά για την LogicDIS όπου, σύμφωνα με τη διοίκηση της εταιρίας, οι ζημιές οφείλονται στην αναδιοργάνωση. Το δημοσίευμα κλείνει με μια χαρακτηριστική δήλωση: "...ούτε το 2004 η πληροφορική δεν αναμένεται να ανακάμψει καθώς τόσο οι εκλογές όσο και οι Ολυμπιακοί Αγώνες θα παρεμποδίσουν την ταχύτερη υλοποίηση των μεγάλων έργων στο Δημόσιο Τομέα".
Είναι γεγονός ότι τέτοια δημοσιεύματα δεν μπορεί να ικανοποιούν κανένα, ούτε εκείνους που από χρόνια έχουμε επισημάνει ζητήματα όπως ότι η αγορά πληροφορικής ζει με ενέσεις από τα ΚΠΣ, ότι κακώς ελπίζει και κινείται κυρίως με πελάτη το Δημόσιο, και ότι γενικά είναι "γίγαντας με πήλινα πόδια". Είναι επίσης γεγονός, ότι η αναζήτηση ευθυνών για την κατάσταση αυτή συνήθως παραλείπεται ως μη "πολιτικά ορθή", καθότι κανείς δεν είναι "καθαρός". Ούτε οι επιχειρηματίες που μάζεψαν το χρήμα το 99 και δεν το έκαναν αποδοτικές επενδύσεις, ούτε τα "στελέχη" που δεν τα ενδιέφερε αν πουλάνε "αέρα" αρκεί που τον πουλούσαν ακριβά, ούτε οι πολιτικοί που προέτρεπαν όλους να επενδύσουν, ούτε τα περιοδικά που "λιβάνιζαν" όλους αυτούς με το αζημίωτο, ούτε, τέλος, ο ανώνυμος επενδυτής που άφηνε να τον οδηγούν σαν πρόβατο στη σφαγή, τους έδινε τα χρήματά του και τους επιλέγει να τον κυβερνούν και να τον μορφώνουν.
Ανεξάρτητα από την ευθύνη ή μη του 3ου ΚΠΣ, η κατάσταση θα ορθολογικοποιηθεί και η αγορά θα συγκλίνει εκεί που πραγματικά τοποθετείται. Στην πορεία θα δούμε πολλά και δυστυχώς δυσάρεστα, όπως "μαζικές απολύσεις", όπως θα έλεγαν οι "παλαιοκομματικοί", ή "δημιουργία ανταγωνιστικού περιβάλλοντος απασχόλησης", όπως θα πούνε οι "σύγχρονοι". Ενα είναι το σίγουρο: η αγορά πληροφορικής στην Ελλάδα δύσκολα θα συνεχίσει να ισχυρίζεται ότι είναι αυτό που κάποτε παρουσιάστηκε ότι ήταν, και πλέον, δεν το λέμε μόνο εμείς (βλ. και EITO 2003).
Βέβαια, η κατάσταση δεν είναι μόνο "μαύρη". Υπάρχουν αγορές όπως οι τηλεπικοινωνίες όπου ανθούν. Και εκεί, το "ελληνικό επιχειρηματικό στοιχείο" είναι χαρακτηριστικό: Ιδρύονται δύο μεγάλες και αργότερα και τρίτη, εταιρίες κινητής τηλεφωνίας με μεγάλη ελληνική συμμετοχή, μπαίνουν και δημιουργούν την αγορά, εμφανίζουν εξαιρετικά αποτελέσματα, και τελικά ...πωλούνται σε πολυεθνικούς κολοσσούς. Δηλαδή "ανοίγουν το δρόμο" στους άλλους οι οποίοι, γιατί να επωμιστούν το δυσκολότερο έργο της δημιουργίας της αγοράς και της υποδομής όταν υπάρχουν πρόθυμοι έλληνες επιχειρηματίες; Μια ιδέα όχι και τόσο νέα, θα ήταν η αγορά πληροφορικής να κάνει και αυτή το ίδιο: να ανοίξει νέους δρόμους (στους άλλους πάντα). Να σταματήσει, πχ, να κατασκευάζει και να πουλάει τα μέτρια αυτοαποκαλούμενα ελληνικά ERP και να πουλάει SAP και Navision. Να "αναδιοργανώσει" τα τμήματα παραγωγής και να επιβάλλει στην αγορά να βάλει (και εκεί) Microsoft. Οπως, εξάλλου, συνέβη με το hardware και σήμερα όλοι θέλουν IBM και HP. Συνταγή επιτυχημένη, στην οποία κάποιοι "έλληνες" επιχειρηματίες έχουν ήδη αρχίσει να επενδύουν, μιας και η παραγωγή λογισμικού στην Ελλάδα είναι ...ασύμφορη. Δεν ξέρουμε τι θα συμβεί στα θύματα της απαιτούμενης "αναδιοργάνωσης", ούτε και μακροπρόθεσμα στην "απασχόληση" και την ανάπτυξη. Ξέρουμε, όμως, ότι μέχρι τότε οι καλοπληρωμένοι έλληνες manager που θα εκτελέσουν το έργο, θα δικαιούνται να επαναλαμβάνουν τον τίτλο μας: "ανοίγουμε δρόμους".
1.11.03
Ενοικιάζεται
[Περιοδικό ne.o. - Νοέμβριος 2003]
Οδηγώντας στις κεντρικές λεωφόρους εύκολα διαπιστώνει κανείς ότι μία λέξη περιγράφει την κατάσταση των επαγγελματικών χώρων: η λέξη "ενοικιάζεται". Γραφεία μέχρι ολόκληρα κτίρια διατίθενται προς ενοικίαση για επαγγελματική χρήση, η δε αίσθησή μας είναι ότι ελευθερώνονται με μεγαλύτερους ρυθμούς από τους συνηθισμένους ρυθμούς πτητικότητας των επαγγελματικών δραστηριοτήτων. Χώροι που δεν χτίστηκαν εχτές αλλά ελευθερώθηκαν από τους ενοικιαστές στους στα πλαίσια της συρρίκνωσης ή και εγκατάλειψης της επαγγελματικής δραστηριότητας και που πολλοί από αυτούς στέγαζαν πάσης φύσεως υπηρεσίες και εμπορικές δραστηριότητες σχετικές με τις νέες τεχνολογίες και την e-οικονομία.
Πού πήγαν αυτές οι δραστηριότητες; Γιατί τα κτίρια που τις στέγαζαν ενοικιάζονται; Ηταν λάθος σχεδιασμένες εξ αρχής, δεν βρήκαν έδαφος να αναπτυχθούν, υπέκυψαν στον ανταγωνισμό; Τι ακριβώς συνέβη; Και τα τρία, θα πει κανείς, επιβεβαιώνοντας το ότι οι νέες συνθήκες του επιχειρείν τρέχουν πολύ γρήγορα τον χρόνο. Εξάλλου, το φαινόμενο δεν θα ήταν ανησυχητικό αν τους χώρους που αδειάζουν κατελάμβαναν οι επόμενοι επιχειρηματίες, τόσο γρήγορα που το "ενοικιάζεται" να μη γίνεται αντιληπτό από τον περιστασιακό περιπατητή. Ομως αυτό δεν συμβαίνει και ο παρατηρητής θα εντοπίσει ότι οι "αλυσίδες" που θα μας έκαναν ευτυχισμένους με την τεχνολογία εγκαταλείπουν άτακτα τους χώρους τους, ότι τα "υπολογιστές-περιφερειακά-αναλώσιμα" δεν είναι παντού βιώσιμα ως επιχειρήσεις, όπως και αρκετά από τα "προγράμματα-λογισμικό-λύσεις", αλλά και άλλες εταιρίες που επίτηδες δεν διαθέτουν πινακίδα ορατή από τον περαστικό και ασχολούνται με "υπηρεσίες" πάσης φύσεως, σύμφωνα ή όχι σύμφωνα με το γνωστό ανέκδοτο με τον βοσκό και τον Σύμβουλο.
Κανείς, ασφαλώς, δεν μπορεί να χαίρεται γι αυτή την κατάσταση. Πρέπει, όμως, να βγάζει τα συμπεράσματά του, χωρίς προκαταλήψεις και αξιώματα του τύπου "φταίνε όλοι οι άλλοι αντικειμενικοί και υποκειμενικοί παράγοντες εκτός από την εταιρική πολιτική". Πόσα, πλέον, αναλώσιμα θα μπορούσαν να πουληθούν; Πόσοι υπολογιστές από καταστήματα που το σημαντικότερο εργαλείο της δουλειάς τους είναι το τηλέφωνο; Πόσοι σύμβουλοι θα μπορούσαν να ευδοκιμήσουν, συμβουλεύοντας άλλους για κάτι που οι ίδιοι ποτέ δεν άσκησαν ως επάγγελμα σε πραγματικά ανταγωνιστικό περιβάλλον; Πόσοι μεταπωλητές συστημάτων, λογισμικού, ολοκληρωμένων λύσεων, προστιθέμενης αξίας και άλλων πολλών ακρωνυμίων που περιγράφουν με άλλα ονόματα το ίδιο τίποτα, θα μπορούσαν να επιβιώσουν; Για πόσο διάστημα τα συγχωνευόμενα κενά θα ήταν κάτι περισσότερο από κενά; Και τελικά, οι εταιρίες-πελάτες όλων αυτών, πάσχουν από εκείνα που πουλούσαν αυτοί που κλείνουν και θα πουλάνε μάλλον και αυτοί που θα ανοίξουν στη θέση τους, ή μήπως έχουν άλλα σημαντικά προβλήματα;
Οι απαντήσεις αρχίζουν σήμερα να γίνονται αντιληπτές από αρκετούς, άσχετα από το ποιοι και πότε το παραδέχονται. Οι πραγματικές επιχειρήσεις, εκείνες των οποίων τα χέρια είναι δεμένα από άλλους ουσιαστικούς παράγοντες και όχι από την έλλειψη του "νέου" εκτυπωτή, του "νέου" business server και του "νέου" ERP (τέως λογιστηρίου, μισθοδοσίας, αποθήκης, κλπ), έχουν πολύ σοβαρότερα προβλήματα από αυτά που υποτίθεται ότι τους λύνουν οι πωλητές και οι σύμβουλοι του ανέκδοτου με τον βοσκό.
Ολοι αυτοί, τελικά, απλά τους υπόσχονται την παλιά λύση που μόνο λύση νέας οικονομίας δεν είναι, ότι δηλαδή αν αγοράσουν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που μεταπωλούν, θα χρειαστούν λιγότερους εργαζόμενους για να κάνουν την ίδια δουλειά. Μέχρι εκεί φτάνουν και, δυστυχώς, με σύμμαχο την άγνοια (;) ότι ήδη στην Ελλάδα το κόστος του εργαζόμενου είναι το μικρότερο της Ευρώπης (των 15), ξεχνούν ότι ακριβώς η "δουλειά" είναι που λείπει και όχι το κόστος αυτού που θα την κάνει. Οσο αυτό δεν γίνεται αντιληπτό από τους επιχειρηματίες και την Πολιτεία το φαινόμενο θα παίρνει έκταση και στους κεντρικούς δρόμους θα μένουν μόνο οι αλυσίδες ξένων καταστημάτων, οι δε "ακριβοί" εργαζόμενοι θα επιστρέψουν σε εργασιακές συνθήκες άλλων εποχών. Οι χώροι τέλος, μπορούν να ελπίζουν ότι θα γίνουν κάποιου είδους "entertainment park", και "club" όπως έγιναν τα πάλαι ποτέ εργοστάσια, για να στεγάζουν τους φοιτητές των δεκάδων νέων πανεπιστημίων. Οσο για την πινακίδα που αρμόζει στο όλο οικοδόμημα, δεν είναι το "ενοικιάζεται", αλλά το "πωλείται".
Οδηγώντας στις κεντρικές λεωφόρους εύκολα διαπιστώνει κανείς ότι μία λέξη περιγράφει την κατάσταση των επαγγελματικών χώρων: η λέξη "ενοικιάζεται". Γραφεία μέχρι ολόκληρα κτίρια διατίθενται προς ενοικίαση για επαγγελματική χρήση, η δε αίσθησή μας είναι ότι ελευθερώνονται με μεγαλύτερους ρυθμούς από τους συνηθισμένους ρυθμούς πτητικότητας των επαγγελματικών δραστηριοτήτων. Χώροι που δεν χτίστηκαν εχτές αλλά ελευθερώθηκαν από τους ενοικιαστές στους στα πλαίσια της συρρίκνωσης ή και εγκατάλειψης της επαγγελματικής δραστηριότητας και που πολλοί από αυτούς στέγαζαν πάσης φύσεως υπηρεσίες και εμπορικές δραστηριότητες σχετικές με τις νέες τεχνολογίες και την e-οικονομία.
Πού πήγαν αυτές οι δραστηριότητες; Γιατί τα κτίρια που τις στέγαζαν ενοικιάζονται; Ηταν λάθος σχεδιασμένες εξ αρχής, δεν βρήκαν έδαφος να αναπτυχθούν, υπέκυψαν στον ανταγωνισμό; Τι ακριβώς συνέβη; Και τα τρία, θα πει κανείς, επιβεβαιώνοντας το ότι οι νέες συνθήκες του επιχειρείν τρέχουν πολύ γρήγορα τον χρόνο. Εξάλλου, το φαινόμενο δεν θα ήταν ανησυχητικό αν τους χώρους που αδειάζουν κατελάμβαναν οι επόμενοι επιχειρηματίες, τόσο γρήγορα που το "ενοικιάζεται" να μη γίνεται αντιληπτό από τον περιστασιακό περιπατητή. Ομως αυτό δεν συμβαίνει και ο παρατηρητής θα εντοπίσει ότι οι "αλυσίδες" που θα μας έκαναν ευτυχισμένους με την τεχνολογία εγκαταλείπουν άτακτα τους χώρους τους, ότι τα "υπολογιστές-περιφερειακά-αναλώσιμα" δεν είναι παντού βιώσιμα ως επιχειρήσεις, όπως και αρκετά από τα "προγράμματα-λογισμικό-λύσεις", αλλά και άλλες εταιρίες που επίτηδες δεν διαθέτουν πινακίδα ορατή από τον περαστικό και ασχολούνται με "υπηρεσίες" πάσης φύσεως, σύμφωνα ή όχι σύμφωνα με το γνωστό ανέκδοτο με τον βοσκό και τον Σύμβουλο.
Κανείς, ασφαλώς, δεν μπορεί να χαίρεται γι αυτή την κατάσταση. Πρέπει, όμως, να βγάζει τα συμπεράσματά του, χωρίς προκαταλήψεις και αξιώματα του τύπου "φταίνε όλοι οι άλλοι αντικειμενικοί και υποκειμενικοί παράγοντες εκτός από την εταιρική πολιτική". Πόσα, πλέον, αναλώσιμα θα μπορούσαν να πουληθούν; Πόσοι υπολογιστές από καταστήματα που το σημαντικότερο εργαλείο της δουλειάς τους είναι το τηλέφωνο; Πόσοι σύμβουλοι θα μπορούσαν να ευδοκιμήσουν, συμβουλεύοντας άλλους για κάτι που οι ίδιοι ποτέ δεν άσκησαν ως επάγγελμα σε πραγματικά ανταγωνιστικό περιβάλλον; Πόσοι μεταπωλητές συστημάτων, λογισμικού, ολοκληρωμένων λύσεων, προστιθέμενης αξίας και άλλων πολλών ακρωνυμίων που περιγράφουν με άλλα ονόματα το ίδιο τίποτα, θα μπορούσαν να επιβιώσουν; Για πόσο διάστημα τα συγχωνευόμενα κενά θα ήταν κάτι περισσότερο από κενά; Και τελικά, οι εταιρίες-πελάτες όλων αυτών, πάσχουν από εκείνα που πουλούσαν αυτοί που κλείνουν και θα πουλάνε μάλλον και αυτοί που θα ανοίξουν στη θέση τους, ή μήπως έχουν άλλα σημαντικά προβλήματα;
Οι απαντήσεις αρχίζουν σήμερα να γίνονται αντιληπτές από αρκετούς, άσχετα από το ποιοι και πότε το παραδέχονται. Οι πραγματικές επιχειρήσεις, εκείνες των οποίων τα χέρια είναι δεμένα από άλλους ουσιαστικούς παράγοντες και όχι από την έλλειψη του "νέου" εκτυπωτή, του "νέου" business server και του "νέου" ERP (τέως λογιστηρίου, μισθοδοσίας, αποθήκης, κλπ), έχουν πολύ σοβαρότερα προβλήματα από αυτά που υποτίθεται ότι τους λύνουν οι πωλητές και οι σύμβουλοι του ανέκδοτου με τον βοσκό.
Ολοι αυτοί, τελικά, απλά τους υπόσχονται την παλιά λύση που μόνο λύση νέας οικονομίας δεν είναι, ότι δηλαδή αν αγοράσουν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που μεταπωλούν, θα χρειαστούν λιγότερους εργαζόμενους για να κάνουν την ίδια δουλειά. Μέχρι εκεί φτάνουν και, δυστυχώς, με σύμμαχο την άγνοια (;) ότι ήδη στην Ελλάδα το κόστος του εργαζόμενου είναι το μικρότερο της Ευρώπης (των 15), ξεχνούν ότι ακριβώς η "δουλειά" είναι που λείπει και όχι το κόστος αυτού που θα την κάνει. Οσο αυτό δεν γίνεται αντιληπτό από τους επιχειρηματίες και την Πολιτεία το φαινόμενο θα παίρνει έκταση και στους κεντρικούς δρόμους θα μένουν μόνο οι αλυσίδες ξένων καταστημάτων, οι δε "ακριβοί" εργαζόμενοι θα επιστρέψουν σε εργασιακές συνθήκες άλλων εποχών. Οι χώροι τέλος, μπορούν να ελπίζουν ότι θα γίνουν κάποιου είδους "entertainment park", και "club" όπως έγιναν τα πάλαι ποτέ εργοστάσια, για να στεγάζουν τους φοιτητές των δεκάδων νέων πανεπιστημίων. Οσο για την πινακίδα που αρμόζει στο όλο οικοδόμημα, δεν είναι το "ενοικιάζεται", αλλά το "πωλείται".
1.10.03
Επενδύσεις...
[Περιοδικό ne.o. - Οκτώβριος 2003]
Η συζήτηση σχετικά με την προσέλκυση επενδύσεων και την ανάπτυξη της νέας, έστω και της παλαιάς οικονομίας, φαίνεται να είναι πολύ πιο εύκολη από την ίδια την προσέλκυση. Οπως έγινε γνωστό, φέτος προσελκύσαμε ως χώρα μόλις 50 εκ δολάρια ξένων επενδύσεων σε αντιπαραβολή με το 1,5 δις του περυσινού έτους και τα ακόμη περισσότερα των περασμένων ετών. Οι αριθμοί είναι μη αμφισβητήσιμοι διότι προέρχονται από έγκυρες πηγές. Αλλοι αριθμοί που χρωματίζουν την ίδια εικόνα, είναι η σταθερή μείωση της βιομηχανικής παραγωγής, οι πενιχρές εξαγωγές που ίσως να είναι και λιγότερες (σε απόλυτα νούμερα) και από αυτές του Λουξεμβούργου, καθώς και μια είδηση που ακούσαμε μόνο την 26η Αυγούστου και μόνο σε κάποιο πολύ πρωινό ραδιοφωνικό δελτίο, ότι δηλαδή η Ελλάδα επώλησε το 20% των αποθεμάτων της σε χρυσό.
Δίπλα σε αυτά, έγκυρες μελέτες της ελληνικής αγοράς πληροφορικής επιβεβαιώνουν την πολλάκις εκπεφρασμένη θέση μας, ότι δηλαδή η δική μας αγορά πληροφορικής δεν στέκεται μόνη στα πόδια της, προσθέτει ελάχιστη αξία και κινείται κυρίως στην τροχιά του εμπορικού μεταπραττισμού, ο οποίος χωρίς τις ενέσεις των ΚΠΣ και του Δημοσίου, δεν έχει ούτε αυτός καύσιμο να λειτουργήσει. Λίγο πιο πέρα, οι εξαγγελίες των νυν και των επίδοξων μελλούμενων κυβερνητών, οι οποίες δίνουν την εντύπωση ότι ζούμε σε άλλη χώρα, που μόνο μεγάλα καλά την περιμένουν και η οποία θα συγκλίνει τελικά στον μέσο όρο της Ευρώπης (των 25, δηλαδή της Ευρώπης που περιλαμβάνει και τους έτι φτωχότερους ημών τέως "ανατολικούς").
Πού βρίσκεται η πραγματική αλήθεια περί όλων αυτών; Μήπως στα δελτία των καναλιών που αμέσως μετά από το "αφιέρωμα στην ημέρα που άλλαξε τον κόσμο" δείχνουν τη συγκινητική στιγμή μιας "ερμηνεύτριας", και που έχουν την προσοχή τους στην επικείμενη τηλε-αδειοδότηση; Μήπως στα έντυπα των ομίλων που όλοι δέχονται ότι στην πραγματικότητα είναι που κυβερνούν; Μήπως σε άλλα ΜΜΕ που ισορροπούν το περιεχόμενό τους με τις δημόσιες σχέσεις των επιχειρηματιών στους οποίους ανήκουν;
Κατά μια φιλοσοφική άποψη, δεν υπάρχει μόνο μία αλήθεια. Υπάρχουν πολλές. Υπάρχει η αλήθεια του καναλάρχη ο οποίος κατάφερε να μετατρέψει τη μισή Αττική σε ιδιωτική του επιχείρηση, μαζί με την αλήθεια του πολιτικού ο οποίος επέτρεψε την εκχώρηση πλούτου και θεσμών χωρίς την εξουσιοδότηση κανενός και που αξιοποίησε τον καναλάρχη για να καλύψει την πράξη του. Υπάρχουν, όμως, και πολλές άλλες αλήθειες. Οπως η αλήθεια του εργαζόμενου στην πληροφορική, ο οποίος έχασε όχι μόνο το ωράριο, την ασφάλισή του και την εργασιακή του σχέση, αλλά και την ίδια την αίσθηση της δημιουργικότητας από τη δουλειά του, έστω την προσωρινή και αμφίβολη δουλειά του στους "ανταγωνιστικούς" καιρούς μας. Η αλήθεια όσων τρέχουν πανικόβλητοι από ΚΕΚ σε ΙΕΚ σε ECDL και ποιος ξέρει σε τι άλλο, για να διαπιστώσουν ότι δεν ήταν αυτά που τους έλειπαν για να βρουν δουλειά, για να καταλάβουν ότι δεν ήταν εκείνοι πίσω από τις απαιτήσεις της αγοράς, διότι, πολύ απλά, η αγορά δεν είχε ούτε απαιτήσεις ούτε στόχους ή, αν είχε, δεν κατάφερε καν να τους προσεγγίσει εξ αποστάσεως.
Οι προθέσεις, οι δηλώσεις και οι εξαγγελίες δεν αλλάζουν την αλήθεια των αριθμών, δεν προσελκύουν ούτε ενθαρρύνουν καμία επενδυτική δραστηριότητα και μάλιστα, σε συνδυασμό με την δαιδαλώδη φορολογική πολιτική, καλλιεργούν μόνο την αίσθηση ότι η εξάρτηση από τα "πακέτα", οι "δουλειές" του δημοσίου, αλλά και η πιστοποίηση στο νέο επερχόμενο πακέτο του κυρίου Gates είναι μονόδρομος και καλά θα κάνουμε να αφήσουμε τις ανοησίες περί δικής μας βιομηχανίας λογισμικού και να στραφούμε όλοι στο integration και στο deployment των λύσεων των Αλλων. Μέχρι τότε, μπορούμε να ελπίζουμε σε επενδύσεις στον τομέα του τουρισμού.
Η συζήτηση σχετικά με την προσέλκυση επενδύσεων και την ανάπτυξη της νέας, έστω και της παλαιάς οικονομίας, φαίνεται να είναι πολύ πιο εύκολη από την ίδια την προσέλκυση. Οπως έγινε γνωστό, φέτος προσελκύσαμε ως χώρα μόλις 50 εκ δολάρια ξένων επενδύσεων σε αντιπαραβολή με το 1,5 δις του περυσινού έτους και τα ακόμη περισσότερα των περασμένων ετών. Οι αριθμοί είναι μη αμφισβητήσιμοι διότι προέρχονται από έγκυρες πηγές. Αλλοι αριθμοί που χρωματίζουν την ίδια εικόνα, είναι η σταθερή μείωση της βιομηχανικής παραγωγής, οι πενιχρές εξαγωγές που ίσως να είναι και λιγότερες (σε απόλυτα νούμερα) και από αυτές του Λουξεμβούργου, καθώς και μια είδηση που ακούσαμε μόνο την 26η Αυγούστου και μόνο σε κάποιο πολύ πρωινό ραδιοφωνικό δελτίο, ότι δηλαδή η Ελλάδα επώλησε το 20% των αποθεμάτων της σε χρυσό.
Δίπλα σε αυτά, έγκυρες μελέτες της ελληνικής αγοράς πληροφορικής επιβεβαιώνουν την πολλάκις εκπεφρασμένη θέση μας, ότι δηλαδή η δική μας αγορά πληροφορικής δεν στέκεται μόνη στα πόδια της, προσθέτει ελάχιστη αξία και κινείται κυρίως στην τροχιά του εμπορικού μεταπραττισμού, ο οποίος χωρίς τις ενέσεις των ΚΠΣ και του Δημοσίου, δεν έχει ούτε αυτός καύσιμο να λειτουργήσει. Λίγο πιο πέρα, οι εξαγγελίες των νυν και των επίδοξων μελλούμενων κυβερνητών, οι οποίες δίνουν την εντύπωση ότι ζούμε σε άλλη χώρα, που μόνο μεγάλα καλά την περιμένουν και η οποία θα συγκλίνει τελικά στον μέσο όρο της Ευρώπης (των 25, δηλαδή της Ευρώπης που περιλαμβάνει και τους έτι φτωχότερους ημών τέως "ανατολικούς").
Πού βρίσκεται η πραγματική αλήθεια περί όλων αυτών; Μήπως στα δελτία των καναλιών που αμέσως μετά από το "αφιέρωμα στην ημέρα που άλλαξε τον κόσμο" δείχνουν τη συγκινητική στιγμή μιας "ερμηνεύτριας", και που έχουν την προσοχή τους στην επικείμενη τηλε-αδειοδότηση; Μήπως στα έντυπα των ομίλων που όλοι δέχονται ότι στην πραγματικότητα είναι που κυβερνούν; Μήπως σε άλλα ΜΜΕ που ισορροπούν το περιεχόμενό τους με τις δημόσιες σχέσεις των επιχειρηματιών στους οποίους ανήκουν;
Κατά μια φιλοσοφική άποψη, δεν υπάρχει μόνο μία αλήθεια. Υπάρχουν πολλές. Υπάρχει η αλήθεια του καναλάρχη ο οποίος κατάφερε να μετατρέψει τη μισή Αττική σε ιδιωτική του επιχείρηση, μαζί με την αλήθεια του πολιτικού ο οποίος επέτρεψε την εκχώρηση πλούτου και θεσμών χωρίς την εξουσιοδότηση κανενός και που αξιοποίησε τον καναλάρχη για να καλύψει την πράξη του. Υπάρχουν, όμως, και πολλές άλλες αλήθειες. Οπως η αλήθεια του εργαζόμενου στην πληροφορική, ο οποίος έχασε όχι μόνο το ωράριο, την ασφάλισή του και την εργασιακή του σχέση, αλλά και την ίδια την αίσθηση της δημιουργικότητας από τη δουλειά του, έστω την προσωρινή και αμφίβολη δουλειά του στους "ανταγωνιστικούς" καιρούς μας. Η αλήθεια όσων τρέχουν πανικόβλητοι από ΚΕΚ σε ΙΕΚ σε ECDL και ποιος ξέρει σε τι άλλο, για να διαπιστώσουν ότι δεν ήταν αυτά που τους έλειπαν για να βρουν δουλειά, για να καταλάβουν ότι δεν ήταν εκείνοι πίσω από τις απαιτήσεις της αγοράς, διότι, πολύ απλά, η αγορά δεν είχε ούτε απαιτήσεις ούτε στόχους ή, αν είχε, δεν κατάφερε καν να τους προσεγγίσει εξ αποστάσεως.
Οι προθέσεις, οι δηλώσεις και οι εξαγγελίες δεν αλλάζουν την αλήθεια των αριθμών, δεν προσελκύουν ούτε ενθαρρύνουν καμία επενδυτική δραστηριότητα και μάλιστα, σε συνδυασμό με την δαιδαλώδη φορολογική πολιτική, καλλιεργούν μόνο την αίσθηση ότι η εξάρτηση από τα "πακέτα", οι "δουλειές" του δημοσίου, αλλά και η πιστοποίηση στο νέο επερχόμενο πακέτο του κυρίου Gates είναι μονόδρομος και καλά θα κάνουμε να αφήσουμε τις ανοησίες περί δικής μας βιομηχανίας λογισμικού και να στραφούμε όλοι στο integration και στο deployment των λύσεων των Αλλων. Μέχρι τότε, μπορούμε να ελπίζουμε σε επενδύσεις στον τομέα του τουρισμού.
1.6.03
Η ευτυχία...
[Περιοδικό ne.o. - Ιούνιος 2003]
Η ευτυχία στις μέρες μας δεν είναι μόνο μια συναισθηματική, βιωματική, ή ό,τι άλλο θέλετε, κατάσταση. Επίσης, δεν βιώνεται με τον ίδιο τρόπο από όλους. Αυτά είναι πράγματα γνωστά, η αναφορά των οποίων από μόνη της θα ήταν άξια απορίας. Ωστόσο η έννοια "ευτυχία" και πολλές συναφείς, χρησιμοποιούνται κατά κόρον κατά την προώθηση προϊόντων "νέας" και "παλαιάς" οικονομίας και εστιάζοντας σε αυτό μπορούμε να αναδείξουμε σημαντικά, κατά τη γνώμη μας, χαρακτηριστικά της εποχής μας.
Η απλή χρήση του όρου είναι σε όλους γνωστή: όποιος τρώει το τάδε τυρί και πλένει τα ρούχα του με το τάδε απορρυπαντικό, αν πιστέψουμε τις διαφημίσεις, δεν είναι απλά υγιής ή καθαρός: είναι ευτυχισμένος. Η ισχύς της επικοινωνίας, κυρίως της τηλεοπτικής, έχει χρησιμοποιηθεί για τη στρέβλωση των εννοιών, με τον "αγαθό" πάντα σκοπό του ανταγωνισμού και αδιαφορώντας (;) για το αν η στρέβλωση αυτή έχει πολύ ευρύτερες επιπτώσεις στον τρόπο του αντιλαμβάνεσθαι και σκέφτεσθαι των αποδεκτών. Ο αποδέκτης-καταναλωτής πρέπει να σκέφτεται με έναν συγκεκριμένο τρόπο: να συνδέει την επιτυχία του στο άλλο φύλο με το οποιοδήποτε άσχετο καταναλωτικό αγαθό, να συσχετίζει συνειρμικά την οικογενειακή του γαλήνη με το τάδε εισαγόμενο σε μπουκαλάκι σκεύασμα και άλλα πολλά που ο αναγνώστης γνωρίζει, έχει όμως μάθει να δέχεται αδιαμαρτύρητα.
Στο ίδιο, όμως, μήκος κύματος κινείται και η χρήση του όρου στις νέες τεχνολογίες, στις νέες υπηρεσίες και γενικά στη "νέα οικονομία". "Ευτυχισμένος" γίνεται εκείνος που υποθηκεύει 30 έτη από τη ζωή του για να πάρει σπίτι από τις τράπεζες, εκείνος που προμηθεύεται το τάδε επικοινωνιακό "γκάτζετ" για να πληροφορείται το κενό των άλλων και να μεταδίδει το δικό του, εκείνος που αγοράζει το τάδε όχημα με δόσεις που θα πληρώνονται ακόμη και όταν αυτό βρίσκεται στην ανακύκλωση. Αναμενόμενο, μιας και το μόνο που αλλάζει από την κλασική κατανάλωση, είναι το εμπορευόμενο είδος. Στο πλαίσιο αυτό, οι εταιρίες-χορηγοί του Μεγάρου, ονόματα των οποίων εμπλέκονται σε πλήθος διερευνήσεων χρηματιστηριακών απατών (οι οποίες ποτέ δεν καταλήγουν σε δίωξη, διότι στην εποχή μας ...δεν υπάρχουν ένοχοι), δεν είναι απλά εταιρίες που θα προωθήσουν την ανάπτυξη και την ευημερία μέσω της νέας οικονομίας σήμερα, της νεώτερης οικονομίας αύριο: είναι οι αγαπημένες μας εταιρίες.
Είναι οι αγαπημένες μας εταιρίες, που μας έφεραν τον Pentium και μας εκπολίτισαν τις επιχειρήσεις, που μας υποσχέθηκαν καλύτερες δουλειές με τον καινούριο "business server" (οι οποίες δεν ήρθαν διότι ασφαλώς και δεν θα τις έφερνε ο "business server"), που μπήκαν στο χρηματιστήριο και έφεραν τις μετοχές τους από μηδέν σε 50-100 € και κατόπιν σε λίγα λεπτά και που σήμερα εμπορεύονται σχολικά και αύριο θα εμπορεύονται τυρόπιτες. Είναι οι αγαπημένες μας εταιρίες, που θα βελτίωναν τη δική μας ανταγωνιστικότητα χωρίς, απ' ό,τι αποδείχτηκε, να είναι σε θέση να διασφαλίσουν τη δική τους, διότι παίζοντας με κύριο αντισυμβαλλόμενο το δημόσιο και τις τράπεζες, και έχοντας διασφαλίσει το ανέλεγκτο, δεν έχεις πρόβλημα ανταγωνιστικότητας. Μόνο που σήμερα, έχουν αρχίσει να διαφαίνονται τα πρώτα (και μόνο) σημάδια της πραγματικής και αδυσώπητης ανταγωνιστικότητας. Σημάδια που δεν χαρακτηρίζουν μόνο τις υπό ύφεση (με δική τους υπαιτιότητα) εταιρίες πληροφορικής, αλλά και τους πελάτες τους, οι οποίοι ανακοινώνουν τις πρώτες πτωχεύσεις.
Μέσα στο κενό της δημιουργικότητας στο οποίο διάγουν εδώ και χρόνια οι επιχειρήσεις, εκτρέφοντας τα κρατικά παράσιτα τα οποία ξέρουν μόνο να δημιουργούν και να "κλείνουν" ανεξέλεγκτες φορολογικές χρήσεις, το βάρος πέφτει και πάλι στα "ακριβά εργατικά" των μικρότερων μισθών της ζώνης του Ευρώ. "Οδηγούμαστε σε εργασιακό μεσαίωνα" γράφουν οι αναλυτές και η πραγματική αγωνία όλων είναι μήπως πέσουν οι δείκτες κατανάλωσης. Το μέλλον θα αρχίσει να επιταχύνεται, η δε κορύφωση αναμένεται "μετά το 2004". Τότε είναι που αναμένεται να έρθει και η πραγματική "ευτυχία" της νέας τάξης...
Η ευτυχία στις μέρες μας δεν είναι μόνο μια συναισθηματική, βιωματική, ή ό,τι άλλο θέλετε, κατάσταση. Επίσης, δεν βιώνεται με τον ίδιο τρόπο από όλους. Αυτά είναι πράγματα γνωστά, η αναφορά των οποίων από μόνη της θα ήταν άξια απορίας. Ωστόσο η έννοια "ευτυχία" και πολλές συναφείς, χρησιμοποιούνται κατά κόρον κατά την προώθηση προϊόντων "νέας" και "παλαιάς" οικονομίας και εστιάζοντας σε αυτό μπορούμε να αναδείξουμε σημαντικά, κατά τη γνώμη μας, χαρακτηριστικά της εποχής μας.
Η απλή χρήση του όρου είναι σε όλους γνωστή: όποιος τρώει το τάδε τυρί και πλένει τα ρούχα του με το τάδε απορρυπαντικό, αν πιστέψουμε τις διαφημίσεις, δεν είναι απλά υγιής ή καθαρός: είναι ευτυχισμένος. Η ισχύς της επικοινωνίας, κυρίως της τηλεοπτικής, έχει χρησιμοποιηθεί για τη στρέβλωση των εννοιών, με τον "αγαθό" πάντα σκοπό του ανταγωνισμού και αδιαφορώντας (;) για το αν η στρέβλωση αυτή έχει πολύ ευρύτερες επιπτώσεις στον τρόπο του αντιλαμβάνεσθαι και σκέφτεσθαι των αποδεκτών. Ο αποδέκτης-καταναλωτής πρέπει να σκέφτεται με έναν συγκεκριμένο τρόπο: να συνδέει την επιτυχία του στο άλλο φύλο με το οποιοδήποτε άσχετο καταναλωτικό αγαθό, να συσχετίζει συνειρμικά την οικογενειακή του γαλήνη με το τάδε εισαγόμενο σε μπουκαλάκι σκεύασμα και άλλα πολλά που ο αναγνώστης γνωρίζει, έχει όμως μάθει να δέχεται αδιαμαρτύρητα.
Στο ίδιο, όμως, μήκος κύματος κινείται και η χρήση του όρου στις νέες τεχνολογίες, στις νέες υπηρεσίες και γενικά στη "νέα οικονομία". "Ευτυχισμένος" γίνεται εκείνος που υποθηκεύει 30 έτη από τη ζωή του για να πάρει σπίτι από τις τράπεζες, εκείνος που προμηθεύεται το τάδε επικοινωνιακό "γκάτζετ" για να πληροφορείται το κενό των άλλων και να μεταδίδει το δικό του, εκείνος που αγοράζει το τάδε όχημα με δόσεις που θα πληρώνονται ακόμη και όταν αυτό βρίσκεται στην ανακύκλωση. Αναμενόμενο, μιας και το μόνο που αλλάζει από την κλασική κατανάλωση, είναι το εμπορευόμενο είδος. Στο πλαίσιο αυτό, οι εταιρίες-χορηγοί του Μεγάρου, ονόματα των οποίων εμπλέκονται σε πλήθος διερευνήσεων χρηματιστηριακών απατών (οι οποίες ποτέ δεν καταλήγουν σε δίωξη, διότι στην εποχή μας ...δεν υπάρχουν ένοχοι), δεν είναι απλά εταιρίες που θα προωθήσουν την ανάπτυξη και την ευημερία μέσω της νέας οικονομίας σήμερα, της νεώτερης οικονομίας αύριο: είναι οι αγαπημένες μας εταιρίες.
Είναι οι αγαπημένες μας εταιρίες, που μας έφεραν τον Pentium και μας εκπολίτισαν τις επιχειρήσεις, που μας υποσχέθηκαν καλύτερες δουλειές με τον καινούριο "business server" (οι οποίες δεν ήρθαν διότι ασφαλώς και δεν θα τις έφερνε ο "business server"), που μπήκαν στο χρηματιστήριο και έφεραν τις μετοχές τους από μηδέν σε 50-100 € και κατόπιν σε λίγα λεπτά και που σήμερα εμπορεύονται σχολικά και αύριο θα εμπορεύονται τυρόπιτες. Είναι οι αγαπημένες μας εταιρίες, που θα βελτίωναν τη δική μας ανταγωνιστικότητα χωρίς, απ' ό,τι αποδείχτηκε, να είναι σε θέση να διασφαλίσουν τη δική τους, διότι παίζοντας με κύριο αντισυμβαλλόμενο το δημόσιο και τις τράπεζες, και έχοντας διασφαλίσει το ανέλεγκτο, δεν έχεις πρόβλημα ανταγωνιστικότητας. Μόνο που σήμερα, έχουν αρχίσει να διαφαίνονται τα πρώτα (και μόνο) σημάδια της πραγματικής και αδυσώπητης ανταγωνιστικότητας. Σημάδια που δεν χαρακτηρίζουν μόνο τις υπό ύφεση (με δική τους υπαιτιότητα) εταιρίες πληροφορικής, αλλά και τους πελάτες τους, οι οποίοι ανακοινώνουν τις πρώτες πτωχεύσεις.
Μέσα στο κενό της δημιουργικότητας στο οποίο διάγουν εδώ και χρόνια οι επιχειρήσεις, εκτρέφοντας τα κρατικά παράσιτα τα οποία ξέρουν μόνο να δημιουργούν και να "κλείνουν" ανεξέλεγκτες φορολογικές χρήσεις, το βάρος πέφτει και πάλι στα "ακριβά εργατικά" των μικρότερων μισθών της ζώνης του Ευρώ. "Οδηγούμαστε σε εργασιακό μεσαίωνα" γράφουν οι αναλυτές και η πραγματική αγωνία όλων είναι μήπως πέσουν οι δείκτες κατανάλωσης. Το μέλλον θα αρχίσει να επιταχύνεται, η δε κορύφωση αναμένεται "μετά το 2004". Τότε είναι που αναμένεται να έρθει και η πραγματική "ευτυχία" της νέας τάξης...
Εγγραφή σε:
Αναρτήσεις (Atom)
Αναρτήσεις
