Περί Πανεπιστημιακού Ασύλου

Στη λίστα [HELLENIC-PROFESSORS-PHDS] γίνεται τις μέρες αυτές και με αφορμή τα γεγονότα, μια (ακόμη) συζήτηση περί Ασύλου, ιδιαίτερα κόσμια και αξιόλογη, πιστεύω. Παραθέτω ένα μικρό τμήμα του διαλόγου και συγκεκριμένα μια επιστολή του κ. Κιουστελίδη, συνταξιούχου μέλους ΔΕΠ του ΕΜΠ, και εμού.

Η επιστολή του κ. Ιωάννη Κιουστελίδη:

Αγαπητέ κύριε Βεσκούκη

Το «άσυλο» δεν μπορεί να διατηρηθεί στην παρούσα μορφή του, έστω και αν αυτό σημαίνει σύγκρουση με τον χώρο των «αναρχικών». Τα έκτροπα που γνωρίσαμε θα επαναληφθούν και ίσως θα γίνουν εντονώτερα σε πρώτη ευκαιρία. Σκοπός των λεγομένων «αναρχικών» ή «αντιεξουσιαστών» δεν είναι κυρίως να προκαλέσουν καταστροφές, αλλά να προκαλέσουν το ενδιαφέρον του κοινού και ιδιαίτερα των τηλεθεατών για τις διαμαρτυρίες τους. Όπως, σωστά, είπε ένας δημοσιογράφος στο ραδιόφωνο, αν συγκεντρωθούν στην Ομόνοια 10.000 μέλη του ΠΑΜΕ και διαδηλώνουν ειρηνικά, η είδηση θα μπει στα ψιλά γράμματα των εφημερίδων. Αν, όμως, 100 ή 200 «κουκουλοφόροι» βάλουν φωτιές σε κάμποσα μαγαζιά της οδού Στουρνάρα και της Πατησίων, η είδηση αυτή θα γίνει πρωτοσέλιδο και βασικό θέμα στα δελτία ειδήσεων.

Τι θέλουν οι «αναρχικοί»; Να επηρεάζουν άμεσα την πολιτική, χωρίς οι ίδιοι να συμμετάσχουν στην εξουσία. Όποιος θέλει να καταλάβει την νοοτροπία τους πρέπει, ίσως, να προσέξει το βιβλίο του John Holloway «Ας Αλλάξουμε τον Κόσμο Χωρίς να Καταλάβουμε την Εξουσία» (εκδότης Σαββάλας). Ο κύριος στόχος των κινητοποιήσεων από την πλευρά των «αντιεξουσιαστών» δεν είναι η διαμαρτυρία για τον άδικο θάνατο του «σύντροφου Αλέξανδρου», όπως τον αποκαλούν, αλλά η εξάλειψη όλων των κοινωνικών προβλημάτων και ιδιαίτερα της ανεργίας, της φτώχειας, και της εκμετάλλευσης. Όσο θεμιτοί και αν είναι αυτοί οι στόχοι, δεν πρόκειται να επιτευχθούν με μαζικές καταστροφές.

Το λεγόμενο «άσυλο» έχει και μίαν άλλη πλευρά, που δεν προβάλλεται από τα μέσα ενημέρωσης και δεν είναι γνωστή στο ευρύ κοινό. Οι λεγόμενοι «αναρχικοί» δεν καταλαμβάνουν το Πολυτεχνείο μόνο σε περιόδους κινητοποιήσεων, αλλά βρίσκονται μόνιμα μέσα σε αυτό. Από δεκαετίες έχουν καταλάβει μόνιμα κάποιες αίθουσες στα περισσότερα ΑΕΙ τουλάχιστον της Αθήνας και τις μετέτρεψαν σε λέσχες τους, τις οποίες δεν πλησιάζει το προσωπικό των ΑΕΙ. Συνάδελφος καθηγητής, που έκανε παλαιότερα επιτήρηση στον χώρο του Πολυτεχνείου σε έναν από τους εορτασμούς της 17^ης Νοέμβρη, βρήκε σε μία από αυτές τις αίθουσες δεκάδες έτοιμες «βόμβες Μολότωφ». Αυτό εξηγεί ίσως και το πώς οι βόμβες αυτές είναι αμέσως διαθέσιμες, όταν τις χρειαστούν. Στο ΕΜΠ τέτοιες λέσχες αναρχικών υπάρχουν τόσο στο συγκρότημα της Πατησίων όσο και σε αυτό στου Ζωγράφου.

Ιδιαίτερα το συγκρότημα της οδού Πατησίων ήταν αυτές τις μέρες υπό τον απόλυτο έλεγχο των «αναρχικών». Ούτε την Δευτέρα, ούτε την Τρίτη (8 και 9 Δεκ. 08) υπήρχε εκεί κάποιος εκπρόσωπος της πολυτεχνειακής κοινότητας, καθηγητής ή φοιτητής. Υπήρχαν μόνο «αναρχικοί» ή «αντιεξουσιαστές», πού έσπαζαν τα σχεδιαστήρια με μία βαριοπούλα και τα έκαιγαν στο προαύλιο για να ζεσταίνεται η ομάδα επιτήρησης που ήταν εκεί. Οι περισσότερες αίθουσες ήσαν και είναι και τώρα σε άθλια κατάσταση, με επιγραφές στους τοίχους και σκουπίδια.

Το λεγόμενο «άσυλο» έχει από χρόνια μετατρέψει τα ΑΕΙ σε άνδρα αναρχικών, που τώρα πιά θεωρούν ότι έχουν κατοχυρωμένο δικαίωμα στην χρήση των χώρων που καταλαμβάνουν. Συχνά έρχονται σε σύγκρουση και με το προσωπικό φύλαξης, γιατί, όταν οργανώνουν κάποια εκδήλωση, συγκεντρώνονται στον χώρο του ιδρύματος και διάφοροι άλλοι περιθωριακοί, που κάνουν διαρήξεις στα γραφεία των καθηγητών.

Το άσυλο όφειλε να προστατεύει καθηγητές και φοιτητές και όχι τους αναρχικούς και αντιεξουσιαστές που τρομοκρατούν τον πανεπιστημιακό χώρο.
Γι αυτό πρέπει να περιοριστεί ίσως μόνο στο εσωτερικό των κτιρίων ή μόνο σε προσωπικό και φοιτητές των Ιδρυμάτων.

Η παρούσα κατάσταση οδηγεί σε αδιέξοδο. Στην Πάτρα οι έμποροι και επαγγελματίες κατεδίωξαν τους «διαδηλωτές» που είχαν αρχίσει καταστροφές. Ποιός αποκλείει ο επόμενος φόνος να οφείλεται σε επαγγελματία που θα υπερασπίζεται κόπους μίας ζωής; Εξάλλου, δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι όλες οι καταστροφές πληρώνονται, τελικά, από το αιώνιο θύμα, τον λαό, όπως τα σπασμένα καταστήματα των τραπεζών τα πληρώνουν τελικά οι δανειολήπτες και όχι οι τραπεζίτες! Είναι δίκαιες και θεμιτές οι διαδηλώσεις κατά της ανεργίας ή της κατατικής αυθαιρεσίας. Δεν πρέπει όμως να συντηρούνται καταφύγια για ταραχοποιούς που θέλουν να αλλάξουν τον χαρακτήρα αυτών των εκδηλώσεων.

Γιάννης Κιουστελίδης

Η απάντησή μου:

Αγαπητέ κύριε Κιουστελίδη,

Συμμερίζομαι τις απόψεις σας σχεδόν στο σύνολό τους. Συμφωνώ ότι αιτία για όλα όσα συνέβησαν και φοβούμαι ότι και θα συμβούν δεν είναι η δολοφονία, αλλά κάποια άλλα προβαλλόμενα ως αιτήματα, τα οποία είναι μάλλον εύλογα.

Γνωρίζω, επίσης, ότι στο ΕΜΠ και όχι μόνο ενδέχεται κατά περιόδους να αποθηκεύονται κάθε είδους πολεμοφόδια, όπως επίσης ότι υπάρχουν χώροι "άβατοι" που διαμένουν άτομα που μάλλον δεν έχουν καν ιδιότητα φοιτητή. Σχετικά με το τελευταίο, θα ήταν ίσως χρήσιμο να μάθουμε πώς και πότε πραγματικά εγκαταστάθηκαν όλοι αυτοί, στο πλαίσιο ποιας συμφωνίας, κλπ, αλλά δεν είναι αυτό τώρα το θέμα μας.

Θα συμφωνήσουμε, επίσης, πιστεύω, ότι το ευρύτερο κοινωνικό γίγνεσθαι καλλιεργεί την οργή στους νέους, οργή η οποία εκφράζεται ως βία τόσο περισσότερο όσο λιγότερο έχει λαξευθεί η προσωπικότητα τους στο σχολείο (ή μήπως να πω στο φροντιστήριο;).

Το "Ασυλο" είναι μια κοινωνική κατάκτηση ώριμη για την εποχή της, πραγματωμένη κυριολεκτικά με αίμα. Σήμερα, πράγματι, καταστρατηγείται για τους λόγους και με τους τρόπους που αναφέραμε. Οι φοιτητές δεν είναι σε θέση να το υπερασπίσουν οι ίδιοι, και αυτό είναι αλήθεια. Ωστόσο, το ίδιο το Ασυλο δεν πιστεύω ότι αποτελεί την αιτία όσων συμβαίνουν. Είναι ένα βολικό εργαλείο, ίσως, το οποίο και να εκλείψει, δεν θα εκλείψουν οι αιτίες των φαινομένων που βιώνουμε. Και όσο δεν εκλείπουν οι αιτίες, όσα "Ασυλα" και αν καταργηθούν τα φαινόμενα θα βρίσκουν το δρόμο τους. Η οργή, θα βρίσκει το δρόμο της, ακόμη και αν οι μολότωφ δεν αποθηκεύονται στο ΕΜΠ Πατησίων, αν αυτό συμβαίνει.

Στις παρούσες συνθήκες, αλήθεια, πώς φανταζόμαστε την άρση ή καλύτερα την κατάργηση του Ασύλου; Θα περιπολούν στα υπόγεια του κτ. Γκίνη ένστολοι και θα συλλαμβάνουν όποιον κινείται ύποπτα; Θα υπάρχει face control στην είσοδο και θα επιτρέπονται μόνο φοιτητές και εργαζόμενοι; Θα υπάρχει ηλεκτρονικός έλεγχος πρόσβασης από την Αστυνομία ή την Πανεπιστημιακή κοινότητα; Οποιος γνωρίζει την πραγματικότητα, όσο οργισμένος και να νιώθει για την κατάσταση, γνωρίζει ότι αυτά δεν γίνονται για πλήθος πρακτικών αλλά κυρίως για λόγους κουλτούρας του πανεπιστημίου.

Η κοινωνία έχει ανάγκη πολλά σημεία αναφοράς για να λειτουργεί ως οτιδήποτε περισσότερο από στεγασμένη αγέλη. Ένα από αυτά, είναι η "στέγη" της αμφισβήτησης, η οποία στην Ελλάδα παραμένει το Πανεπιστήμιο. Ναι, καταστρατηγείται, υποφέρει, και οι υπηρέτες της δεν είμαστε και τόσο άξιοι. Ωστόσο, συμβολικά, διατηρεί το νόημά της και αν το χάσει, ιδιαίτερα αν το χάσει με βίαιο τρόπο όπως η κατάργηση του Ασύλου, δεν θα είναι οι ομάδες που αποθηκεύουν μολότωφ που θα πληγούν. Αυτές θα βρουν άλλες αποθήκες. Θα είναι το concept του Πανεπιστημίου στην Ελλάδα, το οποίο δεν ένα αποστεωμένο κτίριο με εργαστήρια και αμφιθέατρα που διαθέτουν access control με rfid tags, αλλά κάτι πολύ διαφορετικό, το οποίο όταν λειτουργεί κανονικά προάγει την επιστήμη, τον πολιτισμό και τα ήθη. Θέτει τη δύναμη της κοινωνίας στην υπηρεσία της Σοφίας, παράγει πρόοδο και αισθητική.

Αυτά τα τελευταία μας λείπουν. Δεν λείπουν πρωτίστως από το Πανεπιστήμιο, λείπουν πρωτίστως από το πολιτικό σύστημα. Ας ασχοληθούμε με αυτό, λοιπόν. Εκεί είναι οι αιτίες των προβλημάτων. Τα υπόλοιπα, όπως το Ασυλο, αλλά και η παρακμή της Εκκλησίας και της Δικαιοσύνης, αποτελούν, κατά τη γνώμη μου παράγωγα φαινόμενα, με τα οποία ακόμη και αν ασχοληθούμε, δεν έχουμε αντιμετωπίσει τις αιτίες τους.

Με εκτίμηση,

Β.Βεσκούκης, Επ.Καθ.ΕΜΠ

Καλοκαιρινές φωτογραφίες

(Περιοδικό ne.o. - Τεύχος 85 - Σεπτέμβριος 2008)
Στο προσωπικό επίπεδο συνηθίζεται να συλλέγουμε φωτογραφίες από το καλοκαίρι και βλέποντας τες να αναπολούμε τα βιώματά μας. Με την κατάλληλη διάθεση, εκτός από τα βιώματα, μπορούμε κοιτάζοντας μετέπειτα τις φωτογραφίες μας να βλέπουμε τη δική μας εικόνα. Η ερμηνεία κάθε εικόνας πέραν από την επιφάνεια, εξαρτάται από τη διάθεσή μας, το επίπεδο και την πορεία της αυτογνωσίας μας, και από άλλους παράγοντες μεταξύ των οποίων ο αυτοσαρκασμός και ο κυνισμός που μας χαρακτηρίζουν. Αντίστοιχα πράγματα, λίγο ως πολύ, ισχύουν και στο μακροσκοπικό επίπεδο, μόνο που εκεί οι "φωτογραφίες" δεν αποτυπώνονται μέσω του φωτός αλλά μέσω της ψηφιακής πλέον επικαιρότητας.

Ας ξεφυλλίσουμε λοιπόν το άλμπουμ της δικής μας καλοκαιρινής πραγματικότητας, ζητώντας συγνώμη από τους κοσμικούς που τα καλοκαίρια συχνάζουν ξέρετε πού, που δεν θα μας απασχολήσουν για σήμερα.

Εικόνα πρώτη: ο "ΟΤΕ κλείνει τους μικρούς". Δηλαδή κόβει τις γραμμές από μία εναλλακτική εταιρία τηλεφωνίας, internet κλπ. Φαίνεται ότι ο ΟΤΕ δεν μπορεί παρά να βλέπει αυτά που έπαθε η ΔΕΗ, οπότε επειδή έχει και υποχρεώσεις στο χρηματιστήριο, αρχίζει να φέρεται σαν ιδιωτική εταιρία ό,τι και αν σημαίνει αυτό. Η δικαιοσύνη ασφαλώς θα αποφανθεί για το δίκαιο και το άδικο, ωστόσο ορμώμενοι από το γεγονός, να αναφέρουμε ορισμένα που ισχύουν γενικότερα στην λεγόμενη ελεύθερη τηλεφωνία.

Πρώτον, οι τιμές δεν είναι ουσιαστικά χαμηλότερες. Ένα μέσο "7 με 14%" όταν το 14 προκύπτει για όσους είναι ερωτευμένοι με Ευρωπαία και μιλούν αποκλειστικά μαζί της, δεν είναι σοβαρή έκπτωση. Το πραγματικό περιθώριο κέρδους είναι κατά πολύ μεγαλύτερο, όμως το έδαφος που υποχρεώθηκε να παραχωρήσει ο ΟΤΕ για να μπουν και άλλοι στην αγορά, δεν απέβη υπέρ του τελικού καταναλωτή, αλλά υπέρ των διαφημιστών, των εναλλακτικών εταιριών, των μετακινουμένων managers και των λοιπών δημοκρατικών δυνάμεων. Δεύτερο, οι υπηρεσίες πολλών εναλλακτικών σε πολλές περιοχές είναι πολύ κακές και όλοι το ξέρουν. Τρίτο, κανείς εναλλακτικός, ούτε ο ΟΤΕ, ούτε για τα μάτια δεν έβαλε έναν όρο ευθύνης απέναντι στον πελάτη (liability) ο οποίος να προβλέπει τουλάχιστον ότι για το χρόνο που είναι "κάτω" το δίκτυο, δεν θα πληρώνει "πάγιο". Αυτά από την εικόνα της πραγματικότητας της ελεύθερης τηλεφωνίας επ αφορμή ενός καλοκαιρινού συμβάντος.

Εικόνα δεύτερη: οι πόλεις θα "μαραζώσουν" χωρίς φοιτητές. Σοβαρά; Και αυτό γιατί αποτελεί είδηση τώρα και με αυτή την ανάγνωση, και δεν αποτελεί είδηση ότι τόσο δραματικές είναι οι δυνατότητες της επαρχίας, της πολιτικά ορθώς λεγόμενης και "περιφέρειας", που από τις σημαντικότερες πηγές εσόδων σε ολόκληρες μικρές κοινωνίες είναι το σπίτι, ο καφές, και το ποτό των φοιτητών; Ποιων φοιτητών μάλιστα; Εκείνων που θεωρητικά σπουδάζουν σε ιδρύματα με μετακινούμενους εποχιακούς διδάσκοντες έχοντας συγκεντρώσει μέση βαθμολογία περί του 10. Το θέμα έχει πολλές αναγνώσεις. Από τη μια η επαρχιώτικη νοοτροπία, που απαιτεί από την Πολιτεία να της πάει πελάτες που θα πληρώνουν στην "κολοπετεινίτσα" την τιμή του καφέ στη Βενετία. Από την άλλη η δήθεν αριστερή κριτική που λέει να καταργηθεί η βάση του 10 γιατί πλήττει τους φτωχούς (αλήθεια τους φτωχούς φοιτητές, ή τους φτωχούς της επαρχίας;). Και τέλος η κοινή γνώμη που όλα αυτά τα παρακολουθεί απαθής στις ειδήσεις οι οποίες λένε πολύ λιγότερη από τη μισή αλήθεια για τα πράγματα, ανάλογα πάντα με τις "ισορροπίες". Να και μια άλλη φωτογραφία.

Εικόνα τρίτη: αλήθεια, μήπως να ξεσηκωθούν και οι κάτοικοι του νομού τάδε και να διεκδικήσουν την ανεξαρτησία τους με τη δέουσα πάντα κάλυψη από τα διεθνή ΜΜΕ; Τώρα μάλιστα που τους κλείνουμε τα πανεπιστήμια και δεν θα έχουν να πουλάνε καφέδες και διαμερίσματα, δεν είναι σα να τους καταπιέζουμε εμείς οι υπόλοιποι; Το μόνο που χρειάζεται είναι η κατάλληλη δικτύωση. Για τα επόμενα, φαντασία να υπάρχει και να και μερικές ιδέες: φορολογικός παράδεισος, ιατρικές και άλλες περιζήτητες σχολές χωρίς εισαγωγικές και άλλες περιττές και άδικες διατυπώσεις, εξασφαλισμένη επαγγελματική αποκατάσταση.

Το τελευταίο δεν είναι ακριβώς φωτογραφία από την ελληνική πραγματικότητα. Είναι μάλλον σχέδιο που το ζωγραφίσαμε με τη βοήθεια άλλων ερεθισμάτων της διεθνούς επικαιρότητας, και το συμπεριλαμβάνουμε μάλλον αυθαίρετα. Καλό φθινόπωρο.

Συλλογική Υποκρισία

(Περιοδικό ne.o. - Τεύχος 69 - Μάρτιος 2007)
Ή και παραφροσύνη - διαλέξτε. Αυτός είναι ένας από τους προσήκοντες στην ελληνική πραγματικότητα χαρακτηρισμούς, με αφορμή τις εξελίξεις στο χώρο της Ανώτατης εκπαίδευσης. Λόγια χωρίς νόημα, φανατισμός μέχρις εσχάτων, υποκρισία, διπροσωπία και ξύλινη γλώσσα χαρακτηρίζουν τουλάχιστον τους περισσότερο "θορυβώδεις" εμπλεκόμενους. Ορατές και μη επιδιώξεις, επικοινωνιακά τεχνάσματα, και παντός είδους "χειρισμοί". Δήθεν ρεπορτάζ και δήθεν αναλύσεις από δήθεν δημοσιογράφους, στην πραγματικότητα εντολοδόχους υπαλλήλους μισθοδοτούμενους από επιχειρηματίες οι οποίοι, αν δεν έχουν δική τους ατζέντα, έχουν ανταλλάξιμο το αγαθό της ενημέρωσης για τις ατζέντες άλλων συναδέλφων τους.

Αποπροσανατολισμένη, αποσπασματική και υποκριτική η δήθεν αυθόρμητη αντίδραση της κοινής γνώμης, κατά παραγγελία η καταγραφή και αντιεπιστημονική η ερμηνεία αυτής από τις πάσης φύσεως σφυγμομετρήσεις. "Λογικά" όλα τα επιχειρήματα: αυτά που αναφέρονται στους κουκουλοφόρους, την απώλεια μαθημάτων, την κακή διαχείριση των πόρων, την εκλογή καθηγητών, την καταστροφή της δημόσιας περιουσίας, τους αιώνιους φοιτητές, την ανταγωνιστικότητα των αποφοίτων, τους φοιτητές που μεταναστεύουν για σπουδές αλλού, τη βάση του 10 και τόσα άλλα. Δεν θα αναπτύξουμε ούτε θα απαντήσουμε σε κανένα από αυτά διότι το ρόλο του "ποιητή εκ του προχείρου" δεν μπορούμε να τον παίξουμε με επιτυχία.
Θα επιχειρήσουμε να τεκμηριώσουμε την ομολογουμένως βαριά λέξη "υποκρισία" του τίτλου μας, την οποία την προσδίδουμε συνειδητά στον ανώνυμο "αϊ-σιχτιριστή" της εκπαιδευτικής πραγματικότητας, ο οποίος κάπου θέλει να αποδώσει την κακοδαιμονία τη δική του και των παιδιών του.

Ας δούμε λοιπόν ορισμένα ερωτήματα που δεν αναφέρονται ευθέως στην εκπαίδευση: Η κακοδιαχείριση της δημόσιας περιουσίας στα Πανεπιστήμια είναι η μοναδική ή έστω η μεγαλύτερη στην ελληνική πραγματικότητα; Η αντίδρασή μας στις υπόλοιπες περιπτώσεις είναι αντίστοιχη; Οι κουκουλοφόροι δρουν μόνο μέσα στο πανεπιστημιακό άσυλο; Παντού αλλού συλλαμβάνονται; Στα υπόλοιπα δημόσια αξιώματα (πλην αυτό του καθηγητή πανεπιστημίου) εκλέγονται οι άξιοι, οι ικανοί, και οι κατέχοντες την Αρετή; Οι αιώνιοι φοιτητές είναι τα μόνα "παράσιτα" που βαρύνουν δημόσιους προϋπολογισμούς; Οι φοιτητές που δεν βρίσκουν δουλειά πόσες ώρες πέρασαν μέσα στα αμφιθέατρα; Οι γονείς πολλών εξ αυτών δεν προσπάθησαν ποτέ να "τους βολέψουν κάπου" μέσω των "κυκλωμάτων" τους; Οι κακοί καθηγητές που δεν πατάνε στα μαθήματα, παίρνουν μισθό που τους επιτρέπει να ζήσουν; Οι περισσότερο κακοί καθηγητές που λειτουργούν ως επιχειρηματίες, είναι η μοναδική ή έστω η σημαντικότερη περίπτωση δημοσίων λειτουργών που αξιοποιούν τη θέση τους για προσωπικό όφελος; Αλήθεια, ο δημόσιος χαρακτήρας της εκπαίδευσης απειλείται μόνο στην τριτοβάθμια ή μήπως η ανώνυμη ελληνική "αϊ-σιχτιρίζουσα" οικογένεια, έχει από χρόνια αποδεχθεί ότι πρέπει να πληρώνει από τα βοηθήματα του δημοτικού μέχρι τα φροντιστήρια του λυκείου; Δεν είναι η πληρωμή η ισχυρότερη έμπρακτη αποδοχή της ανεπάρκειας του εκπαιδευτικού συστήματος από την αρχή του;

Η λίστα τέτοιων ερωτημάτων μπορεί να συνεχιστεί για πολύ, χωρίς κανείς να αρνείται ότι τα προσαπτόμενα στα Πανεπιστήμια είναι αβάσιμα ή αναληθή. Ωστόσο, ο τρόπος αντιμετώπισης των κακώς κειμένων, τόσο από τους νυν και τέως κυβερνώντες, όσο και από τους πολίτες, είναι δυσανάλογος προς εκείνον που εκδηλώνεται σε άλλα φαινόμενα σήψης στον υπόλοιπο δημόσιο βίο, αφήνοντας εκτός το γεγονός ότι οι πολιτικοί είναι εντελώς αναρμόδιοι έως ανεπαρκείς να χειριστούν το θέμα. Τι συμβαίνει, λοιπόν; Το άνοιγμα και ο έλεγχος της ευρωπαϊκής εκπαιδευτικής αγοράς είναι μια ερμηνεία με αρκετή ευστοχία. Πίσω, όμως, από αυτό, κρύβεται η επιδίωξη της θεσμοθέτησης των μαζικών σπουδών της ημιμάθειας, από απαξιωμένους θεσμούς και εξαρτημένους λειτουργούς δημοσίων πανεπιστημίων, αλλά και από τα ορατά στους πολλούς ιδιωτικά εκπαιδευτήρια που απλά θα μετονομαστούν σε "πανεπιστήμια" για να παραμυθιάσουν τους πελάτες τους.

Οσο για την ερμηνεία της αντιμετώπισης του θέματος από τους πολλούς, δεν μπορούμε παρά να την παραβάλλουμε προς τη συμπεριφορά του αγράμματου άνεργου που δέρνει τη γυναίκα του και τα παιδιά του επειδή δεν μπορεί να καταλάβει τις αιτίες της κατάστασής του, ούτε και "τον παίρνει" να αντιδράσει αλλού. Υποκρίνεται, αλλά μόνο προς τον εαυτό του.

Περαστικά

(Περιοδικό ne.o. - Τεύχος 63 -Αύγουστος-Σεπτέμβριος 2006)

Η περίοδος των φοιτητικών κινητοποιήσεων έδωσε τη θέση της στην επιστροφή στα θρανία, έστω και για τις αντιπαραγωγικές εβδομάδες του Ιουλίου, προκειμένου να γίνει αναπλήρωση των χαμένων μαθημάτων. Η απαίτηση του νόμου για 11 εβδομάδες μαθημάτων προκειμένου να θεωρηθεί ότι διδάχθηκε κανονικά ένα μάθημα, σε πολλές περιπτώσεις καλύφθηκε οριακά και με αρκετές παραδοχές και καλή θέληση. Ετσι, εκπληρώθηκε ο τύπος της "σωτηρίας του εξαμήνου", όπως συνήθως συμβαίνει σε αυτές τις περιπτώσεις, οι δε εξετάσεις μεταφέρθηκαν για τον Σεπτέμβριο μαζί με την επαναληπτική εξεταστική περίοδο του χειμερινού εξαμήνου του προηγούμενου ακαδημαϊκού έτους. Η επαναληπτική εξεταστική του εαρινού εξαμήνου (δηλαδή των εξετάσεων που θα γίνουν τον Σεπτέμβριο) μεταφέρεται μαζί με την κανονική εξεταστική του χειμερινού εξαμήνου του επόμενου έτους. Ακούγεται μπερδεμένο, αλλά αυτό είναι το λιγότερο. Το "περισσότερο", βρίσκεται στην ουσία των εκπαιδευτικών πραγμάτων.

Αν όλα αυτά έγιναν προκειμένου να αποσυρθεί σιωπηρά ένα νομοσχέδιο, τότε ήταν πολύ κακός ο χειρισμός της κυβέρνησης, αλλά αυτό θα κριθεί όταν είναι η ώρα. Αν, όμως, το νομοσχέδιο επανέλθει, σύμφωνα με τις εξαγγελίες, τότε τα πράγματα έχουν κάθε λόγο να "αναθερμανθούν". Τότε, η δημιουργική λογιστική του χειρισμού του χρόνου εύκολα καταρρέει, και βρισκόμαστε μπροστά σε οριστική "απώλεια εξαμήνου", γεγονός που έχει μεγάλο πολιτικό κόστος. Το οποίο, σύμφωνα τουλάχιστον με την μέχρι σήμερα επικρατούσα αντίληψη, δεν είναι αποδεκτό, πράγμα που οδηγεί την μεν υπουργό να συναντήσει τον προκάτοχό της κ. Γεράσιμο Αρσένη και το "επίμαχο νομοσχέδιο" στο συρτάρι, τις δε αλλαγές στην εκπαίδευση στις καλένδες.

Αφήνοντας τη λογιστική και τη δημοσιογραφική ανάλυση, δεν μπορούμε παρά να έχουμε έντονο προβληματισμό για την ουσία των πραγμάτων. Ο Γ.Αρσένης προσπάθησε μεταξύ άλλων να θεσμοθετήσει την αξιολόγηση των δευτεροβάθμιων καθηγητών, δηλαδή αυτών που δημιουργούν τους κατά τεκμήριο χαμηλού επιπέδου νέους αποφοίτους του Λυκείου. Η Μ.Κουτσίκου προσπαθεί να αξιολογήσει τα "Πανεπιστήμια" με τα οποία η κυβέρνηση του κ. Αρσένη (!) γέμισε την Ελλάδα, χωρίς καμία πραγματική αναπτυξιακή στρατηγική. Τόσο οι προσπάθειες του Γ.Αρσένη, όσο και της σημερινής Υπουργού, ήταν αποσπασματικές και πράγματι δεν θα είχαν μόνες τους αποτέλεσμα, διότι, όπως εξάλλου πολλοί λένε, το πρόβλημα είναι πολύ ευρύτερο από ένα φύλλο αξιολόγησης που αφορά καθηγητές ή Πανεπιστήμια. Θα μπορούσε, όμως, να είναι διαφορετικά; Μάλλον όχι, όταν η Παιδεία δεν είναι παρά άλλο ένα "χαρτοφυλάκιο" προς ανάθεση σε ανερχόμενα ή κατερχόμενα στελέχη της εκάστοτε κυβέρνησης, άσχετα με το αν έχουν την παραμικρή σχέση με το αντικείμενο.

Και οι μεν κυβερνώντες "κάνουν την δουλειά τους", όμως η ελληνική κοινωνία πάσχει από υποκρισία. Η ελληνική οικογένεια δεν δείχνει αποφασισμένη να αναλάβει ηθικό κόστος προκειμένου να επέλθει η απαραίτητη εξέλιξη στα εκπαιδευτικά μας θέματα. Δέχεται τα παιδιά της να αποφοιτούν από ένα Δημοτικό χωρίς να ξέρουν διαίρεση, από ένα Λύκειο χωρίς να θυμούνται το τριώνυμο, και από ένα Πανεπιστήμιο που απλά τους δίνει "ένα χαρτί" με εποχικούς και κακο-αμειβόμενους καθηγητές. Το "χαρτί" είναι που απασχολεί τους περισσότερους γονείς. Ισως για το λόγο αυτό επιβραβεύουν τους εκάστοτε κυβερνώντες οι οποίοι με τη σειρά τους, δίνουν στους εντολείς τους αυτό που ζήτησαν: κυριολεκτικά ένα χαρτί.

Κατά τα άλλα οι εξαγγελίες για "ανταγωνιστικότητα" και "κοινωνία της γνώσης" πλέον προκαλούν σε όσους αντιλαμβάνονται τα πράγματα στομαχικές διαταραχές, οι οποίες μπορεί να εξελιχθούν σε σοβαρό κίνδυνο για την υγεία, μιας και δεν αποκλείεται να διαγνωστούν εσφαλμένα, οδηγώντας τον ασθενή σε περιπέτειες. Το ότι οι "σφάλλοντες" ιατροί ίσως έχουν φοιτήσει σε κάποιο ελληνικό πανεπιστήμιο ή ίσως πήραν την άδεια ασκήσεως επαγγέλματος "νύχτα", φαίνεται να μην απασχολεί κανέναν. Ο τίτλος, λοιπόν, του παρόντος, δεν απευθύνεται ούτε στην Υπουργό, ούτε σε κανένα άλλο στα εκπαιδευτικά εμπλεκόμενο μέρος. Απευθύνεται στην ελληνική "κοινωνία της υποκρισίας", η οποία είναι πολύ ωριμότερη από την "δική μας", "κοινωνία της πληροφορίας". Καλό της καλοκαίρι!

Το Πανεπιστήμιο και η Αγορά

(Περιοδικό ne.o. - Τεύχος 61 - Μάϊος 2006)
Εδώ και χρόνια ακούμε το "παράπονο" της αγοράς πληροφορικής: τα Πανεπιστήμια δεν παράγουν χρήσιμους απόφοιτους, έτοιμους να ενταχθούν στην παραγωγική διαδικασία στην πληροφορική. Βαριά η κατηγορία, αλλά προτού να απολογηθεί κανείς ή έστω να την εξετάσει ως κατηγορία, πρέπει να μελετήσει από πού προέρχεται. Αν προέρχεται από μια αγορά πληροφορικής όπως αυτή των ΗΠΑ, αλλά και της Ινδίας, και της Τουρκίας (όπου πρόσφατα η Microsoft επένδυσε 1 δις δολάρια χωρίς αυτό να γίνει γνωστό σε εμάς...), δηλαδή από μια αγορά που έχει διεθνή λόγο, ή έστω διεθνή δυναμική, τότε πράγματι πρέπει οι παροικούντες τα Πανεπιστήμια να ξανασκεφτούμε αρκετά πράγματα. Αν, όμως, προέρχεται από μια αγορά που βρίσκεται σε μια από τις τελευταίες θέσεις των επιδόσεων και του διεθνούς ενδιαφέροντος, τότε τα πράγματα αλλάζουν.

Η ελληνική αγορά πληροφορικής περνάει το δικό της δράμα παρά τις ευκαιρίες που της δόθηκαν στο παρελθόν. Δεν τα λέμε εμείς αυτά, τα λένε οι δείκτες που μας φέρνουν ανάμεσα στους τελευταίους στην ανταγωνιστικότητα και σε πολλά άλλα, στην Ε.Ε.. Η δική μας αγορά πληροφορικής πλέον ελπίζει στο 4ο ΚΠΣ, και φαίνεται να έχει εγκαταλείψει προ πολλού τις σκέψεις αυτοτελούς και δυναμικής παρουσίας στο διεθνές τοπίο, και να δραστηριοποιείται μόνο ως έμπορος υλικού, λογισμικού και "λύσεων" γενικώς. Δεν σκοπεύουμε να τα βάλουμε με την ελληνική αγορά πληροφορικής, καλό είναι, όμως, μιας και μόνη πηγή ενημέρωσης των πολλών είναι οι όμιλοι που έχουν οικονομικό συμφέρον από την κατάρρευση των Πανεπιστημίων, να γράψουμε μερικές αλήθειες.

Τα Ελληνικά Πανεπιστήμια, λοιπόν, παράγουν καθ' όλα αξιόλογα στελέχη πληροφορικής που διαπρέπουν διεθνώς στον ακαδημαϊκό και επαγγελματικό χώρο. Δεν μιλάμε γενικώς για όλα τα λεγόμενα ΑΕΙ, τα οποία με χαρακτηριστική ευκολία ίδρυσαν οι λεγόμενοι σοσιαλιστές, διασπείροντάς τα ανά την επικράτεια ως πηγές τοπικού εισοδήματος. Αναφερόμαστε στα Πανεπιστήμια που αν και λιγότερα από τα λεγόμενα ΑΕΙ, έχουν κάθε δυνατότητα να δημιουργήσουν το ανθρώπινο δυναμικό που κατά την ξύλινη γλώσσα των πολιτικών "θα αποτελέσει στην ατμομηχανή της ανάπτυξης". Τα Πανεπιστήμια, λοιπόν, παράγουν πολύ περισσότερο από ό,τι ζητά η ελληνική αγορά πληροφορικής. Μπορεί να μη διδάσκουν "Visual Basic" ή ".NET", αλλά παράγουν ανθρώπους που έχουν όλο το βάθος των γνώσεων που απαιτούνται ώστε να μπορούν να μαθαίνουν σήμερα dot-net και αύριο ό,τι άλλο προκύψει, και μάλιστα να δημιουργούν και τις δικές τους σχολές στο μεγαλύτερο εύρος εφαρμογών πληροφορικής.

Τέτοιους ανθρώπους η ελληνική αγορά πληροφορικής δεν μπορεί να τους αξιοποιήσει και τελικά δεν τους θέλει διότι, μεταξύ άλλων, έχουν και υψηλότερες απαιτήσεις από αυτές του πιστοποιημένου με το ακατονόμαστο που έχει και ημερομηνία λήξης. Επειδή, όμως, το ακατονόμαστο είναι "καλή μπίζνα", οι επιχειρηματίες εύκολα κατηγορούν τα Πανεπιστήμια για τη δική τους αποτυχία, και δημιουργούν το έδαφος να πάρουν αυτοί τη θέση τους στα φιλέτα της επαγγελματικής κατάρτισης, που όπως γνωρίζουμε, η πληροφορική έχει πολλά και συνεχώς αποκτά νέα. Βαφτίζουν, μάλιστα, την κατάρτιση αυτή "πανεπιστημιακή", ώστε να τη χρεώσουν ανάλογα, με τις κατάλληλες πάντα συμμαχίες με πρόθυμους εκπροσώπους από τον τομέα της αυτοδιοίκησης και του συνδικαλισμού.

Με τη συμμαχία και των μέσων ενημέρωσης μάλιστα, η προετοιμασία του "υποκειμενικού παράγοντα" της ελληνικής κοινωνίας είναι πλέον αρκετά ώριμη.Από την άλλη, οι πανεπιστημιακοί έχουν ανάγκη να συμπληρώνουν τα 1500 - 2000 € του μισθού τους (ποσό που ακούγεται αστείο στα αυτιά των στελεχών στην πληροφορική), καταλήγοντας να δίνουν τροφή στους τηλεοπτικούς αποκαθηλωτές της έννοιας Πανεπιστήμιο. Ετσι, βρισκόμαστε προ των πυλών ενός νέου νόμου που θα επιτρέψει την ίδρυση "πανεπιστημίων" με αντικείμενα μόνο αυτά που "πουλάνε" όπως η ιατρική και η πληροφορική, διότι όποιος πιστεύει ότι θα δει "μη κρατικό" πανεπιστήμιο με φιλοσοφική ή φυσικομαθηματική σχολή, πλανάται πλάνην οικτρά. Σε αυτούς τους επιχειρηματίες αφιερώνουμε μια χριστιανική φράση: ουαί υμίν...!

Μια μικρή ιστορία

[Περιοδικό ne.o. - Οκτώβριος 2005]

Η ιστορία που ακολουθεί είναι αληθινή. Εταιρία τεχνολογίας αναλαμβάνει την εκτέλεση ερευνητικού προγράμματος που χρηματοδοτείται από το 3ο ΚΠΣ σε σύμπραξη με ελληνικό Πανεπιστήμιο. Αντικείμενο είναι η υλοποίηση μιας καινοτομικής ιδέας του Πανεπιστημίου, η οποία εμπίπτει σε ένα μέρος στην εταιρία και σε ένα άλλο στο ίδιο το Πανεπιστήμιο. Η ιδέα περιλαμβάνει την ανάπτυξη τεχνολογικών προϊόντων που μπορούν να καταστήσουν τον φορέα που τα εκμεταλλεύεται ιδιαίτερα ανταγωνιστικό στη διεθνή αγορά η οποία μόλις και διαμορφώνεται στον συγκεκριμένο τομέα. Η θέση αυτή υποστηρίζεται εξαρχής και από το Πανεπιστήμιο και συμφωνείται ότι η χρηματοδότηση από το ΚΠΣ απλά διευκολύνει μια πορεία που ούτως ή άλλως έπρεπε να ακολουθηθεί και από τα δύο μέρη. Τα δε χρονοδιαγράμματα του έργου είναι τυπικά, διότι ο επίκαιρος χαρακτήρας της ιδέας κάνει την υλοποίησή της επιτακτική, με τη δε συμβολή του ΚΠΣ απλά θα γίνει ευκολότερη.

Κάπου εκεί, εξάλλου, βρίσκεται και το πνεύμα των προγραμμάτων αυτού του τύπου: να υποστηρίξουν καινοτομικές ενέργειες που ένας ιδιωτικός τομέας ούτως ή άλλως σκόπευε να αναλάβει. Η πρόταση κατατίθεται, εγκρίνεται και ξεκινά να υλοποιείται ένα χρόνο μετά, με ορίζοντα ουσιαστικής ολοκλήρωσης το καλοκαίρι που μας πέρασε. Η χρηματοδότηση είναι κανονική, δηλαδή δεν εμφανίζει καθυστερήσεις και γενικά πουθενά στον ορίζοντα δεν φαίνεται "αντικειμενικός" λόγος καθυστέρησης.

Για τον εξωτερικό παρατηρητή η εικόνα είναι ένας ιδιώτης που σε συνεργασία με ένα Πανεπιστήμιο έχει μπροστά του εγκαίρως μια καλή ιδέα που θα τον βάλει ως έναν από τους πρώτους παίκτες σε μια αναπτυσσόμενη αγορά και μάλιστα, η πορεία προς τα εκεί υποστηρίζεται εν μέρει από κοινοτικά χρήματα.

Και τώρα η πραγματικότητα. Δύο χρόνια μετά, η ιδιωτική εταιρία δηλώνει καθυστέρηση στην εκτέλεση του έργου χωρίς να έχει δώσει κανένα παρεμφερές μήνυμα στην πορεία, ενώ το Πανεπιστήμιο έχει ολοκληρώσει το έργο του και αναμένει τα αποτελέσματα της δουλειάς της εταιρίας, ώστε να "κουμπώσουν". Στο διάστημα αυτό ο επίκαιρος χαρακτήρας της ιδέας έχει ατονίσει, όπως θα συνέβαινε σε κάθε ιδέα που σχετίζεται με τεχνολογία. Η απάντηση στο ερώτημα "τι συνέβη και η εταιρία δεν εκμεταλλεύτηκε την ευκαιρία;" είναι απλή: η εταιρία χρησιμοποίησε εν πολλοίς την χρηματοδότηση για να πληρώσει λειτουργικά της έξοδα και όχι για τους σκοπούς του έργου. Οταν ασχολήθηκε με το αντικείμενο, απλά ήταν για να διαπιστώσει ότι δεν πρόκειται για τετριμμένο πόνημα. Σε κάθε περίπτωση η χρηματοδότηση από το ΚΠΣ δεν υποστήριξε μια στοχοθετημένη αναπτυξιακή πορεία, αλλά την ενασχόληση με "τρέχουσες υποχρεώσεις". Στο μεταξύ, χάθηκε το ανταγωνιστικό πλεονέκτημα να είναι από τους πρώτους που θα διαμορφώσουν την συγκεκριμένη αγορά.

Η συγκεκριμένη περίπτωση, της οποίας έχουν αλλοιωθεί κάποια στοιχεία στη διήγηση για ευνόητους λόγους, δεν είναι, ασφαλώς, μοναδική. Οι "τεχνικές και διαχειριστικές" ευθύνες είναι ανιχνεύσιμες αν και είναι απίθανο να αποδοθούν ποτέ, καθότι τελικά το έργο θα έχει τα προβλεπόμενα "παραδοτέα". Η ουσία, όμως, παραμένει και συνοψίζεται σε μια φράση που σε κρίσεις ειλικρίνειας θα γράφονταν σε πολλές προτάσεις έργων: "σκοπός του έργου είναι να μας ανατεθεί το έργο". Τα υπόλοιπα είναι αναγκαστική υποκρισία στις διατυπώσεις περί ανταγωνιστικότητας και τα σχετικά, μέχρις ότου ανατεθεί το έργο. Στη δε διαμαρτυρία του Πανεπιστημίου για τη χαμένη ευκαιρία να είναι ελληνικό ένα από τα πρώτα προϊόντα σε μια νευραλγική αγορά, ο εκπρόσωπος της εταιρίας αφού διαβεβαίωσε ότι τελικά "το έργο θα γίνει", είπε με στόμφο: "ε, δεν είμαστε και Αμερική για να βγάζουμε πρώτοι τα προϊόντα στις αγορές!". Ακριβώς! Δεν είμαστε, και ούτε πρόκειται να γίνουμε, ακριβώς επειδή δεν το πιστεύουμε. Αν το πιστεύαμε, μπορεί τα πράγματα να ήταν διαφορετικά...