e-στορία

Μια νέα μέθοδος για να γράφεται η ιστορία φαίνεται να εισάγεται από μεγάλους ειδησεογραφικούς οργανισμούς: αυτή της δημοσκόπησης. Τι "καλύτερο" από το να ψηφίζουμε για το τι έγινε; Ποιοι; Ολοι, χωρίς καμία απολύτως διάκριση.

Ενα χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι αυτό εδώ όπου οι πολίτες του κόσμου καλούνται να αποφασίσουν αν οι ΗΠΑ θα αναγνωρίσουν ως γενοκτονία τους 1,5 εκ θάνατους των Αρμενίων που έλαβαν χώρα "κάπου την εποχή του 1ου παγκοσμίου πολέμου" (έτσι τοποθετεί την ερώτηση το συγκεκριμένο site).

Αν οι πολίτες του κόσμου πουν "όχι", τότε δεν πρόκειται για "αναγνωρισμένη" αλλά για κάποιου άλλους είδους γενοκτονία ή τέλος πάντων "σύνολο θανάτων" κάτω από "αδιευκρίνιστες συνθήκες" σε "δύσκολες εποχές" για τις οποίες οι "αντιμαχόμενες πλευρές" έχουν κάθε μία "την άποψή της". Η δε τοποθέτηση της ιστορικής αλήθειας γίνεται σε σύνδεση με τις σχέσεις μεταξύ "συμμάχων" σε "στρατηγικές περιοχές". Βέβαια, η πολιτική ορθότητα της "έρευνας" συμπληρώνεται με τη διατύπωση ότι η παρούσα έρευνα δεν είναι επιστημονική.

Καλό;

Νέα Οικονομία revisited

(Περιοδικό ne.o. - Τεύχος 79 - Φεβρουάριος 2008)
Δηλαδή, αν, ορμώμενοι από την επικαιρότητα των ημερών, σχολιάσουμε ότι η «Νέα Οικονομία» στην Ελλάδα είναι το ιδιότυπο –τελικά πολιτικό- καθεστώς των πάσης φύσεως «Ζαχόπουλων» και «Αναστασιάδηδων», θα μας χαρακτηρίσουν «λαϊκιστές»; Αν επικαλεστούμε τις επανειλημμένες και σε εντελώς ανύποπτο χρόνο τοποθετήσεις μας σχετικά με το ιδιότυπον του γένους και στην περίπτωση της εντός ή εκτός εισαγωγικών Νέας Οικονομίας από το 1997 και μετά, οι οποίες επιβεβαιώνονται καθημερινά, είμαστε απλά «τυχεροί»; Ασφαλώς όχι, και το θέμα δεν είναι να «ευλογήσουμε τα γένια μας». Είναι να επιβεβαιώσουμε ότι η «δική μας» νέα οικονομία καμία σχέση δεν έχει με τη νέα οικονομία των υπολοίπων Ευρωπαίων τε και βορειοαμερικάνων παγκόσμιων συμπολιτών μας.

Η έρευνα της Eurostat που παρουσιάστηκε στο προηγούμενο τεύχος του ανά χείρας είναι χαρακτηριστική: τελευταίοι στη χρήση του Ιnternet και στην ευρυζωνικότητα στην Ευρώπη των 27, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται χώρες όπως η Βουλγαρία, η Ρουμανία και οι βαλτικές τέως σοβιετικές δημοκρατίες που τροφοδοτούν τα πάσης φύσεως «μπαλέτα» στην Ευρώπη και το Ντουμπάι. Μάλιστα, τελευταίοι. Στα λόγια, τα σχέδια και τις «ψηφιακές στρατηγικές» είμαστε, αλίμονο, πολύ κοντά αν όχι στην κορυφή. Στην πράξη είμαστε τελευταίοι, και προς εμπέδωσιν θα το επαναλάβουμε πολλές φορές.

Το περασμένο καλοκαίρι, σε επιστολόχαρτο που είχε το logo του επιχειρησιακού προγράμματος «Ανταγωνιστικότητα» και από κάτω έγραφε «Ελλάδα ανταγωνιστική: ποιότητα παντού» εστάλη από το ΥΠ.ΕΣ.Δ.Δ.Α. σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες το εξής μήνυμα: «αύριο και μεθαύριο δεν θα λειτουργήσουμε γιατί θα έχει ζέστη και το δίκτυο δεν αντέχει τα κλιματιστικά του δημοσίου». Μάλιστα. Αυτή είναι η Ελλάδα η ανταγωνιστική και είναι καλή μόνο στο να παράγει αξιοθρήνητα ευφυολογήματα του τύπου «ακραία» και «ημι-ακραία» (!) καιρικά φαινόμενα για να δικαιολογεί την ανικανότητά της και την ανεπάρκειά της σε κάθε τομέα. Αν τότε γράφαμε κάτι σχετικό (που, ομολογουμένως, μπήκαμε στον πειρασμό) θα κατηγορούμασταν ως κακόπιστοι και πρόχειροι λαϊκιστές. Το ίδιο και αν γράφαμε κάτι κάθε φορά που δήθεν αποκαλύπτονται οι μίζες και τα σήριαλ διαπλοκής και ευτελισμού για να μας κρατούν αποχαυνωμένους κάτι τύποι που, όπως προκύπτει πλέον και δημοσίως, συμμετέχουν παραπάνω από ενεργά στη σαπίλα. Όμως δεν γράψαμε τίποτε, μέχρι που ο ευτελισμός και η δυσωδία, αλλά και η διάρκεια και ο χρονισμός που παίχτηκε το «σήριαλ Ζαχόπουλου» συμπλήρωσε την εικόνα.

Κοντολογίς, η εικόνα που παρουσιάζουμε στη διείσδυση του Ιnternet και της ευρυζωνικότητας, στη δημιουργία καινοτομίας, στις (λέμε τώρα) απελευθερωμένες αγορές τηλεπικοινωνιών και ενέργειας, και προπάντων στη διαχείριση και την αποτελεσματικότητα των «επιχειρησιακών προγραμμάτων» που σχεδιάζονται για να βελτιώσουν την κατάσταση και να δημιουργήσουν υλικές και άυλες υποδομές, δεν είναι πολλές αποσπασματικές εικόνες. Είναι μία ενιαία εικόνα γεμάτη Ζαχόπουλους, Θέμους κ.λπ. δημοσιογράφους, εντολοδόχους Βουλευτές και Υπουργούς, προσκήνια και παρασκήνια, όλα αυτά σε επεισόδια από λίγο κάθε μέρα.

Είναι η εικόνα της δικής μας Νέας Οικονομίας η οποία αξίζει από μόνη της όσο πολλές χιλιάδες από τις λέξεις που γράφονται στα στρατηγικά σχέδια για την ψηφιακή Ελλάδα, στα πρακτικά των επιτροπών, τα επιχειρησιακά προγράμματα και στους λόγους που οι κάθε είδους παράγοντες και εκπρόσωποι εκφωνούν με ύφος καρδιναλίων με κάθε ευκαιρία. Είναι τα πολλά προσωπικά δράματα της κάθε ασημαντότητας που αναδύθηκε στην επιφάνεια για να «κυβερνήσει» ελέω των παραμυθιασμένων ιθαγενών, που παραιτημένοι από κάθε δημιουργία πιστεύουν πλέον στην κατανάλωση και την υποκρισία και αυτοπροσδιορίζουν το κενό τους με το φανατισμό που αξιωματικά πιστεύει στο «η Κόλαση είναι ο Άλλος» του Σαρτρ.

Αντίλογος σε όλα αυτά ευτυχώς υπάρχει. Όχι σε κάτι που βλέπουμε δημόσια, αλλά στις υγιείς δυνάμεις που δημιουργούν στο περιθώριο σε πείσμα της περιρρέουσας ατμόσφαιρας, που προσπαθούν να κάνουν τον κόσμο λίγο καλύτερο, χωρίς τυμπανοκρουσίες και που ακόμη και αν δεν τα καταφέρνουν, ανταμείβονται από τη χαρά της δημιουργίας. Ας τους ευχηθούμε κουράγιο και ας προσπαθήσουμε να συμπορευτούμε μαζί τους.

"Δεύτερη ευκαιρία"

(Περιοδικό ne.o - Τεύχος 73 - Ιούλιος 2007)
Σε έγκριτο δικτυακό τόπο διαβάσαμε το εξής: second life + google earth = second earth. "Second life" είναι ο δικτυακός χώρος που μας παρέχει τη δυνατότητα να "ζήσουμε" μια εικονική δεύτερη παράλληλη ζωή στην οποία είμαστε κάτι διαφορετικό από την πραγματικότητα: αυτό που θέλουμε, που μπορούμε, που αξίζουμε, που κρύβουμε μέσα μας, κλπ. Το google earth είναι η γνωστή μηχανή γεωγραφικής απεικόνισης του πλανήτη, με ένα εντυπωσιακό interface που χρησιμοποιεί δορυφορικές φωτογραφίες που ακόμη και στη δωρεάν έκδοση κατά περιοχές έχουν μεγάλη ευκρίνεια για κάθε "κοινή" χρήση, και περισσότερο εντυπωσιακές δυνατότητες όπως απεικόνιση πόλεων σε τρεις διαστάσεις, όλα αυτά μαζί με ένα αρκετά ισχυρό πλαίσιο προγραμματισμού, διάφορα συνεχώς αυξανόμενα "καλούδια", κοινότητες χρηστών, και πολλά άλλα, όλα με το όνομα "google" πίσω τους.

Η ιδέα, λοιπόν, του second earth είναι απλή: αντί να ζούμε εικονικά σε μια απροσδιόριστη ή και αδιάφορη, καθότι μη πραγματική γεωγραφία, να φέρουμε τις εικονικές δραστηριότητες στη γνωστή μας γήινη σφαίρα και ναι μεν να είναι εικονικές, όμως να λαμβάνουν χώρα σε γνωστά μας μέρη. Ετσι, θα μπορούμε να δείχνουμε το τάδε κτίριο και να λέμε με στόμφο "στο second earth αυτό που το βλέπεις είναι δικό μου", ή ό,τι άλλο μπορεί να περιοριστεί μόνο από τη φαντασία μας.

Από τεχνολογικής άποψης η ιδέα είναι με τα σημερινά μέτρα εντυπωσιακή. Συνθέτει πολλά διαφορετικά, κατ αρχήν, πράγματα και δημιουργεί "χώρο" για να γεννηθούν πολλά περισσότερα. Είναι κάτι πολύ ισχυρό το οποίο εμπεριέχει δε μέσα του το ίδιο το σπέρμα που έκανε το internet αυτό που είναι σήμερα: την μη κεντρικά ελεγχόμενη δραστηριοποίηση του καθενός. Αυτά, εκ πρώτης όψεως.

Χωρίς η προχειρότητα του ανά χείρας να επιτρέπει αναλύσεις σε βάθος, επιχειρούμε μια διαφορετική θέαση της συγκεκριμένης εξέλιξης. Το internet αναζητά "εναγωνίως" το επόμενο βήμα μιας εξέλιξης που είναι αναγκαία και συνάμα ιδιαίτερα ποθητή από όσους δεν το βλέπουν μόνο ρομαντικά. Η παιδική ασθένεια της κρίσης των dot com δίδαξε ότι δεν αρκεί το τεχνολογικά δυνητικό για να γίνει το internet ένα παγκόσμιο marketplace και ότι σίγουρα δεν θα γίνει στην κλίμακα που όλοι τότε νόμιζαν. Δίδαξε, επίσης, ότι η δυνατότητα καθένας ελεύθερα να εκδίδει ό,τι θέλει, είναι τόσο ρηξικέλευθη και ανατρεπτική όσο είναι το να ανέβει κανείς σε μια καρέκλα και να βγάζει λόγο στην αγορά χωρίς να τον εμποδίζει κανείς: Τελικά, θα ακουστούν όσοι έχουν τα μεγάφωνα και αυτό τελικά έγινε και στο internet μόνο που έγινε σε μεγαλύτερη εμβέλεια και με άλλου είδους "καρέκλες" και "μεγάφωνα".

Καλή, λοιπόν, η διακίνηση ψηφιακού περιεχομένου και η κατάργηση των δισκοπωλείων και των video clubs, αλλά το "επόμενο μεγάλο πράγμα" αναζητείται ακόμη. Εν προκειμένω μιλάμε για μεταφορά του ενδιαφέροντος του ατόμου, από την πραγματικότητα που βιώνει με τις αισθήσεις του, σε μια άλλη, η οποία σήμερα λαμβάνει χώρα μέσα σε μια οθόνη και αύριο δημιουργείται κατ' ευθείαν στον εγκέφαλο από κάποια συσκευή. Στην οποία, γιατί όχι, το περιβάλλον δεν είναι κατεστραμμένο, δεν υπάρχει πείνα ούτε παραλογισμός, πόλεμοι κλπ. Ή και αντίστροφα: δεν υπάρχουν απαγορεύσεις, μπορεί κανείς να κάνει ό,τι νομίζει χωρίς συνέπειες. Η "πραγματικότητα" εκείνου του τύπου δεν υποχρεούται να υπακούει σε κανόνες: ορίζεται από τον οποιονδήποτε και όποιος θέλει την επισκέπτεται και συμμετέχει.

Τρομακτικό; Περισσότερο από όσο φαντάζεται κανείς. Και αυτό γιατί δεν μπορούμε παρά να αφήσουμε τη φαντασία μας ελεύθερη και να "δούμε" το "Matrix" να μην απέχει και τόσο. Ή και άλλα σενάρια του (εμείς-σας-τα-είπαμε-νωρίς) Hollywood - δυστυχώς κανένα αισιόδοξο. Το αν κάποιο σενάριο τύπου Matrix θα γίνει τελικά πραγματικότητα σε μια εποχή που κανείς δεν θα ενδιαφέρεται για την πραγματικότητα και ενδεχομένως να μην την αναγνωρίζει καν, είναι η πρόκληση του δυτικού πολιτισμού. Η δική μας ελπίδα βρίσκεται στη δυνατότητα επιλογής. Αν η broadband σύνδεσή σας, σας προσφέρει έναν τέτοιο κόσμο, κόψτε άφοβα το καλώδιο με τσεκούρι όσο ακόμη αυτό επιτρέπεται.

Το internet και ο "μέσος χρήστης"

[Περιοδικό ne.o. - Ιούνιος 2005]

Για άλλη μια φορά διαπιστώνεται ότι η χώρα μας είναι ανάμεσα στις τελευταίες ως προς τη διείσδυση του Internet στην καθημερινότητα του πολίτη. Αναμφίβολα έχουν γίνει βήματα, η συνδεσιμότητα δεν αποτελεί πλέον πρόβλημα, το ADSL είναι εδώ (πρωτογράψαμε σχετικά το 1999 στο NET Letter), και οι ελληνικές εφαρμογές e-banking και e-government είναι και υπαρκτές και χρήσιμες. Ο "πυρετός" των portal του '99 πέρασε αφήνοντας "εκτός" αυτούς που είχαν αδιάφορο περιεχόμενο (και μικρό προϋπολογισμό), και σήμερα σε γενικές γραμμές κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι το ελληνικό περιεχόμενο στο internet είναι ανύπαρκτο.

Τεχνικά, λοιπόν, προβλήματα γραμμών δεν υφίστανται πλέον, οι τιμές του εξοπλισμού έχουν πέσει και κανείς δεν ξέρει πόσο ακόμη θα πέσουν στο μέλλον, περιεχόμενο και υπηρεσίες επιτέλους έχουμε, όμως και πάλι, στη χρήση του internet είμαστε οι τελευταίοι (ή σχεδόν οι τελευταίοι) στην Ευρώπη. Τα καλά νέα για τους συγγραφείς business plans είναι ότι "υπάρχουν σημαντικά περιθώρια αύξησης της χρήσης του internet στην Ελλάδα". Τα καλά νέα για τους κατ' επάγγελμα διαμαρτυρόμενους είναι ότι "αυτός ο λαός δεν σώζεται με τίποτε, από το internet θα σωθεί;". Κάπου "εκεί έξω", και όχι απαραίτητα στη μέση ή έστω πάνω στην ευθεία που ορίζεται από τις προαναφερθείσες απόψεις, υπάρχει η αλήθεια του καθημερινού "μέσου χρήστη", ένα μέρος της οποίας ακολουθεί.

Πρόσφατα έκανα δύο οικιακές εγκαταστάσεις ADSL από διαφορετικούς παροχείς τόσο γραμμής όσο και σύνδεσης. Η κατάσταση ήταν αρκετά διασκεδαστική: καλώδια μεταξύ γραμμής, splitter και "κεντρικής" πρίζας τηλεφώνου, μετασχηματιστές για το ethernet modem και το ασύρματο router, καλώδια που συνδέουν αυτά μεταξύ τους, όλα αυτά στην πιο άβολη θέση διαμερισμάτων που χτίστηκαν μετά το 2000! "Προδιαγραφές" και "κακή κατασκευή", θα πείτε, αλλά αυτό δεν θα αλλάξει ως δια μαγείας τη φιλοσοφία της "μαστοράντζας" η οποία βρίσκεται κάπου στο 1950, ούτε του κατασκευαστή- εργολάβου που σκοπό είχε να πουλήσει το διαμέρισμα. Και βέβαια, ούτε θα ικανοποιήσει την οικοδέσποινα, ενώ θα δώσει στους μικρούς κατοίκους του σπιτιού ακόμη ένα νέο "απαγορευμένο" αντικείμενο ενασχόλησης.

Το σήριαλ, όμως, έχει και την soft πλευρά του, καθότι σύνδεση δεν είναι μόνο η γραμμή. "Αναλυτικές οδηγίες" που αναφέρονται σε άλλον εξοπλισμό από αυτόν που παραδόθηκε, "24ωρη υποστήριξη" που δεν καταλαβαίνει τι είναι διεύθυνση IP και που δεν αναλαμβάνει την ευθύνη για τον ενεργό εξοπλισμό "από το modem που σας παραδώσαμε εμείς και μετά". Servers και γραμμές που συνεχώς "αναβαθμίζονται" και δεν μπορούν να κάνουν authentication τον προσωρινό κωδικό ενεργοποίησης. Και πολλές άλλες διασκεδαστικές (ή εξοργιστικές, διαλέξτε) για τον τεχνικό που εξυπηρετεί τους φίλους του ιστορίες hard και soft υποστήριξης.

Το συμπέρασμα είναι συγκεκριμένο και ας μην χαροποιεί τους πάντες: η εμπειρία της εγκατάστασης μιας "broadband" σύνδεσης είναι συνολικά ενοχλητική για τον "μη-τεχνικό και μη-ιδιαίτερα-ψαγμένο" απλό καθημερινό χρήστη του Internet. Ενδεχομένως κανείς από τους εμπλεκόμενους φορείς, παροχείς, εργολάβους, μεσίτες, νοικοκυρές, προσωπικό υποστήριξης, κλπ να μην φέρει ολόκληρη την ευθύνη. Αναμφίβολα κάπου εμπλέκεται και η εκπαίδευση, αρχική και δια βίου, ήτοι ο ψηφιακός αναλφαβητισμός της ηλικίας των 30-και-κάτι και άνω, όμως και πάλι η εικόνα δεν αλλάζει. Προσθέστε σε αυτά τις ιδιαίτερα υψηλές για τα προσφερόμενα τιμές του broadband, και απαντήστε στο ερώτημα πώς η διάδοση του internet στη χώρα μας θα φτάσει σε ικανοποιητικά επίπεδα; Και βέβαια, το ποτάμι δεν γυρίζει πίσω, και κανείς δεν αμφιβάλει ότι μετά από κάποια χρόνια το Internet θα είναι "utility". Το θέμα είναι το πόσα θα είναι αυτά τα "κάποια" χρόνια.