Καταναλωτική τεχνολογία και κρίση

[Περιοδικό ne.o. - Τεύχος 90 -Φεβρουάριος 2009]

Σε παλαιότερες εποχές έχουμε γράψει διάφορες αφελείς τοποθετήσεις όπως για παράδειγμα ότι δεν μπορεί να μιλάμε ως χώρα για ανάπτυξη χωρίς να παράγουμε τίποτε το οποίο να μας κάνει μοναδικούς ή έστω ανταγωνιστικούς σε κάποιες αγορές. Οτι η μεσιτεία λύσεων πληροφορικής είναι βραχυπρόθεσμη υποκρισία επένδυσης ή κοινώς "φούσκα". Ελάχιστοι ενδιαφέρονταν να ακούσουν τέτοια πράγματα, και κάτι μας λέει ότι πολλοί δεν ήξεραν ή δεν μπορούσαν να φανταστούν τι θα ακολουθούσε. Η εντύπωση ότι τα "παράγωγα προϊόντα" θα συνέχιζαν να ανεβάζουν την οικονομία του αέρα δεν ήταν, εξάλλου, στοιχείο μόνο της ελληνικής πραγματικότητας. Ετσι η παγκοσμιοποιημένη φούσκα "έσκασε", έχοντας λίγο πριν χαρίσει στις οικογένειες που λυμαίνονται το πετρέλαιο του πλανήτη πακτωλούς χρημάτων.

Αυτά είναι παρελθόν, οι επιπτώσεις τους μάλλον θα είναι μέλλον, αλλά το θέμα μας είναι αλλού: στο ρόλο της λεγόμενης "καταναλωτικής τεχνολογίας" στο όλο παιχνίδι που λέγεται "ανάπτυξη". Η μετακόμιση των εργοστασίων στην Κίνα και ο ευτελισμός των τιμών των καταναλωτικών προϊόντων τεχνολογίας, ήταν ασφαλώς "βολικός" για τους καταναλωτές. Οι οποίοι, εξάλλου, δεν γνώριζαν για πόσα χρόνια ήταν τα εργοστάσια στην Κίνα και άρα πόσα χρόνια πριν ήταν εφικτή λ.χ. για έγχρωμο laser εκτυπωτή μια λιανική τιμή κάτω από 500 €. Εστω και αργά λοιπόν, οι καταναλωτές απόλαυσαν τις χαμηλές τιμές στα είδη της λεγόμενης υψηλής τεχνολογίας.

Τι φωτογραφικές μηχανές με πολλά megapixel και κάτω από 100 €, τι τηλεοράσεις HD με 400 € και λιγότερα! Για όσους θυμούνται τη δραχμή, με 30 χιλιάρικα παίρνεις φωτογραφική μηχανή που το 2003 επωλείτο περί τα 400, και με 100 χιλιάρικα αγοράζεις τηλεόραση που το 99 ήθελες τουλάχιστον μισό εκατομμύριο... Το πώς γίνεται μέσα σε 4 χρόνια και την εποχή που το πετρέλαιο "πετούσε" να ευτελιστούν τόσο οι τιμές, αυτό το ξέρουν πολύ λίγοι. Κατά μία εκδοχή εφόσον οι καταναλωτές πληρώνουν, τότε αυτές καλά κάνουν και είναι εκεί που είναι. Δεν χρησιμοποιούμε την ορολογία του νόμου της προσφοράς και της ζήτησης, γιατί ο Ανταμ Σμιθ μίλησε για ενημερωμένους καταναλωτές και στην προκειμένη περίπτωση ο "ενθουσιασμός" για το καινούριο gadget και η υποτιθέμενη ανάγκη να το αποκτήσουμε είναι ισχυρότερος της ενημέρωσης που -σε τελική ανάλυση- δεν θέλουμε και δεν έχουμε.

Δεν γνωρίζουμε, για παράδειγμα, πόσα εκατομμύρια άνθρωποι πληρώνονται με ένα πιάτο φαγητό για να πάρουμε εμείς φτηνό MP4 player, ούτε πόσα εκατομμύρια τόνοι CO2 αφήνονται καθημερινά ανεξέλεγκτα στην ατμόσφαιρα και πόσα τοξικά θάβονται όπου να 'ναι, για να παραχθούν όλα αυτά τα πολύτιμα gadget μας "φθηνά". Δεν θέλουμε να γνωρίζουμε, και άμα τα πράγματα ζορίσουν, τα ρίχνουμε και στο "καθεστώς " της Κίνας και ησυχάζουμε. Φταίει το καθεστώς της Κίνας που οι θέσεις εργασίας μετακόμισαν από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη εκεί για να πετάνε ανενόχλητα τα σκουπίδια τους και να βάζουν τους πεινασμένους να δουλεύουν για ένα πιάτο φαγητό για να φτιάχνουν τα subnotebooks και τα smartphones...

Ο βιασμός της λογικής, όμως, έχει κοντά ποδάρια και η τεχνολογία σπρώχνει το χρόνο μπροστά όχι μόνο στα καλά, αλλά και στα κακά. Ετσι, σήμερα βλέπουμε με δέος τις δεκάδες χιλιάδες απολύσεις στις εταιρίες τεχνολογίας, στις οποίες κάτι μας λέει ότι δεν προσμετρώνται οι απολύσεις κινέζων. Και δεν ξέρουμε πού θα σταματήσει αυτό, ούτε αν και πότε θα μας αγγίξει. Αναρωτηθήκαμε ποτέ αν όλες αυτές οι καταναλωτικές τεχνολογικές ανοησίες ικανοποιούσαν πραγματικές ανάγκες μας; Αν ναι, γιατί δεν αγοράζουμε ακόμη για να μη χαθούν και οι δουλειές; Αν όχι, μήπως είμαστε (ως είδος) ανόητοι που όχι μόνο τα καταναλώναμε όλα αυτά, αλλά και πιστεύαμε ότι δεν υπάρχει καν φούσκα; Η ματαιότητα της ανθρώπινης ύπαρξης, θα πει κανείς, δεν την αφήνει να δει πέρα από τη μικρότητά της. Βολικό, ιδιαίτερα αν από όσα είναι προσβάσιμα στην ανθρώπινη ύπαρξη αφαιρέσουμε τη γνώση, και στη θέση της φυτέψουμε τα smartphones, τα MP3 players, και τόσα άλλα παραφερνάλια γεμάτα με έγχρωμα LCD υψηλής ανάλυσης αλλά χαμηλής νοημοσύνης.

Χριστουγεννιάτικα παραμύθια

Επειδή έρχονται Χριστούγεννα, είπα να ανασύρω κάτι από "τα παλιά" και συγκεκριμένα δύο παραφράσεις παραμυθιών. Δείτε, λοιπόν, μια σχετικά σύγχρονη εκδοχή από "Το κοριτσάκι με τα σπίρτα" και από "Το πνεύμα των Χριστουγέννων"...

Η νόσος των ζαλισμένων πουλερικών

[Περιοδικό ne.o. - Νοέμβριος 2005]

Η γενιά των παππούδων ημών, των σημερινών τριάντα-και-κάτι, πιθανότατα πολέμησε ή έζησε τους πόλεμους του πρώτου μισού του εικοστού αιώνα. Η γενιά των γονέων μας έζησε την ανοικοδόμηση που ακολούθησε, και κατόπιν τον ψυχρό πόλεμο και την πολιτισμική ώσμωση μεταξύ "ανατολής" και "δύσης". Και οι δύο γενιές είχαν έντονο το χαρακτηριστικό της ανασφάλειας της ίδιας της επιβίωσης. Ο πόλεμος στην "κλασική" του μορφή για τους μεν, η επαπειλούμενη πυρηνική απειλή για τους δε. Η δική μας γενιά, αν και πρόλαβε ολίγον από ψυχρό πόλεμο και κατόπιν είδε το "ξεκαθάρισμα λογαριασμών" του τέλους του, δεν βίωσε την απειλή της επιβίωσης με την αμεσότητα των προηγουμένων γενεών. Ισως δεν είναι υπερβολή η σκέψη ότι η γενιά μας, πρώτη μετά από πολλές, πίστεψε πως θα ζήσει σε ένα ειρηνικό και ασφαλή κόσμο, έστω και αν δεν συμφωνεί με τον τρόπο που διαμορφώθηκε η "τάξη και η ασφάλεια" σε αυτόν.

Τα πράγματα όμως, μάλλον απέχουν από το να είναι έτσι. Η εξαφάνιση του "αντίπαλου δέους" δεν σήμανε και το τέλος της ανασφάλειας. Νέοι εχθροί ανακαλύφθηκαν και όχι με διαφορετική ιδεολογική ή φιλοσοφική ταυτότητα. Μάλιστα, φαίνεται ότι η ταυτοποίηση μέσω των φιλοσοφιών είναι "επικίνδυνη" και τόσο ως ιδέα, όσο και ως πρακτική εγκαταλείφθηκε, όπως τουλάχιστον έμπρακτα φρόντισαν τα εκσυγχρονιζόμενα και παγκοσμιοποιημένα εκπαιδευτικά συστήματα των πολλών. Οι "νέοι εχθροί" εμφανίζονται να έχουν διάφορες άλλες ταυτότητες: θρησκευτικές, εθνικές, ακόμη και προσωπικές, πάντως όχι φιλοσοφικές ή ιδεολογικές. Ενίοτε οι "νέοι εχθροί" δεν ταυτοποιούνται με καμία σαφήνεια, όχι διότι δεν φέρουν ταυτότητα, αλλά γιατί επιχειρείται να επικρατήσει η άποψη ότι είναι οι "Αλλοι" και εφόσον δεν είναι "Εμείς" είναι εχθροί. Τελεία.

Ασφαλώς και κανείς δολοφόνος δεν είναι αθώος, όμως αυτό ισχύει εκατέρωθεν, και μάλιστα με δύο σημαντικές παρατηρήσεις. Πρώτο: στο σύμπαν δεν υπάρχει δικαιοσύνη - πιστεύουμε μόνο πως υπάρχει αρμονία. Δεύτερο: την ιστορία τη γράφει ο Νικητής.

Ετσι, η δική μας γενιά έχει άλλους πολέμους να πολεμήσει και μόνο αν χρειαστεί θα πολεμήσει και τον πόλεμο της επιβίωσης. Πολλοί τελούν σε σύγχυση για το ποιος είναι ο πόλεμος αυτός. Αλλοι πιστεύουν ότι είναι ενάντια στην τρομοκρατία, άλλοι ενάντια στους "φανατικούς" που εκφράζονται δια της τρομοκρατίας, άλλοι ενάντια στη συγκεκριμένη θρησκεία που γεννά τους φανατικούς. Μια εκδοχή σε διαφορετικό μήκος κύματος λέει ότι ο δικός μας πόλεμος είναι ενάντια στην εκδίκηση της φύσης, η οποία θα λάβει χώρα με το AIDS, τις αγελάδες, τα πουλερικά, το νερό, τα φίδια και ποιος ξέρει τι άλλο. Οι περισσότερο "συνομωσιολόγοι" μιλούν για εργαστηριακούς ιούς που διέφυγαν εκούσια ή ακούσια. Τέλος, μια επίσης δημοφιλής εκδοχή λέει ότι ο δικός μας πόλεμος είναι ενάντια στον "Μεγάλο Αδερφό", το internet και τα συναφή.

Το να πει κανείς ότι ο δικός μας πόλεμος είναι ενάντια σε όλα αυτά είναι μάλλον αφελές, καθότι δεν είναι δυνατό να μάχεται κανείς το περιβάλλον του στο σύνολό του και όλα αυτά οριοθετούν σήμερα σε μεγάλο βαθμό το περιβάλλον μας. Αποψή μας είναι ότι ο πραγματικός μας εχθρός είναι η εγκατάλειψη της φιλοσοφίας και τα συνεπακόλουθα αυτής. Είναι η σύγχυση, η αμφιβολία, η έλλειψη φιλοσοφικού μηχανισμού αποτίμησης της Ιστορίας. Το τέλος των ιδεολογιών του "υπαρκτού σοσιαλισμού" σήμανε και το τέλος των ιδεολογιών γενικά. Σήμανε την αμφισβήτηση της φιλοσοφίας σε όφελος της "νόσου του ζαλισμένου πουλερικού", την οποία φέρει σχεδόν στο σύνολό της η παγκοσμιοποιημένη γενιά μας. Τελικά, δεν έχει τόσο σημασία αν μια φιλοσοφική θεωρία είναι καλή ή κακή, σωστή ή λάθος, όσο έχει σημασία το να επιδιώκουμε να εξελίσσουμε τη σκέψη και τη φιλοσοφία, να πιστεύουμε και να διαλεγόμαστε. Αυτά, όμως, καταπλακώνονται από την κατανάλωση, από τις "ειδήσεις των 8", και γενικά από την ανάγκη προς συμμόρφωση, μιας γενιάς που σε μικρή ηλικία καλοπέρασε και τώρα φοβάται ακόμη και να σκεφτεί ότι θα μπορούσε να σκέφτεται διαφορετικά. Αυτός είναι ο πραγματικός δικός μας πόλεμος: η απαξίωση της ίδιας της σκέψης.

Η χρονιά του δράκου

[Περιοδικό ne.o. - Ιανουάριος 2005]

Οι πένες των αναλυτών δεν λένε να στεγνώσουν από την ημέρα που ανακοινώθηκε η νέα στρατηγική της ΙΒΜ στο χώρο των προσωπικών υπολογιστών. Η αγορά χαρακτηρίζει ως κοσμοϊστορικό γεγονός την "επισημοποίηση" του ρόλου της Κίνας στο χώρο του computing από έναν τόσο σημαντικό πρωταγωνιστή όπως η ΙΒΜ. Τόσο στις χώρες που έχουν πραγματικά λόγο επί του θέματος, όσο και στα επαρχιακά γραφεία των φτωχών μεταπωλητών και integrators, ο ιδρώτας μουσκεύει τα πουκάμισα και τα μέτωπα των στελεχών κατά την εναγώνια αναζήτηση αντάξιας απάντησης στην εν λόγω κίνηση, ή έστω μιας κάποιας σανίδας σωτηρίας.

Οι ανταγωνιστές της ΙΒΜ βρίσκονται πολύ κοντά στην συνειδητοποίηση του ότι η ίδια η ύπαρξή τους πάντα προσδιορίζονταν με τον τρόπο της από τη "Μεγάλη Κυρία". Σήμερα η θέαση της πραγματικότητας μπορεί πλέον να γίνεται έξω από την ανόητη κουλτούρα του μοδάτου κουστουμιού της όποιας δήθεν εναλλακτικής και καλύτερης πρότασης στο computing. Πρόκειται για μια σκληρή πραγματικότητα, τόσο σκληρή όσο και η πραγματικότητα της καθημερινής επιβίωσης στις συνθήκες που πλέον δεν θα χαρακτηρίζονται ως "πρόκληση" από την ασφαλή δερμάτινη πολυθρόνα και το "σίγουρο" bonus για τα στελέχη, αλλά από την εναγώνια αναζήτηση επαναπροσδιορισμού της ταυτότητας και της στρατηγικής, σε μια σκακιέρα που φαίνεται να ανήκει και η ίδια αλλού.

Ασφαλώς και το θέμα χρήζει ιδιαίτερα διεξοδικής και εκτενούς αναφοράς, όμως στην εμβέλεια του παρόντος μπορούμε με ασφάλεια να εκτιμήσουμε ότι δεν πρόκειται απλά για μια κίνηση που θα μειώσει το κόστος κατασκευής των υπολογιστών μαζικής παραγωγής από την ΙΒΜ. Η συγκεκριμένη εταιρία δεν ενδιαφέρθηκε εξάλλου για το (μη ανταγωνιστικό) κόστος των συστημάτων της ούτε όταν οι (σοβαροί, και όχι οι δικοί μας) "συμβατοί" είχαν κατακτήσει την παγκόσμια αγορά, και ενώ η ίδια έκανε επιλογές τις οποίες η αγορά προσπέρασε (θυμάται κανείς το micro channel και το OS/2;) χωρίς να υποστεί κανένα σοβαρό πλήγμα.

Ολα αυτά τα χρόνια με τη βοήθεια των ανταγωνιστών της η ΙΒΜ είδε το computing να γίνεται αναπόσπαστο μέρος όχι μόνο της επιχειρηματικής, αλλά και της καθημερινής ζωής όλων των "πολιτισμένων". Το μερίδιο της συγκεκριμένης αγοράς το οποίο κατείχε η ίδια η εταιρία δεν ήταν ποτέ ανάλογο του βάθους της γνώσης της. Ο ανταγωνισμός που γεννήθηκε στα γκαράζ της αμερικανικής ηπείρου, για τους πολλούς επιβεβαίωσε το λεγόμενο "αμερικανικό όνειρο". Στο βάθος όμως, απλά πήρε από τους ώμους της ΙΒΜ το φορτίο να βάλει η ίδια τους υπολογιστές στην καθημερινή ζωή όλων μας. Ο πλουραλισμός των εταιριών που γεννήθηκαν στην πορεία αυτή, εξαφανίστηκε στη δημιουργία μιας πυραμίδας απορροφήσεων και εξαγορών και τα πράγματα φαίνεται να κλείνουν έναν κύκλο.

Σήμερα, που το computing δεν οδηγεί συνειρμικά αποκλειστικά και μόνο στο επιχειρείν, η ΙΒΜ εκπέμπει με την κίνηση αυτή ένα άλλο μήνυμα: το παιχνίδι θα παιχτεί αλλού. Το "pc" έκλεισε τον κύκλο του και τώρα είναι ώρα να το κατασκευάσουν οι κινέζοι, όπως κατασκευάζουν και τόσα άλλα ευτελή αντικείμενα που ο δυτικός πολίτης καταναλώνει εν τη ηθελημένη, έστω και μερικώς, αγνοία του. Πού είναι αυτό το "αλλού" όπου θα παιχτεί το παιχνίδι; Κατά την άποψή μας, είναι αυτό που κάποιοι μερικώς αντιλαμβάνονται ως ένα δικτυακό "utility" το οποίο θα αντικαταστήσει την τηλεφωνία και τα μελλοντικά αρχαία δίκτυα. Στην πραγματικότητα μιλάμε όχι απλά για δικτυακές υπηρεσίες (τηλεφωνίας, internet, ψυχαγωγίας κλπ), αλλά για κάτι πολύ μεγαλύτερο. Δεν θα το προσδιορίσουμε στις λίγες λέξεις που απομένουν, αλλά θα κλείσουμε με ένα ερώτημα το οποίο ενέχει μια παρακινδυνευμένη εκτίμηση: πόσοι είναι πλέον σίγουροι ότι ο επόμενος που θα "πέσει" δεν θα είναι η Microsoft; Ας εκμεταλλευτούμε τις όποιες διακοπές των Χριστουγέννων για να σκεφτούμε ελεύθερα, και ας επανέλθουμε.

Μετα-Ελευθερία

[Περιοδικό ne.o. - Μάιος 2004]

Η αντίληψη της δημοκρατίας και της ελευθερίας δεν είναι, τελικά, απλή υπόθεση. Δεν αφορά μόνο αυτούς οι οποίοι είναι υποκείμενοι στην όποια δημοκρατία ή απολαμβάνουν την όποια ελευθερία. Το λέμε αυτό διότι η παιδεία την οποία κάποιοι προλάβαμε να έχουμε μας έμαθε τα πράγματα λίγο διαφορετικά: η ελευθερία είναι αναλλοίωτη πανανθρώπινη αξία η οποία καθορίζει τους όρους λειτουργίας των κοινωνικών δομών, ένας εκ των οποίων η δημοκρατία. Σε κάθε περίπτωση, κάθε λαός μπορεί να αντιλαμβάνεται με το δικό του τρόπο και την ελευθερία και τη δημοκρατία εφόσον δεν προσβάλλει με τα έργα του την ελευθερία των άλλων λαών. Αυτό λέγεται αυτο-προσδιορισμός, ή κατά Α.Παπανδρέου και σύμφωνα με την ορολογία της δεκαετίας του '80, "Εθνική Κυριαρχία". Αυτά μάθαμε εμείς στο Σχολείο, όχι μόνο ως "εξεταστέα ύλη", αλλά ως αξίες και έννοιες που θα έπρεπε να διαπερνούν όλη την υπόλοιπη ζωή μας.

Σήμερα τα πράγματα έχουν αλλάξει. Η "ελευθερία" είναι μια σχετική έννοια. Τα άτομα είναι ελεύθερα να επιλέγουν μόνο τι θα καταναλώσουν, χωρίς όμως να το αντιλαμβάνονται. Τα πολιτισμικά πρότυπα, η δια της επώνυμης ένδυσης εκφραζόμενη "διαφορετικότητα", αλλά και το κοινωνικό περιθώριο πάσης φύσεως, είναι όλα "επιλογές" του ατόμου. Επίσης "επιλογές" του ατόμου είναι το ποια σαβούρα θα δει στην τηλεόραση, σε ποιο ΒΠ θα περνά τον ελεύθερο χρόνο που σπαταλά στους καναπέδες των πάλαι ποτέ "καφετεριών", αλλά και από ποιο σημείο του σώματός θα το κρεμάσει η τράπεζα που με την "ελευθερία επιλογών" θα το δανείσει για να αγοράσει "το σπίτι των ονείρων" (της τράπεζας και του εργολάβου).

Αυτά επεκτείνονται και στους λαούς. Η ελευθερία των λαών επιτρέπεται να ασκείται και από τους ίδιους μόνο με τα ποιοτικά και ποσοτικά μέτρα που θέτουν άλλοι και πάντα μέσα στα "πλαίσια". Δεν επιτρέπεται στο λαό της Γιουγκοσλαβίας, για παράδειγμα, να είναι διαφορετικός και να απολαμβάνει με τους δικούς του όρους την ελευθερία και τη δημοκρατία του. Ούτε στους λαούς της Παλαιστίνης, της Σομαλίας, του Ιράκ, του Ιράν, της Λιβύης και της Β.Κορέας (και αύριο της Κίνας) επιτρέπεται κάτι διαφορετικό από την αντίληψη των από τα ΜΜΕ λεγομένων "Αγγλοαμερικάνων". Ολοι αυτοί, είτε θα ασπαστούν την δημοκρατία και την ελευθερία που θέλουν οι αγγλοαμερικάνοι και οι υπάλληλοί τους στην Ευρωπαϊκή Ενωση, είτε αυτή θα τους επιβληθεί με τα όπλα. Ακούστε τις δηλώσεις των κορυφών των παγόβουνων της παγκόσμιας εξουσίας και θα καταλάβετε.

Και καλά, όταν αυτά ήταν μακριά από το "σπίτι μας", τότε ήταν μόνο ρεπορτάζ μεταξύ της "φαρμας" και της "είδησης" για τη λαμπερή ζωή των επωνύμων. Ομως, στην περίπτωση της Κύπρου, αυτό δεν ισχύει, και όσο η ελληνική γράφεται ακόμη με το ελληνικό αλφάβητο κάτι τέτοιο θα ισχύσει πολύ δύσκολα. Ετσι, λοιπόν, θα υποστούμε όλοι τα "ρεπορτάζ" της "εξημερωτικής τηλεόρασης" (κατά το "εκπαιδευτικής"), τα οποία θα μιλούν για τους "αντάρτες" και "ταραχοποιούς" που τόλμησαν να έχουν τη δική τους άποψη για τη δική τους ελευθερία και τη δική τους δημοκρατία. Ετσι τους αποκαλούν οι διορισμένοι έγχρωμοι και οι καραφλοί από αξιοπρέπεια, αμφότεροι υπάλληλοι ξέρουμε όλοι ποιων. Οι δε "δικοί μας" αναζητούν τρόπο να είναι "καλοί", χωρίς όμως να έχουν τη δύναμη να υποστούν το λεγόμενο "πολιτικό κόστος". Εκτακτα!

"Σε 10 χρόνια", βέβαια, κανείς δεν θα θυμάται τέτοια πράγματα. Στα σχολεία η ελληνική θα γράφεται kapos etsi ("πρότυπο" ΕΛΟΤ 743 ή ISO 843-2), η δε κυρία Διαμαντοπούλου θα έχει πανηγυρικά δικαιωθεί που από 15ετίας θα έχει προτείνει την επισημοποίηση της Αγγλικής γλώσσας στην Ελλάδα. Οσο για εμάς, μάλλον θα είμαστε κάτι σαν τον Κώστα Καββαθα στη δική μας αγορά και με τα τότε hypermedia δεδομένα. Ετσι είναι η πρόοδος, αγαπητοί αναγνώστες. Φαίνεται ότι κάπου ανάμεσα στα προεκλογικά "όλοι μαζί", "νέα ελλάδα", "μεγαλομεσαία χώρα", "ισότιμοι εταίροι", αλλά και στα "Ευχαριστώ" (ξέρετε ποιους), η ελευθερία και η δημοκρατία "εξελίχθηκαν" και εμείς απλά δεν καταλάβαμε τίποτε.

Ας γυρίσουμε τώρα στο business plan και στους στόχους πωλήσεων της νέας και ωραίας μας οικονομίας.

Ουτοπία...

[Περιοδικό ne.o. - Μάιος 2003]

Η σημερινή τεχνολογία συμπυκνώνει τις εξελίξεις στο χρόνο, κάνοντας τα πράγματα να συμβαίνουν γρηγορότερα απ' ότι στο παρελθόν. Ετσι, οι πόλεμοι και οι κατακτήσεις τελειώνουν πριν καλά-καλά αρχίσουν και η νέα μορφή των πραγμάτων είναι γεγονός γρηγορότερα από ότι συνηθίσαμε να διαβάζουμε στα βιβλία της ιστορίας. Εκτός από τα αποτελέσματα της χρήσης της, χαρακτηριστικό μέτρο της ταχύτητας με την οποία τρέχει η ιστορία αποτελεί εξάλλου και από μόνη της η τεχνολογία. Τα μέτωπα των εξελίξεων είναι τόσα πολλά που η παρακολούθηση όλων είναι αδύνατη, καθένα δε από αυτά είναι ένας πλήρης κόσμος, με την έννοια ότι μπορεί να γεμίσει το οπτικό πεδίο της σκέψης και της δράσης καθενός ατόμου ξεχωριστά.

Ο πλουραλισμός των λογικοφανών απόψεων πάνω στο ίδιο θέμα, καθώς και η απόλυτη εξατομίκευση της έννοιας της Λογικής, είναι χαρακτηριστικά της ισχύος του παραπάνω. Καθένας τοποθετείται (θεωρητικά και στην πράξη) με βάση τη δική του εικόνα για τα πράγματα η οποία διαμορφώνεται σχεδόν αποκλειστικά με χρήση της τεχνολογίας: Η θέση μας περί δικαίου και αδίκου, περί καλού και κακού, περί εφικτού και ουτοπίας, περί διεξόδων και μονοδρόμων, είναι αποτέλεσμα των μηνυμάτων που μας έχουν μεταφερθεί από τα τεχνολογικά μέσα επικοινωνίας.

Πιστεύουμε ότι κάτι είναι "κακό" επειδή ως τέτοιο το βλέπουμε επανειλημμένα στην τηλεόραση ως είδηση, ή ότι κάτι είναι "φυσιολογικό" επειδή έχουμε συνηθίσει να ψυχαγωγούμαστε (!) παρακολουθώντας το. Ετσι, ένας ηγέτης είναι κακός ή καλός όχι γιατί έτσι τον χαρακτηρίζει ο λαός του, αλλά για τους λόγους που προβάλλονται. Μια επέμβαση στην άλλη άκρη του κόσμου είναι "κάτι που συμβαίνει", όχι επειδή γνωρίζουμε και αποδεχόμαστε τους πραγματικούς στόχους της, αλλά διότι έχουμε εθιστεί στο να ψυχαγωγούμαστε βλέποντας τις ταινίες που ηρωοποιούν τέτοιες επεμβάσεις. Οσοι θεωρούν το παραπάνω "τραβηγμένο" μπορούν να συμβουλευτούν το CDROM με εκπαιδευτικό υλικό (courseware) του πανεπιστημίου των ΗΠΑ Princeton, με θέμα "The western way of war" στο οποίο η φιλμογραφία του Hollywood αναφέρεται ρητά και σε ξεχωριστό κεφάλαιο ως χαρακτηριστικό μέσο έκφρασης του "δυτικού τρόπου του πολέμου". Πλήθος ταινιών και σειρών που (υποτίθεται ότι) μας "ψυχαγώγησαν" ταξινομούνται εκεί, από τους ίδιους τους δημιουργούς των σειρών αλλά και των πολέμων.

Πρακτικές που χαρακτήριζαν τα "ολοκληρωτικά" καθεστώτα, όπως παρακολούθηση επικοινωνιών και πολιτών, διασπορά πλαστών ειδήσεων, βίαιη καταστολή της άλλης άποψης κ.ά., σήμερα εφαρμόζονται από τα "φιλελεύθερα", ενίοτε μάλιστα με διθυράμβους. Μάλιστα, το ίδιο το "φέρον σήμα" της σύγχρονης πολυμεσικής προπαγάνδας, φέρει και καλλιεργεί την θέση ότι τα πράγματα δεν μπορούν παρά να είναι έτσι όπως είναι, ή τουλάχιστον, την εύλογη αμφιβολία περί της δυνατότητας αλλαγής τους, εφαρμόζοντας στην πράξη το "αν δεν μπορείς να τους πείσεις, δημιούργησέ τους σύγχυση".

Αυτό εφαρμόζεται σε όλες τις κλίμακες, από την παγκόσμια κλίμακα της "εξαγωγής της δημοκρατίας" (κάποτε ήταν "εξαγωγή της επανάστασης" και ήταν κακό, σήμερα είναι καλό...) μέχρι την αποδοχή και περίθαλψη της μετριότητας που κυβερνά (και) αυτόν τον ταλαιπωρημένο τόπο. Ετσι, οι εν Ελλάδι νεκροί του Αλιάκμονα, του ΕΚΑΒ, των Τεμπών, του "Σάμαινα" και τόσοι άλλοι, μπορούν να αναζητήσουν τη δικαίωσή τους μόνο στις 30-40 τηλε-υπάρξεις που σύρουν τη μετριότητά τους στα "παράθυρα" λίγο μετά από την είδηση ότι βομβαρδίστηκε το μαιευτήριο από τους "απελευθερωτές", λίγο πριν την είδηση για το προσωπικό δράμα της τραγουδίστριας και της μοντέλας και αρκετά πριν την εκπαιδευτική τηλεόραση των "ρεάλιτυ", του "Ράμπο" και του "Παγκόσμιου Στρατιώτη". Το φαινόμενο είναι παγκόσμιο (αν αυτό είναι παρηγοριά), μόλις έχει αρχίσει να εκτυλίσσεται στην πλήρη του έκταση και όλοι θα πάρουμε θέση με τη μία ή την άλλη πλευρά, είτε το παραδεχόμαστε είτε όχι. Το ερώτημα για να κλείσουμε είναι το "τι αποτελεί ουτοπία: να πιστεύεις ότι αυτός ο κόσμος μπορεί να αλλάξει ή ότι μπορεί (έστω) να παραμείνει όπως είναι;"

"Καλό το όπλο της κριτικής..."

[Περιοδικό ne.o. - Απρίλιος 2003]

"...αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την κριτική των όπλων". Η συγκεκριμένη εκδοχή του ρητού αποδίδεται στον Βλαδίμηρο Λένιν, έναν κομμουνιστή ηγέτη (με πολλές απαγορευμένες λέξεις άρχισε το σχόλιο του μήνα), που δίδαξε αυτά που σήμερα εφαρμόζονται από μια ηγεσία, που εξελέγη από το 50% (και κάτι), του πάνω-κάτω 50% που άσκησε την "ελευθερία" του να ψηφίσει. Η "πολιτική ορθότητα" επιβάλει να μην κατηγορήσουμε τον Αμερικανικό λαό για τις πράξεις της ηγεσίας του, άσχετα αν αισθανόμαστε ότι έχει και αυτός ευθύνη, όπως και όλοι οι "πολιτισμένοι" λαοί της λεγόμενης "Δύσης", της λέξης που ο ιστορικός του μέλλοντος θα χαρακτηρίσει ως τη μοναδική μονολεκτική προφητεία.

Ο "πολιτισμένος κόσμος", ναρκωμένος από την τηλεθέαση των "επωνύμων της κοσμικής ζωής" αλλά και από τα σχολεία στα οποία τον στέλνουν οι υπάλληλοι των πραγματικών Αρχόντων του, απλά παρακολουθεί. Τόσο ναρκωμένος και παράλογος, ώστε στην πράξη να αποδέχεται ότι η επίθεση σε κάποιον που στο παρελθόν ετράφη από την πρακτική της ισορροπίας δυνάμεων σε μια περιοχή και που σήμερα δεν συνάδει με το ρεύμα, είναι "νόμιμη", "δικαιολογημένη" και χρεώνεται εξ' ολοκλήρου σε αυτόν που τη δέχεται! "Αυτός φταίει που είναι τέτοιος" και αν ακολουθήσετε το δόγμα, μπορείτε να πυρπολήσετε το σπίτι του γείτονά σας που τον έχετε δει να δέρνει τα παιδιά του, όντας πρώτα βέβαιοι ότι εκτός από τον ίδιο είναι μέσα και η γυναίκα του και τα παιδιά του, ισχυριζόμενοι ότι δεν ήταν δυνατόν να ζείτε "δίπλα σε αυτόν τον άνθρωπο" που "απειλούσε εσάς, τη γυναίκα σας και τα δικά σας παιδιά".

Το αν το ξύλο με το οποίο δέρνει τα παιδιά σας ο γείτονάς σας του το πουλήσατε εσείς που ξέρετε να κατασκευάζετε μόνο ξύλα για να δέρνονται παιδιά και τα διακινείτε έχοντας ως αντιπροσώπους σας τους λοιπούς γείτονες, είναι άλλη υπόθεση. Ο συγκεκριμένος γείτονας είχε "υποχρέωση" μόνο να αγοράσει το ξύλο για να σας το διαθέσει αν του το ζητούσατε στα πλαίσια της "καλής σας φιλίας". Δεν μπορούσε να το χρησιμοποιήσει με τρόπο που εσείς δεν εγκρίνετε. Και, τέλος πάντων, εφόσον εσείς τον προειδοποιήσετε ότι θα του βάλετε φωτιά στο σπίτι αν δεν συμμορφωθεί, εκείνος μπορούσε πάντα να το εγκαταλείψει και να σας διαθέσει τη μία ή περισσότερες γυναίκες του (ο απολίτιστος!) και τα παιδιά του, διαφορετικά εκείνος θα φταίει για τις πράξεις (σας).

Διαφωνείτε; Αν διαφωνείτε, μπορείτε να κάνετε "αντίσταση" στον (δικαιολογημένο) εμπρηστή: να στέλνετε SMS, να ανάβετε τα φώτα σας το βράδυ, να προωθείτε τα emails που λαμβάνετε, για την περίπτωση που φιλοτιμηθεί κανένας άλλος να δράσει, να σβήσετε την τηλεόρασή σας ώστε να μην βλέπετε το ρεπορτάζ του δια του εμπρησμού εκπολιτισμού του απολίτιστου γείτονά σας. Μπορείτε να βλέπετε με συμπάθεια όσους με αξιοπρέπεια δίνουν τη μάχη ενάντια στον πόλεμο, σκεπτόμενοι πάντα ότι το πρόσωπό τους, τα λόγια τους, τα SMS τους και τα emails τους είναι καταγεγραμμένα, όπως άλλωστε και οι συσκέψεις εθνικών αντιπροσωπειών στον ΟΗΕ. Μπορείτε να τηλε-θαυμάζετε αυτούς που δεν κατάλαβαν πώς οι φίλοι μας, από σκέτο "φίλοι μας" έγιναν "οι φίλοι μας οι βομβιστές αμάχων" και τηλε-προσπαθούν απεγνωσμένα να ρίξουν την ευθύνη στους άμαχους.

Και για να πούμε και κάτι για την Νέα Οικονομία (μη μας κάνουν και έξωση) να σας θυμίσουμε ότι όχι απλώς μπορείτε, αλλά έχετε και υποχρέωση να πουλάτε και να χρησιμοποιείτε περισσότερους servers, εκτυπωτές, λειτουργικά συστήματα, "περιφερειακά", λοιπές εφαρμογές και "ολοκληρωμένες λύσεις" που κατασκευάζουν (ποιοι άλλοι), οι "φίλοι μας". Τρέξτε να "πιάσετε τα πλάνα" πωλήσεων σε πείσμα της κρίσης, για να τους δείξουμε όλοι μαζί ότι εμείς καταλαβαίνουμε το δίκιο τους, ότι εμείς, ότι και να γίνει τα δικά τους προϊόντα θα πουλάμε και τις δικές τους "ολοκληρωμένες λύσεις" θα εκπαιδευόμαστε να εγκαθιστούμε σε όλους τους πελάτες μας. Αρκεστείτε στη διαμαρτυρία του SMS (το πολύ) και τρέξτε, αγαπητοί συνάδελφοι, τρέξτε, διότι δεν ξέρει κανείς ποτέ, σήμερα η έσχατη "ολοκληρωμένη λύση" εφαρμόστηκε στο Ιράκ. Αύριο;