Χριστουγεννιάτικα παραμύθια

Επειδή έρχονται Χριστούγεννα, είπα να ανασύρω κάτι από "τα παλιά" και συγκεκριμένα δύο παραφράσεις παραμυθιών. Δείτε, λοιπόν, μια σχετικά σύγχρονη εκδοχή από "Το κοριτσάκι με τα σπίρτα" και από "Το πνεύμα των Χριστουγέννων"...

Μια νομοθετική πρόταση

(Περιοδικό ne.o. - Τεύχος 83 - Ιούνιος 2008)
Μετά από αρκετά χρόνια στο χώρο της πληροφορικής μπορεί κανείς να εντοπίσει σημεία του θεσμικού πλαισίου που επιδέχονται βελτίωση. Δεδομένου του πλουραλισμού των επαγγελματικών ρόλων και των τμημάτων της αγοράς, είναι αντιληπτό ότι ο αριθμός των προτάσεων προς βελτίωση του θεσμικού πλαισίου ίσως είναι μεγάλος, η δε θεματική τους ευρύτητά εντυπωσιακή. Το θεσμικό πλαίσιο επί του οποίου έχουμε τη δική μας πρόταση, είναι αυτό της διενέργειας διαγωνισμών του Δημοσίου, του Μεγαλύτερου αν ότι του Μοναδικού Πελάτη Εργων Πληροφορικής στη χώρα μας.

Είναι γνωστό ότι ο Νόμος κάνει ό,τι μπορεί για να καταστήσει αδύνατες πρακτικές όπως «στήσιμο» και άλλα συναφή. Προς αυτό δίνει δικαίωμα σε όποιον αισθάνεται αδικημένος από μία διαδικασία αξιολόγησης να «προσφεύγει» πρακτικά επ’ αόριστον σε δικαστήρια και αρχές κάθε είδους, τώρα δε όριο είναι μάλλον το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ή όπως αλλιώς λέγεται. Τα δικαστήρια έχουν πολλή και δύσκολη δουλειά. Οι υποθέσεις που εξετάζονται δεν καλύπτονται αυτολεξί από κανέναν νόμο καθότι δεν είναι δυνατό η νομοθεσία να λέει αν λ.χ. ένας τετραπύρηνος επεξεργαστής είναι ισοδύναμος με δύο διπλού πυρήνα, ή αν η τεχνολογία SAS είναι ισοδύναμη ή καλύτερη της U320 SCSI. Οπότε αρχίζουν προσφυγές, οι οποίες πολύ απλά δύνανται να μην έχουν τέλος και οι οποίες μπορούν στην πράξη να ακυρώσουν την εκτέλεση έργων για τα οποία ο νομοθέτης είχε την πρόθεση να ανατεθούν με κάθε διαφάνεια.
Επειδή ως γνωστόν ο αδύναμος κρίκος κάθε αλυσίδας είναι ο άνθρωπος και επειδή «η Siemens είναι εδώ» και μάλλον δεν είναι μόνη της, διακινδυνεύουμε τη διατύπωση της άποψης ότι δεν είναι δυνατόν επί του θέματος να λειτουργήσει κανένα νομοθετικό πλαίσιο που να είναι αποτελεσματικό. Οπότε κάθε βελτίωση του νομικού πλαισίου προς το «αυστηρότερον», απλά αποτελεί έδαφος για να (ημι)μαθαίνουν οι δικαστές περί servers και άλλων δαιμονίων, και ασφαλώς για να έχουν δουλειά οι δικηγόροι.

Το διασκεδαστικό είναι ότι επειδή από τη φύση του ο εξοπλισμός πληροφορικής είναι σύνθετο πράγμα, πολύ δε περισσότερο οι υπηρεσίες, όλα συνήθως καταλήγουν στη διευθέτηση καφενείου του τύπου «ποιος είσαι συ ρε που τα λες αυτά» ή ευπρεπέστερα, «αν αυτός που υποστηρίζει την τάδε άποψη είναι πιο Senior από εκείνον που υποστηρίζει την δείνα, τότε η τάδε άποψη είναι η σωστή». Στην πράξη είναι μάλλον λίγες οι περιπτώσεις που η όλη διαδικασία δεν χρησιμοποιείται από τους διαγωνιζόμενους ως «χαρτί διαπραγμάτευσης» για άλλες δουλειές: «Θα αποσύρω την προσφυγή αν δεν κατέβεις στον τάδε άλλο διαγωνισμό, ή αν κατέβεις για ‘μαϊντανός’» και νομίζω καταλαβαινόμαστε. Θα τολμούσαμε να πούμε ότι αυτό είναι ο κανόνας, αλλά στοιχεία δεν έχουμε, οπότε αν το πράτταμε μάλλον θα κατηγορούμασταν από τους «θιγόμενους». Δεν είναι δε σπάνιο το φαινόμενο υπέρβασης των ορίων και εκδήλωσης αήθους συμπεριφοράς από πάσης φύσεως «νταήδες».

Ετσι θα περιοριστούμε στην πρότασή μας: Τους διαγωνισμούς προμηθειών εξοπλισμού και υπηρεσιών πληροφορικής του Δημοσίου να μην τους διεξάγει ο αρμόδιος φορέας, αλλά ο ίδιος ο Αρειος Πάγος, ο οποίος για το σκοπό αυτό να ιδρύσει ειδικό τμήμα του οποίου οι αποφάσεις θα είναι τελεσίδικες. Η δε προσφυγή να στοιχίζει αρκετά, ας πούμε 5-10% του τιμήματος του διαγωνισμού, το οποίο να προκαταβάλλεται μετρητοίς από τον προσφεύγοντα και να χρεώνεται σε τρίτο μέρος μόνο αν η προσφυγή δικαιωθεί, σε κάθε δε περίπτωση να το εισπράττει το Δημόσιο και να το αποδίδει στους δικαστές και τους τεχνικούς εμπειρογνώμονες ώστε κανείς να μην έχει λόγο να «λοξοκοιτάξει» κατά την κρίση. Θα πείτε «και πού θα βρει ο Αρειος Πάγος τους ειδικούς, και αν τους βρει πώς θα τους επιλέξει;» και άλλα συναφή. Η σωστή ερώτηση ίσως είναι «και ποιο σύστημα είναι τόσο ακέραιο ώστε και να εντοπίζει τον αδιάφθορο εμπειρογνώμονα και να τον τοποθετεί στη σωστή θέση;». Επειδή μάλλον αντιλαμβανόμαστε ότι αν συνεχίσουμε το συλλογισμό θα καταλήξουμε άλλη μια φορά στη γενικότερη λειτουργία των θεσμών και τελικά των αξιών, μην την πάρετε σοβαρά τη συγκεκριμένη πρόταση. Δείτε την απλά ως έκφραση αηδίας απέναντι σε μια αρρωστημένη αγορά, μέρος μιας πιο αρρωστημένης εκδοχής της λεγόμενης ελεύθερης οικονομίας.

Απολογισμοί και άλλα

(Περιοδικό ne.o - Τεύχος 67 - Ιανουάριος 2007)
Το τέλος της χρονιάς προσφέρεται "παραδοσιακά" για πάσης φύσεως απολογισμούς, υποσχέσεις για το μέλλον και τα συναφή. Η ελληνική αγορά πληροφορικής και ευρύτερα οι "συναφείς δραστηριότητες" έχουν για άλλη μια φορά έναν εύκολο απολογισμό: μία από τα ίδια. Προγράμματα και εξαγγελίες που δεν πραγματοποιήθηκαν, η μικρότερη στην Ευρώπη διείσδυση των γρήγορων (και των αργών) συνδέσεων στο internet, και γενικά μια αγορά η οποία επί της ουσίας δεν αναπτύχθηκε, ούτε και αποτέλεσε η ίδια εργαλείο ανάπτυξης άλλων αγορών, και ευρύτερα κοινωνικών διεργασιών ως διατείνεται. Οι "ψηφιακές στρατηγικές", βέβαια, για άλλα κάνουν λόγο, όμως δεν είναι ούτε η πρώτη, ούτε και η τελευταία φορά που κάποιοι "άλλοι" από το παρελθόν ή το μέλλον, φταίνε για τη χάραξη ή την εφαρμογή της όποιας αναποτελεσματικής ψηφιακής ή μη πολιτικής. Φαίνεται ότι η αγορά πληροφορικής αρέσκεται στα ταξίδια στο χρόνο, προκειμένου να μεταθέσει ελπίδες ή να αποδώσει ευθύνες, όπως εξάλλου συμβαίνει και στην κεντρική πολιτική σκηνή.

Το παρόν είναι, γενικά, μια ανυπόστατη έννοια. Κυριαρχείται από τα λάθη του παρελθόντος και διέπεται από τις υποσχέσεις του μέλλοντος. Ως παρόν, στο ατομικό επίπεδο, χαρακτηρίζεται από τις πιστωτικές κάρτες με τις οποίες, σύμφωνα με τις τηλεοράσεις, ο "κόσμος" θα ψωνίσει "φέτος", εξαιτίας της πολιτικής που εφαρμόστηκε σε κάποιο "πέρυσι" και τις οποίες θα εξοφλήσει σε κάποιο "μέλλον" της πράσινης ή μπλε επερχόμενης ευημερίας - διαλέξτε. Το ίδιο, εν πολλοίς, συμβαίνει και στα του πολιτεύματος: οι κακές επιλογές του παρελθόντος των "άλλων" μας οδηγούν στην ανάγκη δέσμευσης του παρόντος όλων, με ορίζοντα την εξόφληση και άρα την ευημερία του μέλλοντος, εκτός και το αν οι "άλλοι" αλλάξουν και γίνουν "εμείς" οπότε το σκηνικό επαναλαμβάνεται με άλλα ονόματα και, οπωσδήποτε, χωρίς μνήμη.

Δεν πρόκειται απλά για ξύλινη γλώσσα. Πρόκειται για ξύλινη πραγματικότητα. Μια ξύλινη πραγματικότητα η οποία γεννάται από το ατομικό και συλλογικό μας κενό, από την έλλειψη φαντασίας, θάρρους, ανοιχτού πνεύματος και τελικά εμπιστοσύνης στην ύπαρξή μας. Προς αποφυγήν παρεξηγήσεων, να σημειώσουμε ότι είναι λάθος να αποδίδουμε την ξύλινη αυτή κατάσταση στους μπλε και πράσινους ή στους ροζ ή ό,τι τέλος πάντων χρώματος πολιτικούς.

Μπορεί να μην μας αρέσει να το παραδεχόμαστε, αλλά αυτοί είναι η εικόνα μας. Είναι οι 20-30 τύποι που εμφανίζονται ως σοφοί, γνώστες επί παντός, και που με επαρχιακό στόμφο αναλαμβάνουν την "ιστορική ευθύνη" απέναντι στους ανιστόρητους έλληνες που οι ίδιοι δημιούργησαν και συντηρούν. Είναι, επίσης, οι μηχανισμοί "πίσω τους", αυτοί που τους φέρνουν και τους απομακρύνουν από το προσκήνιο και τους δημιουργούν όποια εικόνα, παρελθόν και μέλλον επιθυμούν. Είναι η εξουσία του media-policy-maker η οποία στην ουσία απορρέει από εκεί που δυο-τρεις γραφικοί τύποι κατά καιρούς αναφέρουν: από τις λίγες οικογένειες που πραγματικά "κυβερνούν αυτόν τον τόπο" με εναλλασσόμενους θιάσους και πάσης φύσεως πρόθυμους Αυλικούς, οι οποίοι στο όνομα του όποιου life style θα έκαναν το παν για να είναι αυτοί οι ευνοούμενοι.

Κατά τα άλλα "οι πολλοί", αυτοί που δεν (θέλουν να) πιστεύουν ότι υπάρχουν πράγματι σύγχρονα Παλάτια και ψηφιακοί, τηλεοπτικοί, και γενικώς life style Αυλικοί, χαίρονται την ευδαιμονία των ψευδαισθήσεων που τους δημιουργεί η εικονική πραγματικότητα, υποθηκεύοντας -τελικά- την υπακοή και την απραξία τους. Το αν η αυτοκαταστροφική φύση του ανθρώπινου είδους επιβεβαιώνεται στα Παλάτια, στις Αυλές ή στους Υπηκόους, είναι μάλλον ένα παράγωγο ερώτημα αυτής της κατάστασης, και αφήνεται ως άσκηση για τους πολεμιστές του φωτός.

Αντιλαμβανόμαστε, λοιπόν, ότι η δική μας αγορά πληροφορικής δεν είναι παρά μια πινελιά σε αυτόν τον πίνακα, και δεν θα μπορούσε να αποτελεί από μόνη της χρωματική ή γεωμετρική παραφωνία. Εξάλλου, μετά από τόσα χρόνια, τουλάχιστον διαισθανόμαστε ότι οι περισσότεροι από τους εντόπιους βιοποριζόμενους με τα των νέων τεχνολογιών, μάλλον δεν διάγουν τον πλέον δημιουργικό βίο. Ας συντονιστούμε, λοιπόν, με το πνεύμα των ημερών και ας αφήσουμε τη ματαιότητα ως ερώτημα να πλανάται στους ορίζοντες της κατανάλωσης του life style κατά το πέρασμα του νέου έτους. Καλή χρονιά!...

All Chiefs - no Indians...

Μια από τις πιο αγαπημένες συζητήσεις πολλών ατομικών και συλλογικών οντοτήτων είναι αυτή περί "στρατηγικής". Είναι κάτι σαν αυτό που παλαιότερα έλεγαν για το άκουσμα της επίκλησης 'πρόεδρε' στην Ομόνοια: "αν ζητήσεις άποψη στην πληροφορική, θα λάβεις άποψη περί στρατηγικής". Πού πρέπει να τοποθετηθείς, για ποιο λόγο, πού θα πάνε και πού όχι τα πράγματα, ποιές τεχνολογίες και ποιοι θα "παίξουν" στο επόμενο διάστημα, ποιο είναι το (στρατηγικό, πάντα) παρασκήνιο, τι θα κάνουν οι κινέζοι, οι γιαπωνέζοι, οι κορεάτες, και άλλα πολλά.

Ιδιαίτερα αγαπημένο θέμα η "εθνική στρατηγική για την ανάπτυξη της πληροφορικής", ή όπως αλλιώς θέλετε να την αποκαλείτε: "ψηφιακή στρατηγική" (νέος όρος), "στρατηγική για την ανάπτυξη της κοινωνίας της πληροφορίας" ή και της "γνώσης" (διαλέξτε) για την προηγούμενη τάξη πραγμάτων, καθώς και πολλές άλλες εθνικές (πάντα) στρατηγικές (επίσης πάντα) οι οποίες βρίσκουν το δρόμο τους προς την επιφάνεια των σελίδων web, των διακηρύξεων, των διαβουλεύσεων, των εντύπων, και γενικώς προς τον έξω (αυτού που τις εκφέρει) κόσμο. Κάπου εκεί κοντά (στη στρατηγική) οι απαραίτητες αναφορές στους "πολίτες" οι οποίοι "έχουν συνταγματικό δικαίωμα στην κοινωνία της πληροφορίας" και στων οποίων το όνομα (και για την ευημερία των οποίων) συμβαίνουν, εξάλλου, όλα.

Δεν θα ασχοληθούμε με το κενό και την υποκρισία όλων αυτών των "εθνικών στρατηγικών" γιατί οποιαδήποτε αναφορά στο θέμα εύκολα βάλλεται εκατέρωθεν ως "αντίπαλη". Δεν μπορούμε, όμως, να αποφύγουμε να αναφερθούμε στην τακτική των φορέων που συμμετέχουν στις πάσης φύσεως "διαβουλεύσεις" για το θέμα. Οι διαβουλεύσεις αυτές συνήθως γίνονται με βάση ένα αρχικό κείμενο, πολιτικής, προθέσεων, κατευθυντήριων γραμμών, ή απλά στην καθομιλουμένη, αοριστολογίας. Σε αυτές προσέρχονται, συμμετέχουν, παρεμβαίνουν, κλπ, όσοι θεωρούν ότι έχουν κάτι να πουν για το θέμα: Ο "θεσμοθετημένος τεχνικός σύμβουλος της Πολιτείας", οι σύμμαχοί του, οι λοιποί σύλλογοι συναφών επαγγελμάτων, επιστημόνων, εμπειροτεχνών, οι πιστοποιητές, οι εκπρόσωποι των εμπόρων, και πολλοί άλλοι διεκδικούντες θέση στο "δια ταύτα" της στρατηγικής και στις ερμηνείες της και ο νοών νοείτω.

Για τον πλουραλισμό των συμμετοχών ή, καλύτερα, των "ειδικών φορέων", δεν έχουμε να πούμε τίποτε περισσότερο από το ότι η ύπαρξη και η λειτουργία τους είναι απλή εφαρμογή του παλαιού και καλού "διαίρει και βασίλευε" σε όλο του το μεγαλείο. Κανένας εκ των φορέων αυτών δεν αναγνωρίζει ως ισότιμους του τους άλλους, αλλά τους προσδίδει μια ειδοποιό διαφορά που τους καθιστά θεσμικά, επιστημονικά ή επαγγελματικά "κατώτερους". Ολοι, πάντως, διακηρύσσουν πως "μάχονται" για την κατοχύρωση του ρόλου και του επαγγέλματος της πληροφορικής, ενίοτε με στόχους που έχουν κοινό τίτλο ("επιμελητήριο") αλλά πολύ διαφορετικό περιεχόμενο. Το θέμα έχει κλείσει δεκαπενταετία, αλλά μάλλον όλοι κρίνονται από τις προθέσεις οπότε είναι όλοι "καλοί". Οι εργαζόμενοι στις ψηφιακές μνήμες είτε δεν έχουν οι ίδιοι μνήμη, είτε έχουν παραιτηθεί και ασχολούνται με άλλα πράγματα. Οπως έχουμε γράψει παλιότερα, όλοι οι "φορείς" ομοφωνούν σε μια αρχή: "αν είναι να μη γίνει με τους δικούς μας όρους, να μη γίνει καθόλου".

Εχουμε, τέλος, να παρατηρήσουμε τις "στρατηγικής φύσεως" παρεμβάσεις: όλοι οι εμπλεκόμενοι συζητούν σχεδόν αποκλειστικά επί της στρατηγικής. Κανείς δεν λέει κάτι συγκεκριμένο. Κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη να κάνει μια σαφή πρόταση, η οποία δεν αποκλείεται και να τον εκθέσει. Γενικολογίες και ψηφιακά ευχολόγια στο πλαίσιο των ανοχών και των ερμηνειών εκάστου, με σκοπό, ή έστω με μοναδικό αποτέλεσμα, να δηλώνει την παρουσία του στο χώρο και "βλέπουμε". Μάλιστα, αυτά στο όνομα των εργαζομένων στην πληροφορική, δηλαδή αυτών που εδώ και χρόνια έχουν ξεχάσει ωράρια, ασφάλιση, μονιμότητα και άλλα "κεκτημένα" όσων συγχέουν (;) την κατοχύρωση ενός επαγγέλματος με κατοχύρωση των επαγγελματιών. Και τελικά, στρατηγική δεν εφαρμόζεται αλλά απλά μοιράζονται τα κονδύλια και όπου ενίοτε υπάρχουν αποσπασματικά αποτελέσματα, αυτά απέχουν πάρα πολύ από το να είναι στρατηγική, με συνέπεια να ανακαλύπτουμε αν χάσαμε το τρένο, ή το αεροπλάνο της πληροφορικής. Ομως, οι ψηφιακές εξελίξεις στο domain ".earth" τρέχουν και προσπερνούν αυτή την ιδιότυπη φυλή ιθαγενών που κοιτάζοντάς την κανείς από μακριά δεν βλέπει ινδιάνους, αλλά μόνο αρχηγούς που συσκέπτονται για τη στρατηγική ενός πολέμου τον οποίον κανείς να διατίθεται να πολεμήσει.

Το Πανεπιστήμιο και η Αγορά

(Περιοδικό ne.o. - Τεύχος 61 - Μάϊος 2006)
Εδώ και χρόνια ακούμε το "παράπονο" της αγοράς πληροφορικής: τα Πανεπιστήμια δεν παράγουν χρήσιμους απόφοιτους, έτοιμους να ενταχθούν στην παραγωγική διαδικασία στην πληροφορική. Βαριά η κατηγορία, αλλά προτού να απολογηθεί κανείς ή έστω να την εξετάσει ως κατηγορία, πρέπει να μελετήσει από πού προέρχεται. Αν προέρχεται από μια αγορά πληροφορικής όπως αυτή των ΗΠΑ, αλλά και της Ινδίας, και της Τουρκίας (όπου πρόσφατα η Microsoft επένδυσε 1 δις δολάρια χωρίς αυτό να γίνει γνωστό σε εμάς...), δηλαδή από μια αγορά που έχει διεθνή λόγο, ή έστω διεθνή δυναμική, τότε πράγματι πρέπει οι παροικούντες τα Πανεπιστήμια να ξανασκεφτούμε αρκετά πράγματα. Αν, όμως, προέρχεται από μια αγορά που βρίσκεται σε μια από τις τελευταίες θέσεις των επιδόσεων και του διεθνούς ενδιαφέροντος, τότε τα πράγματα αλλάζουν.

Η ελληνική αγορά πληροφορικής περνάει το δικό της δράμα παρά τις ευκαιρίες που της δόθηκαν στο παρελθόν. Δεν τα λέμε εμείς αυτά, τα λένε οι δείκτες που μας φέρνουν ανάμεσα στους τελευταίους στην ανταγωνιστικότητα και σε πολλά άλλα, στην Ε.Ε.. Η δική μας αγορά πληροφορικής πλέον ελπίζει στο 4ο ΚΠΣ, και φαίνεται να έχει εγκαταλείψει προ πολλού τις σκέψεις αυτοτελούς και δυναμικής παρουσίας στο διεθνές τοπίο, και να δραστηριοποιείται μόνο ως έμπορος υλικού, λογισμικού και "λύσεων" γενικώς. Δεν σκοπεύουμε να τα βάλουμε με την ελληνική αγορά πληροφορικής, καλό είναι, όμως, μιας και μόνη πηγή ενημέρωσης των πολλών είναι οι όμιλοι που έχουν οικονομικό συμφέρον από την κατάρρευση των Πανεπιστημίων, να γράψουμε μερικές αλήθειες.

Τα Ελληνικά Πανεπιστήμια, λοιπόν, παράγουν καθ' όλα αξιόλογα στελέχη πληροφορικής που διαπρέπουν διεθνώς στον ακαδημαϊκό και επαγγελματικό χώρο. Δεν μιλάμε γενικώς για όλα τα λεγόμενα ΑΕΙ, τα οποία με χαρακτηριστική ευκολία ίδρυσαν οι λεγόμενοι σοσιαλιστές, διασπείροντάς τα ανά την επικράτεια ως πηγές τοπικού εισοδήματος. Αναφερόμαστε στα Πανεπιστήμια που αν και λιγότερα από τα λεγόμενα ΑΕΙ, έχουν κάθε δυνατότητα να δημιουργήσουν το ανθρώπινο δυναμικό που κατά την ξύλινη γλώσσα των πολιτικών "θα αποτελέσει στην ατμομηχανή της ανάπτυξης". Τα Πανεπιστήμια, λοιπόν, παράγουν πολύ περισσότερο από ό,τι ζητά η ελληνική αγορά πληροφορικής. Μπορεί να μη διδάσκουν "Visual Basic" ή ".NET", αλλά παράγουν ανθρώπους που έχουν όλο το βάθος των γνώσεων που απαιτούνται ώστε να μπορούν να μαθαίνουν σήμερα dot-net και αύριο ό,τι άλλο προκύψει, και μάλιστα να δημιουργούν και τις δικές τους σχολές στο μεγαλύτερο εύρος εφαρμογών πληροφορικής.

Τέτοιους ανθρώπους η ελληνική αγορά πληροφορικής δεν μπορεί να τους αξιοποιήσει και τελικά δεν τους θέλει διότι, μεταξύ άλλων, έχουν και υψηλότερες απαιτήσεις από αυτές του πιστοποιημένου με το ακατονόμαστο που έχει και ημερομηνία λήξης. Επειδή, όμως, το ακατονόμαστο είναι "καλή μπίζνα", οι επιχειρηματίες εύκολα κατηγορούν τα Πανεπιστήμια για τη δική τους αποτυχία, και δημιουργούν το έδαφος να πάρουν αυτοί τη θέση τους στα φιλέτα της επαγγελματικής κατάρτισης, που όπως γνωρίζουμε, η πληροφορική έχει πολλά και συνεχώς αποκτά νέα. Βαφτίζουν, μάλιστα, την κατάρτιση αυτή "πανεπιστημιακή", ώστε να τη χρεώσουν ανάλογα, με τις κατάλληλες πάντα συμμαχίες με πρόθυμους εκπροσώπους από τον τομέα της αυτοδιοίκησης και του συνδικαλισμού.

Με τη συμμαχία και των μέσων ενημέρωσης μάλιστα, η προετοιμασία του "υποκειμενικού παράγοντα" της ελληνικής κοινωνίας είναι πλέον αρκετά ώριμη.Από την άλλη, οι πανεπιστημιακοί έχουν ανάγκη να συμπληρώνουν τα 1500 - 2000 € του μισθού τους (ποσό που ακούγεται αστείο στα αυτιά των στελεχών στην πληροφορική), καταλήγοντας να δίνουν τροφή στους τηλεοπτικούς αποκαθηλωτές της έννοιας Πανεπιστήμιο. Ετσι, βρισκόμαστε προ των πυλών ενός νέου νόμου που θα επιτρέψει την ίδρυση "πανεπιστημίων" με αντικείμενα μόνο αυτά που "πουλάνε" όπως η ιατρική και η πληροφορική, διότι όποιος πιστεύει ότι θα δει "μη κρατικό" πανεπιστήμιο με φιλοσοφική ή φυσικομαθηματική σχολή, πλανάται πλάνην οικτρά. Σε αυτούς τους επιχειρηματίες αφιερώνουμε μια χριστιανική φράση: ουαί υμίν...!

e-μφύλιος...

[Περιοδικό ne.o. - Μάιος 2005]

Εν αναμονή εξελίξεων σε όλα τα μέτωπα, παρακολουθούμε με ενδιαφέρον την συμπεριφορά των εταιριών πληροφορικής κατά τη συμμετοχή τους στους διαγωνισμούς της ΚτΠ, οι οποίοι με τουλάχιστον 3 χρόνια καθυστέρηση άρχισαν σιγά-σιγά να κάνουν την εμφάνισή τους. Το αντικείμενο μας έχει απασχολήσει και στο παρελθόν, μόνο που αυτή τη φορά δεν θα ασχοληθούμε ούτε με την ανικανότητα και αναποτελεσματικότητα του συστήματος διαχείρισης, ούτε με τις προσδοκίες των εταιριών και την κατά τη γνώμη μας άστοχη στρατηγική τους. Αυτό που θα μας απασχολήσει είναι τα στοιχεία συμπεριφοράς που εκδηλώνονται στους διαγωνισμούς, τα οποία, με μια στρογγυλή και πολιτικά ορθή γλώσσα, "δεν είναι ό,τι καλύτερο".

Η αλήθεια είναι ότι πολλές εταιρίες πληροφορικής περιμένουν εδώ και χρόνια τις δουλειές του 3ου ΚΠΣ, έχοντας αποτελέσει πρόδρομο των εξελίξεων στο "εργασιακό", οι οποίες τώρα έρχονται και στην πραγματικότητα που μας εμφανίζουν τα τηλεκανάλια: έχουν καταργήσει το ωράριο, τις υπερωρίες, την ασφάλιση, την πρόσληψη, και ό,τι άλλο νομίζετε. Αυτά, βέβαια, έγιναν με την έμπρακτη συναίνεση τόσο των ίδιων των εργαζομένων, όσο και των θεσμικών οργάνων που τίποτε και ποτέ δεν κατοχύρωσαν σχετικά με τα επαγγέλματα πληροφορικής. Αυτό είναι άλλο θέμα.

Η αναμονή, όμως, δημιουργεί νευρικότητα. Ιδιαίτερα η αναμονή που κοστίζει είτε απώλειες σε κέρδη, είτε και ίδια κεφάλαια. Η νευρικότητα, με τη σειρά της, απελευθερώνει τον πραγματικό εαυτό του φορέα της. Σε αυτές τις συνθήκες, με αυτή την ψυχολογία, προσέρχονται οι εταιρίες στους διαγωνισμούς. Το τι γίνεται δεν περιγράφεται: η καχυποψία όλων προς όλους σε όλο της το μεγαλείο. Οι επιτροπές θεωρούνται εκ των προτέρων "μιλημένες", οι ανταγωνιστές θεωρούνται "παράτυποι" και γενικά κυριαρχεί ένα τεκμήριο ενοχής: όλοι είναι ένοχοι και είναι πρακτικά αδύνατο να αποδειχθεί η αθωότητά τους, απλά και μόνο γιατί "εμείς" θέλουμε τη δουλειά και θα κάνουμε "τα πάντα" για να την αποκτήσουμε. Ετσι, η ανάγνωση των τυπικών εγγράφων των ανταγωνιστών γίνεται ούτε λίγο ούτε πολύ με μεγεθυντικό φακό μήπως και διαπιστωθεί κάποια "παρατυπία" στη σφραγίδα, την υπογραφή, τη διατύπωση. Κάποια έλλειψη δικαιολογητικού, ασυμβατότητα με το νόμο περί "βασικού μετόχου", αμφιλεγόμενη ερμηνεία διάταξης ή όρου διατύπωσης της προκήρυξης, και άλλα συναφή.

Θύματα του "τεκμηρίου ενοχής" πέφτουν κυρίως οι επιτροπές αξιολόγησης. Δύσκολοι καιροί για αξιολογητές, μιας και οι "Αλλοι" φρόντισαν πολύ καλά να συνδέσουν τις απανταχού επιτροπές αξιολόγησης με τη διαπλοκή, τους αξιολογητές με τις μίζες, και τα συναφή. Αν σκεφτεί κανείς ότι σε πολλούς φορείς δεν υπάρχει εξειδικευμένο προσωπικό που να κάνει την αξιολόγηση, τότε οι αξιολογητές νιώθουν τουλάχιστον αμήχανοι μπροστά στους εκατέρωθεν γνώστες των τεχνικών λεπτομερειών του διαγωνισμού. Ετσι, η εικόνα που εμφανίζεται δίνει την εντύπωση ζούγκλας όπου τα "θηρία της πληροφορικής" μάχονται γύρω από το πτώμα της άμοιρης γερασμένης "γαζέλας του 3ου ΚΠΣ" που τελικά αφέθηκε από τους αδαείς φύλακές της να τους παραδοθεί.

Οσοι είναι μέσα στα πράγματα ξέρουν καλά το κόστος που μπορεί να έχει η συμπεριφορά αυτή: καθυστερήσεις, ακυρώσεις, απώλειες, δευτεροβάθμιες επιτροπές, δικαστήρια, ασφαλιστικά μέτρα. "Αν δεν την πάρουμε εμείς τη δουλειά, τότε να μην την πάρει κανείς". Αυτό είναι το ήθος που δυστυχώς εκδηλώνεται σε κάποιες τυχαίες περιπτώσεις που υπέπεσαν στην αντίληψή μας. Δύσκολοι καιροί. Οχι μόνο γιατί δικαιολογημένα όλοι έχουν ανάγκη την οποιαδήποτε δουλειά. Τέτοιοι δύσκολοι καιροί αντιμετωπίζονται με τη δημιουργικότητα άξιων ανθρώπων.

Δύσκολοι, γιατί πλέον κανείς δεν εμπιστεύεται τίποτε, δεν αναγνωρίζει καμία αρχή, και γενικά το λεγόμενο fair-play έχει καταντήσει παραμύθι. Θα πείτε ότι αυτά μας τα διδάσκουν πρωτίστως αυτοί που επιλέγουμε να μας κυβερνήσουν. Πράγματι. Και πού να κυβερνήσουν οι απόφοιτοι των σχολείων που έφτιαξαν αυτοί που επιλέγουμε να μας κυβερνήσουν...

Η χρονιά του δράκου

[Περιοδικό ne.o. - Ιανουάριος 2005]

Οι πένες των αναλυτών δεν λένε να στεγνώσουν από την ημέρα που ανακοινώθηκε η νέα στρατηγική της ΙΒΜ στο χώρο των προσωπικών υπολογιστών. Η αγορά χαρακτηρίζει ως κοσμοϊστορικό γεγονός την "επισημοποίηση" του ρόλου της Κίνας στο χώρο του computing από έναν τόσο σημαντικό πρωταγωνιστή όπως η ΙΒΜ. Τόσο στις χώρες που έχουν πραγματικά λόγο επί του θέματος, όσο και στα επαρχιακά γραφεία των φτωχών μεταπωλητών και integrators, ο ιδρώτας μουσκεύει τα πουκάμισα και τα μέτωπα των στελεχών κατά την εναγώνια αναζήτηση αντάξιας απάντησης στην εν λόγω κίνηση, ή έστω μιας κάποιας σανίδας σωτηρίας.

Οι ανταγωνιστές της ΙΒΜ βρίσκονται πολύ κοντά στην συνειδητοποίηση του ότι η ίδια η ύπαρξή τους πάντα προσδιορίζονταν με τον τρόπο της από τη "Μεγάλη Κυρία". Σήμερα η θέαση της πραγματικότητας μπορεί πλέον να γίνεται έξω από την ανόητη κουλτούρα του μοδάτου κουστουμιού της όποιας δήθεν εναλλακτικής και καλύτερης πρότασης στο computing. Πρόκειται για μια σκληρή πραγματικότητα, τόσο σκληρή όσο και η πραγματικότητα της καθημερινής επιβίωσης στις συνθήκες που πλέον δεν θα χαρακτηρίζονται ως "πρόκληση" από την ασφαλή δερμάτινη πολυθρόνα και το "σίγουρο" bonus για τα στελέχη, αλλά από την εναγώνια αναζήτηση επαναπροσδιορισμού της ταυτότητας και της στρατηγικής, σε μια σκακιέρα που φαίνεται να ανήκει και η ίδια αλλού.

Ασφαλώς και το θέμα χρήζει ιδιαίτερα διεξοδικής και εκτενούς αναφοράς, όμως στην εμβέλεια του παρόντος μπορούμε με ασφάλεια να εκτιμήσουμε ότι δεν πρόκειται απλά για μια κίνηση που θα μειώσει το κόστος κατασκευής των υπολογιστών μαζικής παραγωγής από την ΙΒΜ. Η συγκεκριμένη εταιρία δεν ενδιαφέρθηκε εξάλλου για το (μη ανταγωνιστικό) κόστος των συστημάτων της ούτε όταν οι (σοβαροί, και όχι οι δικοί μας) "συμβατοί" είχαν κατακτήσει την παγκόσμια αγορά, και ενώ η ίδια έκανε επιλογές τις οποίες η αγορά προσπέρασε (θυμάται κανείς το micro channel και το OS/2;) χωρίς να υποστεί κανένα σοβαρό πλήγμα.

Ολα αυτά τα χρόνια με τη βοήθεια των ανταγωνιστών της η ΙΒΜ είδε το computing να γίνεται αναπόσπαστο μέρος όχι μόνο της επιχειρηματικής, αλλά και της καθημερινής ζωής όλων των "πολιτισμένων". Το μερίδιο της συγκεκριμένης αγοράς το οποίο κατείχε η ίδια η εταιρία δεν ήταν ποτέ ανάλογο του βάθους της γνώσης της. Ο ανταγωνισμός που γεννήθηκε στα γκαράζ της αμερικανικής ηπείρου, για τους πολλούς επιβεβαίωσε το λεγόμενο "αμερικανικό όνειρο". Στο βάθος όμως, απλά πήρε από τους ώμους της ΙΒΜ το φορτίο να βάλει η ίδια τους υπολογιστές στην καθημερινή ζωή όλων μας. Ο πλουραλισμός των εταιριών που γεννήθηκαν στην πορεία αυτή, εξαφανίστηκε στη δημιουργία μιας πυραμίδας απορροφήσεων και εξαγορών και τα πράγματα φαίνεται να κλείνουν έναν κύκλο.

Σήμερα, που το computing δεν οδηγεί συνειρμικά αποκλειστικά και μόνο στο επιχειρείν, η ΙΒΜ εκπέμπει με την κίνηση αυτή ένα άλλο μήνυμα: το παιχνίδι θα παιχτεί αλλού. Το "pc" έκλεισε τον κύκλο του και τώρα είναι ώρα να το κατασκευάσουν οι κινέζοι, όπως κατασκευάζουν και τόσα άλλα ευτελή αντικείμενα που ο δυτικός πολίτης καταναλώνει εν τη ηθελημένη, έστω και μερικώς, αγνοία του. Πού είναι αυτό το "αλλού" όπου θα παιχτεί το παιχνίδι; Κατά την άποψή μας, είναι αυτό που κάποιοι μερικώς αντιλαμβάνονται ως ένα δικτυακό "utility" το οποίο θα αντικαταστήσει την τηλεφωνία και τα μελλοντικά αρχαία δίκτυα. Στην πραγματικότητα μιλάμε όχι απλά για δικτυακές υπηρεσίες (τηλεφωνίας, internet, ψυχαγωγίας κλπ), αλλά για κάτι πολύ μεγαλύτερο. Δεν θα το προσδιορίσουμε στις λίγες λέξεις που απομένουν, αλλά θα κλείσουμε με ένα ερώτημα το οποίο ενέχει μια παρακινδυνευμένη εκτίμηση: πόσοι είναι πλέον σίγουροι ότι ο επόμενος που θα "πέσει" δεν θα είναι η Microsoft; Ας εκμεταλλευτούμε τις όποιες διακοπές των Χριστουγέννων για να σκεφτούμε ελεύθερα, και ας επανέλθουμε.

Ανοίγουμε δρόμους

[Περιοδικό ne.o. - Απρίλιος 2004]

Περιμένοντας την Ολυμπιάδα και με την επιλογή αρχόντων περατωμένη, η ελληνική αγορά πληροφορικής βαδίζει το δρόμο της ανάπτυξης. Μπορεί οι ισολογισμοί να μη συνηγορούν στο "ανάπτυξη", όμως αυτό δεν εμποδίζει κανέναν να δηλώνει ότι η αγορά θα ανακάμψει, ότι το ΚΠΣ έχει αργήσει, ότι οι δείκτες πέφτουν και διεθνώς ότι, τελικά, για την άσχημη εικόνα φταίνε όλοι οι άλλοι εκτός από εμάς. Χαρακτηριστική είναι η "Ναυτεμπορική" (4.3.2004): "ούτε το 2003 ο κλάδος της πληροφορικής δεν κατάφερε να ανακάμψει, αντιθέτως σε ορισμένες εταιρίες οι ζημιές συσσωρεύτηκαν", ενώ όπου υπήρξε βελτίωση της κερδοφορίας, "δεν αποδίδεται σε ανάπτυξη των εταιριών, αλλά κυρίως σε μέτρα περιορισμού δαπανών και αναδιοργάνωσης που έθεσαν σε εφαρμογή".

Στο ίδιο άρθρο γίνεται λόγος για συνολική μείωση πωλήσεων κατά 8% και κερδών κατά 37%, ενώ "δύο στους τρεις μεγάλους ομίλους, η Altec και η infoquest εμφανίζουν συνολικές ζημιές που προσεγγίζουν τα 15 εκ. €" γεγονός που σύμφωνα με το εν λόγω δημοσίευμα, αποδίδεται σε "δυσμενείς συγκυρίες". Παρεμφερής η αναφορά για την LogicDIS όπου, σύμφωνα με τη διοίκηση της εταιρίας, οι ζημιές οφείλονται στην αναδιοργάνωση. Το δημοσίευμα κλείνει με μια χαρακτηριστική δήλωση: "...ούτε το 2004 η πληροφορική δεν αναμένεται να ανακάμψει καθώς τόσο οι εκλογές όσο και οι Ολυμπιακοί Αγώνες θα παρεμποδίσουν την ταχύτερη υλοποίηση των μεγάλων έργων στο Δημόσιο Τομέα".

Είναι γεγονός ότι τέτοια δημοσιεύματα δεν μπορεί να ικανοποιούν κανένα, ούτε εκείνους που από χρόνια έχουμε επισημάνει ζητήματα όπως ότι η αγορά πληροφορικής ζει με ενέσεις από τα ΚΠΣ, ότι κακώς ελπίζει και κινείται κυρίως με πελάτη το Δημόσιο, και ότι γενικά είναι "γίγαντας με πήλινα πόδια". Είναι επίσης γεγονός, ότι η αναζήτηση ευθυνών για την κατάσταση αυτή συνήθως παραλείπεται ως μη "πολιτικά ορθή", καθότι κανείς δεν είναι "καθαρός". Ούτε οι επιχειρηματίες που μάζεψαν το χρήμα το 99 και δεν το έκαναν αποδοτικές επενδύσεις, ούτε τα "στελέχη" που δεν τα ενδιέφερε αν πουλάνε "αέρα" αρκεί που τον πουλούσαν ακριβά, ούτε οι πολιτικοί που προέτρεπαν όλους να επενδύσουν, ούτε τα περιοδικά που "λιβάνιζαν" όλους αυτούς με το αζημίωτο, ούτε, τέλος, ο ανώνυμος επενδυτής που άφηνε να τον οδηγούν σαν πρόβατο στη σφαγή, τους έδινε τα χρήματά του και τους επιλέγει να τον κυβερνούν και να τον μορφώνουν.

Ανεξάρτητα από την ευθύνη ή μη του 3ου ΚΠΣ, η κατάσταση θα ορθολογικοποιηθεί και η αγορά θα συγκλίνει εκεί που πραγματικά τοποθετείται. Στην πορεία θα δούμε πολλά και δυστυχώς δυσάρεστα, όπως "μαζικές απολύσεις", όπως θα έλεγαν οι "παλαιοκομματικοί", ή "δημιουργία ανταγωνιστικού περιβάλλοντος απασχόλησης", όπως θα πούνε οι "σύγχρονοι". Ενα είναι το σίγουρο: η αγορά πληροφορικής στην Ελλάδα δύσκολα θα συνεχίσει να ισχυρίζεται ότι είναι αυτό που κάποτε παρουσιάστηκε ότι ήταν, και πλέον, δεν το λέμε μόνο εμείς (βλ. και EITO 2003).

Βέβαια, η κατάσταση δεν είναι μόνο "μαύρη". Υπάρχουν αγορές όπως οι τηλεπικοινωνίες όπου ανθούν. Και εκεί, το "ελληνικό επιχειρηματικό στοιχείο" είναι χαρακτηριστικό: Ιδρύονται δύο μεγάλες και αργότερα και τρίτη, εταιρίες κινητής τηλεφωνίας με μεγάλη ελληνική συμμετοχή, μπαίνουν και δημιουργούν την αγορά, εμφανίζουν εξαιρετικά αποτελέσματα, και τελικά ...πωλούνται σε πολυεθνικούς κολοσσούς. Δηλαδή "ανοίγουν το δρόμο" στους άλλους οι οποίοι, γιατί να επωμιστούν το δυσκολότερο έργο της δημιουργίας της αγοράς και της υποδομής όταν υπάρχουν πρόθυμοι έλληνες επιχειρηματίες; Μια ιδέα όχι και τόσο νέα, θα ήταν η αγορά πληροφορικής να κάνει και αυτή το ίδιο: να ανοίξει νέους δρόμους (στους άλλους πάντα). Να σταματήσει, πχ, να κατασκευάζει και να πουλάει τα μέτρια αυτοαποκαλούμενα ελληνικά ERP και να πουλάει SAP και Navision. Να "αναδιοργανώσει" τα τμήματα παραγωγής και να επιβάλλει στην αγορά να βάλει (και εκεί) Microsoft. Οπως, εξάλλου, συνέβη με το hardware και σήμερα όλοι θέλουν IBM και HP. Συνταγή επιτυχημένη, στην οποία κάποιοι "έλληνες" επιχειρηματίες έχουν ήδη αρχίσει να επενδύουν, μιας και η παραγωγή λογισμικού στην Ελλάδα είναι ...ασύμφορη. Δεν ξέρουμε τι θα συμβεί στα θύματα της απαιτούμενης "αναδιοργάνωσης", ούτε και μακροπρόθεσμα στην "απασχόληση" και την ανάπτυξη. Ξέρουμε, όμως, ότι μέχρι τότε οι καλοπληρωμένοι έλληνες manager που θα εκτελέσουν το έργο, θα δικαιούνται να επαναλαμβάνουν τον τίτλο μας: "ανοίγουμε δρόμους".

Ενοικιάζεται

[Περιοδικό ne.o. - Νοέμβριος 2003]

Οδηγώντας στις κεντρικές λεωφόρους εύκολα διαπιστώνει κανείς ότι μία λέξη περιγράφει την κατάσταση των επαγγελματικών χώρων: η λέξη "ενοικιάζεται". Γραφεία μέχρι ολόκληρα κτίρια διατίθενται προς ενοικίαση για επαγγελματική χρήση, η δε αίσθησή μας είναι ότι ελευθερώνονται με μεγαλύτερους ρυθμούς από τους συνηθισμένους ρυθμούς πτητικότητας των επαγγελματικών δραστηριοτήτων. Χώροι που δεν χτίστηκαν εχτές αλλά ελευθερώθηκαν από τους ενοικιαστές στους στα πλαίσια της συρρίκνωσης ή και εγκατάλειψης της επαγγελματικής δραστηριότητας και που πολλοί από αυτούς στέγαζαν πάσης φύσεως υπηρεσίες και εμπορικές δραστηριότητες σχετικές με τις νέες τεχνολογίες και την e-οικονομία.

Πού πήγαν αυτές οι δραστηριότητες; Γιατί τα κτίρια που τις στέγαζαν ενοικιάζονται; Ηταν λάθος σχεδιασμένες εξ αρχής, δεν βρήκαν έδαφος να αναπτυχθούν, υπέκυψαν στον ανταγωνισμό; Τι ακριβώς συνέβη; Και τα τρία, θα πει κανείς, επιβεβαιώνοντας το ότι οι νέες συνθήκες του επιχειρείν τρέχουν πολύ γρήγορα τον χρόνο. Εξάλλου, το φαινόμενο δεν θα ήταν ανησυχητικό αν τους χώρους που αδειάζουν κατελάμβαναν οι επόμενοι επιχειρηματίες, τόσο γρήγορα που το "ενοικιάζεται" να μη γίνεται αντιληπτό από τον περιστασιακό περιπατητή. Ομως αυτό δεν συμβαίνει και ο παρατηρητής θα εντοπίσει ότι οι "αλυσίδες" που θα μας έκαναν ευτυχισμένους με την τεχνολογία εγκαταλείπουν άτακτα τους χώρους τους, ότι τα "υπολογιστές-περιφερειακά-αναλώσιμα" δεν είναι παντού βιώσιμα ως επιχειρήσεις, όπως και αρκετά από τα "προγράμματα-λογισμικό-λύσεις", αλλά και άλλες εταιρίες που επίτηδες δεν διαθέτουν πινακίδα ορατή από τον περαστικό και ασχολούνται με "υπηρεσίες" πάσης φύσεως, σύμφωνα ή όχι σύμφωνα με το γνωστό ανέκδοτο με τον βοσκό και τον Σύμβουλο.

Κανείς, ασφαλώς, δεν μπορεί να χαίρεται γι αυτή την κατάσταση. Πρέπει, όμως, να βγάζει τα συμπεράσματά του, χωρίς προκαταλήψεις και αξιώματα του τύπου "φταίνε όλοι οι άλλοι αντικειμενικοί και υποκειμενικοί παράγοντες εκτός από την εταιρική πολιτική". Πόσα, πλέον, αναλώσιμα θα μπορούσαν να πουληθούν; Πόσοι υπολογιστές από καταστήματα που το σημαντικότερο εργαλείο της δουλειάς τους είναι το τηλέφωνο; Πόσοι σύμβουλοι θα μπορούσαν να ευδοκιμήσουν, συμβουλεύοντας άλλους για κάτι που οι ίδιοι ποτέ δεν άσκησαν ως επάγγελμα σε πραγματικά ανταγωνιστικό περιβάλλον; Πόσοι μεταπωλητές συστημάτων, λογισμικού, ολοκληρωμένων λύσεων, προστιθέμενης αξίας και άλλων πολλών ακρωνυμίων που περιγράφουν με άλλα ονόματα το ίδιο τίποτα, θα μπορούσαν να επιβιώσουν; Για πόσο διάστημα τα συγχωνευόμενα κενά θα ήταν κάτι περισσότερο από κενά; Και τελικά, οι εταιρίες-πελάτες όλων αυτών, πάσχουν από εκείνα που πουλούσαν αυτοί που κλείνουν και θα πουλάνε μάλλον και αυτοί που θα ανοίξουν στη θέση τους, ή μήπως έχουν άλλα σημαντικά προβλήματα;

Οι απαντήσεις αρχίζουν σήμερα να γίνονται αντιληπτές από αρκετούς, άσχετα από το ποιοι και πότε το παραδέχονται. Οι πραγματικές επιχειρήσεις, εκείνες των οποίων τα χέρια είναι δεμένα από άλλους ουσιαστικούς παράγοντες και όχι από την έλλειψη του "νέου" εκτυπωτή, του "νέου" business server και του "νέου" ERP (τέως λογιστηρίου, μισθοδοσίας, αποθήκης, κλπ), έχουν πολύ σοβαρότερα προβλήματα από αυτά που υποτίθεται ότι τους λύνουν οι πωλητές και οι σύμβουλοι του ανέκδοτου με τον βοσκό.

Ολοι αυτοί, τελικά, απλά τους υπόσχονται την παλιά λύση που μόνο λύση νέας οικονομίας δεν είναι, ότι δηλαδή αν αγοράσουν τα προϊόντα και τις υπηρεσίες που μεταπωλούν, θα χρειαστούν λιγότερους εργαζόμενους για να κάνουν την ίδια δουλειά. Μέχρι εκεί φτάνουν και, δυστυχώς, με σύμμαχο την άγνοια (;) ότι ήδη στην Ελλάδα το κόστος του εργαζόμενου είναι το μικρότερο της Ευρώπης (των 15), ξεχνούν ότι ακριβώς η "δουλειά" είναι που λείπει και όχι το κόστος αυτού που θα την κάνει. Οσο αυτό δεν γίνεται αντιληπτό από τους επιχειρηματίες και την Πολιτεία το φαινόμενο θα παίρνει έκταση και στους κεντρικούς δρόμους θα μένουν μόνο οι αλυσίδες ξένων καταστημάτων, οι δε "ακριβοί" εργαζόμενοι θα επιστρέψουν σε εργασιακές συνθήκες άλλων εποχών. Οι χώροι τέλος, μπορούν να ελπίζουν ότι θα γίνουν κάποιου είδους "entertainment park", και "club" όπως έγιναν τα πάλαι ποτέ εργοστάσια, για να στεγάζουν τους φοιτητές των δεκάδων νέων πανεπιστημίων. Οσο για την πινακίδα που αρμόζει στο όλο οικοδόμημα, δεν είναι το "ενοικιάζεται", αλλά το "πωλείται".

Η ευτυχία...

[Περιοδικό ne.o. - Ιούνιος 2003]

Η ευτυχία στις μέρες μας δεν είναι μόνο μια συναισθηματική, βιωματική, ή ό,τι άλλο θέλετε, κατάσταση. Επίσης, δεν βιώνεται με τον ίδιο τρόπο από όλους. Αυτά είναι πράγματα γνωστά, η αναφορά των οποίων από μόνη της θα ήταν άξια απορίας. Ωστόσο η έννοια "ευτυχία" και πολλές συναφείς, χρησιμοποιούνται κατά κόρον κατά την προώθηση προϊόντων "νέας" και "παλαιάς" οικονομίας και εστιάζοντας σε αυτό μπορούμε να αναδείξουμε σημαντικά, κατά τη γνώμη μας, χαρακτηριστικά της εποχής μας.

Η απλή χρήση του όρου είναι σε όλους γνωστή: όποιος τρώει το τάδε τυρί και πλένει τα ρούχα του με το τάδε απορρυπαντικό, αν πιστέψουμε τις διαφημίσεις, δεν είναι απλά υγιής ή καθαρός: είναι ευτυχισμένος. Η ισχύς της επικοινωνίας, κυρίως της τηλεοπτικής, έχει χρησιμοποιηθεί για τη στρέβλωση των εννοιών, με τον "αγαθό" πάντα σκοπό του ανταγωνισμού και αδιαφορώντας (;) για το αν η στρέβλωση αυτή έχει πολύ ευρύτερες επιπτώσεις στον τρόπο του αντιλαμβάνεσθαι και σκέφτεσθαι των αποδεκτών. Ο αποδέκτης-καταναλωτής πρέπει να σκέφτεται με έναν συγκεκριμένο τρόπο: να συνδέει την επιτυχία του στο άλλο φύλο με το οποιοδήποτε άσχετο καταναλωτικό αγαθό, να συσχετίζει συνειρμικά την οικογενειακή του γαλήνη με το τάδε εισαγόμενο σε μπουκαλάκι σκεύασμα και άλλα πολλά που ο αναγνώστης γνωρίζει, έχει όμως μάθει να δέχεται αδιαμαρτύρητα.

Στο ίδιο, όμως, μήκος κύματος κινείται και η χρήση του όρου στις νέες τεχνολογίες, στις νέες υπηρεσίες και γενικά στη "νέα οικονομία". "Ευτυχισμένος" γίνεται εκείνος που υποθηκεύει 30 έτη από τη ζωή του για να πάρει σπίτι από τις τράπεζες, εκείνος που προμηθεύεται το τάδε επικοινωνιακό "γκάτζετ" για να πληροφορείται το κενό των άλλων και να μεταδίδει το δικό του, εκείνος που αγοράζει το τάδε όχημα με δόσεις που θα πληρώνονται ακόμη και όταν αυτό βρίσκεται στην ανακύκλωση. Αναμενόμενο, μιας και το μόνο που αλλάζει από την κλασική κατανάλωση, είναι το εμπορευόμενο είδος. Στο πλαίσιο αυτό, οι εταιρίες-χορηγοί του Μεγάρου, ονόματα των οποίων εμπλέκονται σε πλήθος διερευνήσεων χρηματιστηριακών απατών (οι οποίες ποτέ δεν καταλήγουν σε δίωξη, διότι στην εποχή μας ...δεν υπάρχουν ένοχοι), δεν είναι απλά εταιρίες που θα προωθήσουν την ανάπτυξη και την ευημερία μέσω της νέας οικονομίας σήμερα, της νεώτερης οικονομίας αύριο: είναι οι αγαπημένες μας εταιρίες.

Είναι οι αγαπημένες μας εταιρίες, που μας έφεραν τον Pentium και μας εκπολίτισαν τις επιχειρήσεις, που μας υποσχέθηκαν καλύτερες δουλειές με τον καινούριο "business server" (οι οποίες δεν ήρθαν διότι ασφαλώς και δεν θα τις έφερνε ο "business server"), που μπήκαν στο χρηματιστήριο και έφεραν τις μετοχές τους από μηδέν σε 50-100 € και κατόπιν σε λίγα λεπτά και που σήμερα εμπορεύονται σχολικά και αύριο θα εμπορεύονται τυρόπιτες. Είναι οι αγαπημένες μας εταιρίες, που θα βελτίωναν τη δική μας ανταγωνιστικότητα χωρίς, απ' ό,τι αποδείχτηκε, να είναι σε θέση να διασφαλίσουν τη δική τους, διότι παίζοντας με κύριο αντισυμβαλλόμενο το δημόσιο και τις τράπεζες, και έχοντας διασφαλίσει το ανέλεγκτο, δεν έχεις πρόβλημα ανταγωνιστικότητας. Μόνο που σήμερα, έχουν αρχίσει να διαφαίνονται τα πρώτα (και μόνο) σημάδια της πραγματικής και αδυσώπητης ανταγωνιστικότητας. Σημάδια που δεν χαρακτηρίζουν μόνο τις υπό ύφεση (με δική τους υπαιτιότητα) εταιρίες πληροφορικής, αλλά και τους πελάτες τους, οι οποίοι ανακοινώνουν τις πρώτες πτωχεύσεις.

Μέσα στο κενό της δημιουργικότητας στο οποίο διάγουν εδώ και χρόνια οι επιχειρήσεις, εκτρέφοντας τα κρατικά παράσιτα τα οποία ξέρουν μόνο να δημιουργούν και να "κλείνουν" ανεξέλεγκτες φορολογικές χρήσεις, το βάρος πέφτει και πάλι στα "ακριβά εργατικά" των μικρότερων μισθών της ζώνης του Ευρώ. "Οδηγούμαστε σε εργασιακό μεσαίωνα" γράφουν οι αναλυτές και η πραγματική αγωνία όλων είναι μήπως πέσουν οι δείκτες κατανάλωσης. Το μέλλον θα αρχίσει να επιταχύνεται, η δε κορύφωση αναμένεται "μετά το 2004". Τότε είναι που αναμένεται να έρθει και η πραγματική "ευτυχία" της νέας τάξης...