Περί κάθαρσης (2)

[Περιοδικό ne.o. - Τεύχος 89 - Ιανουάριος 2009]

(Το κείμενο αυτό είναι σύνθεση των 3-4 posts που προηγήθηκαν)

Η χρονιά που τελείωσε έχει κάθε δυναμική να γίνει η αρχή πολλών εξελίξεων. Η δυναμική μόνη της, βέβαια, δεν αρκεί. Χρειάζεται θάρρος και ανοιχτό μυαλό τα οποία δεν υπάρχουν πουθενά στην "τηλεόραση". Οι ίδιοι κολλητοί των καναλαρχών, πρωτοκλασσάτα στελέχη, θυγατέρες, κυρίες που μόλις βγήκαν από το κομμωτήριο, κόλακες της σημερινής και αυριανής κυβέρνησης που επαναλαμβάνουν συνέχεια το όνομα του Αρχηγού, οι ίδιοι που τόσα χρόνια κοσμούν με το ανάλγητο βλέμμα τους και το φτωχό πλην φανταχτερό λεξιλόγιό τους τα σαλόνια μας, αυτοί αναλύουν την κατάσταση και μας εξηγούν "τι συμβαίνει".

Ολοι συμφωνούν ότι "η κοινωνία πρέπει να σκύψει πάνω από το πρόβλημα", και ο καθένας με το δικό του ξύλινο λεξιλόγιο μας τηλε-μεταφέρει την αλήθεια του. Το μόνο που δεν "σκέφτονται" τόσο αυτοί που μιλούν, όσο και εκείνοι που τους δίνουν το λόγο, είναι ότι για να "δουν το πρόβλημα" πρέπει απλά να σταθούν όλοι μαζί απέναντι από έναν καθρέφτη. Οτι για να το αντιμετωπίσουν, πρέπει να εξαφανιστούν. Δεν σκέφτονται ότι μια γενιά που την βιάζεις πνευματικά και σωματικά εδώ και χρόνια, δεν αρκεί να της πεις "τι έχεις παιδάκι μου, ηρέμησε και έλα να μιλήσουμε".

Κάτι, λοιπόν, τα παιδιά, κάτι αυτοί οι "πολιτικοί" και "δημοσιογράφοι", κάτι το πολυβολείο του Πολυτεχνείου, κάτι το ασφαλιστικό, και οι ψηφοφόροι δανειολήπτες αρχίζουν να φαίνονται ως τραγικά πρόσωπα που αποζητούν την κάθαρση, με τη λέξη να μην έχει την αβάσταχτη ελαφρότητα που της αποδίδουν οι τηλε-πολιτικοί της προηγούμενης παραγράφου, αλλά το πραγματικό της νόημα. Σε αναζήτηση των χαρακτηριστικών της κάθαρσης, λοιπόν, δηλώνοντας ότι δεν αποδεχόμαστε ότι "η πολιτική είναι η επιστήμη του εφικτού".

Με τούτη την οριοθέτηση, έχουμε την αίσθηση ότι χαρακτηριστικά της διαδικασίας της κάθαρσης είναι, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

1. Πρωταγωνιστούν πρόσωπα που δεν εμπλέκονται με οποιοδήποτε ρόλο στην τρέχουσα πολιτική σκηνή. Δεν μιλάμε για α-πολιτική διαδικασία, όπως θα προσάψουν πολλοί, αλλά για ουσιαστική ανάκτηση εμπιστοσύνη στη λειτουργία των πολιτικών θεσμών. Η εμπιστοσύνη στα πάσης απόχρωσης πρωτοκλασσάτα στελέχη έχει τελειώσει, και έχει δώσει τη θέση της στο θυμό των νέων ανθρώπων και όχι μόνο. Οσοι από τους θιγόμενους είναι πραγματικά πολιτικά πρόσωπα θα καταλάβουν και θα "θυσιαστούν". Οι υπόλοιποι θα αντιδράσουν, αλίμονο, αλλά μόνο για ιδιοτελείς λόγους. Ο,τι είχαν να προσφέρουν το έχουν ήδη προσφέρει και η διατύπωση αυτή είναι ήδη επιεικής.

2. Ξεκινά άμεσα μια διαδικασία συνολικής αναμόρφωσης του εκπαιδευτικού συστήματος από ομάδα που θα επιλεγεί με αυξημένη πλειοψηφία της Βουλής με δεκαετή θητεία και χωρίς το δικαίωμα του πολιτεύεσθαι στη συνέχεια. Βασικά της στοιχεία είναι η πλήρης απαξίωση της παραπαιδείας (προσοχή: άλλο απαξίωση, άλλο κατάργηση), η πλήρης αποσύνδεση Λυκείου-Πανεπιστημίου, η συνολική αναδόμηση του περιεχομένου στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση και εν κατακλείδι η εφαρμογή της αρχής "εκπαίδευση= χαρά και δημιουργία".

3. Μελετώνται και εφαρμόζονται μέτρα για το μέλλον των νέων ανθρώπων, τα οποία αφορούν την εργασία στην πραγματική οικονομία, αξιοπρεπή σύνταξη, και πάνω απ' όλα διαπερνώνται από πνεύμα δημιουργίας και κάνουν τους νέους να θέλουν να δημιουργήσουν και όχι να βολευτούν. Πολλοί θα δυσαρεστηθούν, αλλά δεν γίνεται αλλιώς.

Τα παραπάνω είναι γενικές αρχές και μόνο, οι οποίες έχουν πολλή δουλειά για να γίνουν συγκεκριμένες ενέργειες. Η ουσία παραμένει πως όσο η όποια "ηγεσία", ανεξαρτήτως απόχρωσης, σκέφτεται τα πάντα με όρους "πολιτικού κόστους" δεν υπάρχει διέξοδος. Με μια άλλη διατύπωση, όσο η πολιτική εκφυλιστικά ταυτίζεται με την εξουσία που ασκείται ως δανεισμός από όσους δεν έχουν καν γεννηθεί, για να γίνονται κάποιοι "σωτήρες" πρόσκαιρα αρεστοί, είμαστε άξιοι της μοίρας μας. Αυτό έχει ακουστεί πολλές φορές, αλλά ως χώρα μάλλον δεν το καταλαβαίνουμε, οπότε είμαστε (δις) άξιοι της μοίρας μας. Ευχάριστες διέξοδοι από το παρόν τέλμα δεν υπάρχουν. Και χωρίς να γινόμαστε μάντεις κακών, φοβούμαστε ότι η οργή που εισπράττουμε σήμερα από τους νέους, αλλά και η εκμετάλλευσή της από τους "γνωστούς-άγνωστους", δεν είναι τίποτα μπροστά σε αυτά που θα γίνουν όσο συνεχίζει η ίδια κατάσταση. Α, και καλή μας χρονιά…

Περί κάθαρσης...

Ανεξάρτητα από το αν μπορεί να εντοπιστεί "αξιοπρεπής" μεταφορά αρχαίας τραγωδίας στη σύγχρονη νεοελληνική κατάσταση, πολλοί αναζητούν την "κάθαρση". Η συντηρησιμότητα των γεγονότων, καθώς και η φαντασία κάποιων από τις ακτιβιστικές πρωτοβουλίες (πχ τα του "δέντρου" στην Αθήνα) έχουν αρχίσει να συσσωρεύουν πολλά νεύρα τα οποία (ας όψονται πολιτικό κόστος και "εορταστική περίοδος" τα οποία αμφότερα προστίθενται στην ψυχολογία του δανειολήπτη) φοβόμαστε πως θα είχαν βρει τρόπο έκφρασης. Χωρίς να επαναλαμβανόμαστε σχετικά με το ποιος λέει σήμερα τι, τι έλεγε εχτές, πού ήταν, κλπ, θα αρχίσουμε να ασχολούμαστε με το "δια ταύτα".

Διευκρινίζουμε από την αρχή ότι δεν αποδεχόμαστε ευφυολογήματα του τύπου "η πολιτική είναι η επιστήμη του εφικτού", ούτε αντιλαμβανόμαστε ως "επιλογή των πολιτών" τα αποτελέσματα της σταυροδοσίας στις βουλευτικές εκλογές των πελατών που αυτάρεσκα αυτοαποκαλούνται πολίτες. Μπορεί να σφάλουμε, αλλά είναι δικαίωμά μας. Εχοντας πει αυτά, αναζητούμε κατ αρχήν κάποια γενικά χαρακτηριστικά της κατάστασης που θα ονομαστεί "κάθαρση" (...καταραμένο "89"...), και όχι, επί του παρόντος, το περιεχόμενο συγκεκριμένων "μέτρων". Με όλη τούτη την οριοθέτηση, έχουμε την αίσθηση ότι χαρακτηριστικά της διαδικασίας της κάθαρσης είναι, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα:

1. Πρωταγωνιστούν πρόσωπα που δεν εμπλέκονται με οποιοδήποτε ρόλο στην τρέχουσα πολιτική σκηνή. Δεν μιλάμε για α-πολιτική διαδικασία, όπως θα προσάψουν πολλοί, αλλά για ουσιαστική ανάγκη ανάκτησης εμπιστοσύνης στη λειτουργία των πολιτικών θεσμών. Η εμπιστοσύνη στα πάσης απόχρωσης πρωτοκλασσάτα στελέχη έχει τελειώσει και έχει δώσει τη θέση της στο θυμό των νέων ανθρώπων και όχι μόνο. Οσοι από τους θιγόμενους είναι πραγματικά πολιτικά πρόσωπα θα καταλάβουν και θα "θυσιαστούν". Οι υπόλοιποι θα αντιδράσουν, αλίμονο, αλλά μόνο για ιδιοτελείς λόγους. Ο,τι είχαν να προσφέρουν το έχουν ήδη προσφέρει και η διατύπωση αυτή είναι ήδη επιεικής.

2. Ξεκινά άμεσα μια διαδικασία συνολικής αναμόρφωσης του εκπαιδευτικού συστήματος από ομάδα που θα επιλεγεί με πλειοψηφία 2/3 της Βουλής με δεκαετή θητεία. Βασικά της στοιχεία: α) η πλήρης απαξίωση της παραπαιδείας β) η πλήρης αποσύνδεση Λυκείου-Πανεπιστημίου γ) η συνολική αναδόμηση περιεχομένου στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση δ) η εφαρμογή της αρχής "σχολείο = χαρά και δημιουργία".

3. Μελετώνται και εφαρμόζονται μέτρα για το μέλλον των νέων ανθρώπων, τα οποία αφορούν την εργασία στην πραγματική οικονομία, αξιοπρεπή σύνταξη, και πάνω απ' όλα διαπερνώνται από πνεύμα δημιουργίας και κάνουν τους νέους να θέλουν να δημιουργήσουν και όχι να βολευτούν. Αποτυχία κοινωνικής αποδοχής τέτοιων μέτρων σημαίνει αυτόματα οικειοθελή παραίτηση των εμπλεκομένων.

Μπορούν να γραφούν και αρκετά άλλα σχετικά με επιμέρους πλευρές των αναγκαίων ενεργειών, θέμα στο οποίο ίσως επανέλθουμε. Τα παραπάνω τα βλέπουμε ως γενικές αρχές και μόνο, οι οποίες έχουν πολλή δουλειά για να γίνουν συγκεκριμένες ενέργειες. Η ουσία παραμένει πως όσο η όποια "ηγεσία" σκέφτεται τα πάντα με όρους "πολιτικού κόστους" δεν υπάρχει διέξοδος. Με μια άλλη διατύπωση, όσο η πολιτική εκφυλιστικά ταυτίζεται με την εκλογική αποτελεσματικότητα και με την εξουσία κάποιοι να βάζουν όλους τους υπόλοιπους να δανείζονται για να γίνονται οι ίδιοι εκλογικά και πρόσκαιρα αρεστοί, είμαστε αξιοι της μοίρας μας. Αυτό έχει ακουστεί πολλές φορές, αλλά ως χώρα μάλλον δεν το καταλαβαίνουμε, οπότε είμαστε (δις) αξιοι της μοίρας μας.

Ευχάριστες διέξοδοι από το παρόν τέλμα δεν υπάρχουν. Παραπομπές των σημαντικών θεμάτων στο μέλλον με δανεισμό ακόμη και από όσους δεν έχουν κάν γεννηθεί, δεν λειτουργούν και η οργή που εισπράτουμε σήμερα από τους νέους δεν είναι τίποτα μπροστά σε αυτά που θα γίνουν όσο συνεχίζει η ίδια κατάσταση.

Μορφές...

Για πολλούς η "επόμενη μέρα" των πρόσφατων γεγονότων δεν έχει έρθει ακόμη. Αλλοι διαγιγνώσκουν "τάσεις προς εκτόνωση" (η ξύλινη ορολογία παραμένει ίδια στις οικονομικές, πολιτικές, και κάθε είδους ειδήσεις). Οι κυβερνώντες τρέχουν να μαζέψουν ό,τι μπορεί να μαζευτεί ανακοινώνοντας οικονομικά μέτρα ενίσχυσης των καταστηματαρχών. Οι ειδικοί κάθε μορφής, ειδικότητας και ιδιότητας "έχουν πάρει τα κανάλια" και "τα δίνουν όλα". Τα συνθήματα του τύπου "αγοράστε από τα μαγαζιά της Αθήνας" ακούγονται από όλους τους φέροντες τον "πολιτικά ορθόν" λόγο. Οι πολιτικοί της μείζωνος αντιπολίτευσης έχουν πάρει τα πάνω τους και αν έπρεπε να απαντήσουν μονολεκτικά σε όλα, θα έλεγαν τη λέξη "εκλογές".

Τα blog έχουν "ανάψει" και γενικά, ένας ανεγκέφαλος (αυτό ερευνάται), ένα όπλο, μια σφαίρα, και ένα άτυχο παιδί που βρέθηκε μπροστά του, έγιναν το κλειδί για να ανοίξει το "κουτί της Πανδώρας" και να βγουν από μέσα πλείστα όσα τρομερά πράγματα, σχετικά με τα οποία ελάχιστοι θέτουν το ερώτημα: πώς βρέθηκαν όλα αυτά μέσα στο κουτί της Πανδώρας;

Απαντήσεις πολλές, οι περισσότερες σε μορφή ψηφιακού όπιου προς κατανάλωση από παντοφλοφόρους τηλεθωρούντες δανειολήπτες νεοέλληνες. Η "κυβέρνηση της φωτιάς" λένε οι πράσινοι. "Δεν είστε αρκετά δεξιοί και ορθόδοξοι", λένε οι πιο μπλε. "Θερίζετε ό,τι σπείρατε" λένε οι αριστεροί του καναπέως. "Κλείστε τα σχολεία και τα πανεπιστήμια" λένε οι ορθόδοξοι αριστεροί. Για να δει κανείς τηλεόραση, πρέπει να πάρει πρώτα ηρεμηστικά.

Μερικές σκηνές από το σημερινό πρωινό (11.12.2008) γεμάτες με χαρακτηριστικές μορφές:

Ενας κύριος και μια κυρία που αμφότεροι κληρονόμησαν τη βουλευτική έδρα από τον μπαμπά, να αναλύουν με ύφος τα προβλήματα της νεολαίας στην εκπαίδευση και την καθημερινότητα, τα οποία οι ίδιοι, προφανώς, από κάπου τα πληροφορήθηκαν.

Ενα πιτσιρίκι με το υφάκι του 17% εκείνης της δημοσκόπησης, να "μαρκάρει" όπως οι "μεγάλοι" πολιτικοί τον συνομιλητή του και να μην τον αφήνει να ολοκληρώσει καμία φράση που δεν τη βρίσκει Ορθή, και να χαμογελά με χαρά που ήταν κολλητός του Ωραίου.

Ενας κυβερνητικός να προσπαθεί να αναλύσει ότι ούτε λίγο ούτε πολύ, οι καμμένοι θα βρεθούν και ωφελημένοι γιατί θα τους δώσουν και άτοκα δάνεια, θα τους αφήσουν να πάρουν αυτοκίνητο χωρίς τέλη ταξινόμησης (που σε ένα σοβαρό αυτοκίνητο μπορούν να φτάσουν τις αρκετές δεκάδες χιλιάδες ευρώ), θα τους κλείσουν τις ανέλεγκτες υποθέσεις, και διάφορα άλλα, που κάνουν αυτούς που δεν κάηκαν να αναρρωτιώνται για ποιο λόγο δεν πήγαν να παρκάρουν την μερσεντές στη Στουρνάρη ή μήπως να την πάνε σήμερα.

Κανένα, μα κανένα, νέο πρόσωπο. Οι ίδιοι γνωστοί των καναλαρχών, πρωτοκλασσάτοι, θυγατέρες, κυρίες που μόλις βγήκαν από το κομμωτήριο, κόλακες της σημερινής και αυριανής κυβέρνησης που δε λησμονούν να επαναλαμβάνουν το όνομα του Αρχηγού. Ακριβώς οι ίδιοι που τόσα χρόνια κοσμούν με το ανάλγητο βλέμμα τους και το φτωχό πλην φανταχτερό λεξιλόγιό τους τα σαλόνια μας.

Ολοι συμφωνούν στο ότι "η κοινωνία πρέπει να σκύψει πάνω από το πρόβλημα". Καθένας με τον τρόπο του, τις διατυπώσεις του και το δικό του ξύλινο λεξιλόγιο του δικού του Ορθού Λόγου, αυτό λέει: να δούμε το πρόβλημα, να ακούσουμε τους νέους. Μάλιστα. Το μόνο που δεν σκέφτονται είναι ότι για να "δουν το πρόβλημα" πρέπει απλά να σταθούν όλοι μαζί απέναντι από έναν καθρέφτη. Οτι για να το αντιμετωπίσουν, πρέπει να εξαφανιστούν και το μόνο επίπεδο αντικείμενο επί του οποίου να βλέπουν τον εαυτό τους να είναι επίσης ο καθρέφτης. Ολα τα σκέφτονται εκτός από αυτό. Δεν σκέφτονται ότι κάποιον που τον βιάζεις πνευματικά και σωματικά εδώ και χρόνια, δεν αρκεί να του πεις "τι έχεις παιδάκι μου έλα να σε ακούσω".

Ομως, όποιο και να ναι το πάνελ, οι Σοβαροί Δημοσιογράφοι το "στριμώχνουν" μέχρι ένα σημείο. Εκείνο το σημείο που ο τηλεθεατής δεν θα τους προσάψει ότι είναι φιλικοί με τους πολιτικούς, ότι τους κάνουν πάσα ερωτήσεις τις οποίες θα απαντήσουν με τρόπο ώστε να επανεμφανιστούν σα σωτήρες του κοινωνικού πτώματος που το είδος τους δημιούργησε. Εκείνο το σημείο που ο τηλεθεατής δεν θα πατήσει το κουμπί της ζαπιέρας. Μέχρι εκείνο το λεπτό σημείο τους πιέζουν. Ούτε λέξη για τον τρόπο που γέμισε το κουτί της Πανδώρας. Μόνο αναλύσεις για το τι θα γίνει τώρα που οι Ελληνες θα τους ξαναεκλέξουν, τους μεν ή τους δε, αδιάφορο.

Εχουμε μερικές σκέψεις για το γέμισμα του κουτιού της Πανδώρας, τις οποίες θα τις μοιραστούμε και με άλλους και σύντομα θα τις εκθέσουμε και εδώ.

Οι Άθλιοι

Χωρίς καμία διάθεση πλειοδοσίας στην αγανάκτηση για το θάνατο του 15χρονου, οφείλουμε να αναφερθούμε στο γενικότερο φαινόμενο που με βίαιο τρόπο εκδηλώνεται τις τελευταίες ημέρες. Η οργή όπως και η αγανάκτηση περισσεύει. Όπως περισσεύει και η υστεροβουλία πολλών από αυτούς που τις εκφράζουν ή ακόμη και τις υποθάλπουν δημόσια. Το παράδοξο θα ήταν να μην επιχειρούσε κανείς να εκμεταλλευτεί το γεγονός προς όφελος της δικής του αλήθειας, της δικής του επιδίωξης και εν γένει της δικής του προβολής στο μέλλον. Το ενδιαφέρον θα ήταν να προσπαθούσαν όλοι να κάνουν αναλύσεις όχι της εικόνας, αλλά των αιτιών που την προκάλεσαν. Η πραγματικότητα της δημόσιας τηλεμεταφερόμενης εικόνας, της γεμάτης με βία και "αγανάκτηση", όμως, δεν είναι καθόλου παράδοξη - κάθε άλλο. Είναι πλήρως ευθυγραμμισμένη με τα σημεία των καιρών.

Ας δούμε λίγο την εικόνα πριν συνεχίσουμε. Κατ αρχήν είναι η ίδια η εικόνα: το πλάνο με τις φωτιές, τις πέτρες, τους αγανακτισμένους, τους περαστικούς, τα αυτοκίνητα με τις ρόδες να κοιτάνε στον ουρανό. Είναι η φωνή του εκφωνητή που τη συνοδεύει: "κυρίες και κύριοι", "πού είναι το κράτος", "ανεξέλεγκτη η κατάσταση", "η Αθήνα καίγεται", "οι γνωστοί άγνωστοι", "Νίκο φύγε από εκεί μην κινδυνεύσεις". Είναι η εικόνα του πολίτη-θύματος: "πού ήταν η αστυνομία;", "περιμέναμε να δουλέψουμε στις γιορτές και τώρα τι θα κάνουμε;", "φώναζα στον αστυνομικό και εκείνος μου έλεγε να πάρω το 100", "στο χώρο που κάηκε δούλευαν 100 εργαζόμενοι της εταιρίας μας", "το κατάστημα ήταν ασφαλισμένο". Είναι η εικόνα του κυβερνώντος: "θα τους τιμωρήσουμε", "θα χυθεί άπλετο φως", "θα φτάσει το μαχαίρι στο κόκκαλο", "η κυβέρνηση συμπαρίσταται στα θύματα". Η εικόνα του μείζονος αντιπολιτευόμενου: "η κυβέρνηση αυτή έχει κλείσει τον κύκλο της", "εκλογές τώρα", "η κυβέρνηση είναι επικίνδυνη για το έθνος", "είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε τη διακυβέρνηση της χώρας". Και η εικόνα της προοδευτικής αριστεράς: "καλούμε τους νέους να κλείσουν τα σχολεία και τα πανεπιστήμια", "εμείς τη δική μας την πορεία την περιφρουρήσαμε", "όποιος και να ναι κυβέρνηση φταίει το σύστημα", "δεν συνεργαζόμαστε με κανέναν σε κυβέρνηση". Τέλος, η εικόνα του Αναλυτή: "η κοινωνία μας νοσεί", "να σκύψουμε πάνω από το πρόβλημα", "να λειτουργήσουν οι θεσμοί".

Τι κοινό έχουν όλες αυτές οι εικόνες; Κατά την άποψή μας, τρία πράγματα:

Κατ αρχήν επιφανειακά: είναι ίδιες, ως τηλεοπτικά πλάνα, με τις εικόνες πολλών γεγονότων εδώ και πολλά χρόνια, από τότε που ήρθαν στο προσκήνιο τα "Εξάρχεια", αν όχι νωρίτερα, κάπου στα μέσα της δεκαετίας του 80, λίγο μετά την "Αλλαγή". Με τη δολοφονία του Καλτεζά, με τον εμπρησμό του Πολυτεχνείου, τα "παραδοσιακά" επεισόδια της επετείου του Πολυτεχνείου, τον κλεφτοπόλεμο εντός και εκτός του Ιδρύματος, τα καψίματα της σημαίας, την άρση του ασύλου το 95 και πολλά παρόμοια.

Κατόπιν γλωσσικά: το ίδιο λεξιλόγιο, οι ίδιες φράσεις, εκπεφρασμένες από τα ίδια πρόσωπα, πρωταγωνιστές, αντιπολιτευόμενους, αναλυτές, παράγοντες γενικά, το πολύ-πολύ σε διαφορετικούς ρόλους. Το ίδιο βάπτισμα της επιφανειακής συνθηματολογίας ως "πολιτική", η ίδια αγανάκτηση του δημοσιογράφου.

Το τρίτο κοινό στοιχείο είναι λίγο πιο κρυμμένο: είναι το απέραντο Εγώ, η απέραντη Αυθεντία όλων των τοποθετήσεων των εμπλεκομένων σε οποιοδήποτε ρόλο. Είναι η δήθεν πολιτική έως και προσωπική υστεροβουλία εκμετάλλευσης του όποιου γεγονότος για ίδιον πολιτικό ή άλλο όφελος, έναντι της αντίπαλης παράταξης ή του εσωκομματικού ανταγωνισμού, ή και του αντίπαλου δικηγορικού γραφείου. Πάνω απ' όλα είναι η οικειοποίηση της πραγματικότητας με πρακτικές σκέδασης του φωτός της αλήθειας προς το χρώμα του παρατηρητή και η συνακόλουθη τύφλωση των παθητικών ακροατών ώστε να μην αναζητούν τίποτε παραπέρα.

Ως ενδιάμεσο συμπέρασμα μπορούμε με ασφάλεια να πούμε ότι το μόνο που άλλαξε "φέτος" είναι η ένταση των γεγονότων, η οποία όμως, δεν είναι τοπικό ελληνικό φαινόμενο, και επίσης, εξηγείται αν συμπεριλάβει κανείς την έννοια "συσσώρευση" στους συλλογισμούς του. Εδώ θα επανέλθουμε. Αρα δεν βρισκόμαστε προ "πρωτοφανών" καταστάσεων. Κάθε άλλο. Μάλιστα, ο τονισμός του "πρωτοφανών" είναι έως και ύποπτος και επιβεβαιώνει την άγνοια ή προβληματίζει για τις προθέσεις όσων τον χρησιμοποιούν. Επιβεβαιώνει, επίσης, το ανιστόρητο αυτών στους οποίους απευθύνεται, ακόμη και για μικρές περιόδους της τάξης των 15-25 ετών. Αλλά γι αυτό ας είναι καλά το Σχολείο, όποτε λειτουργεί.

Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε ότι η τοποθέτηση του γεγονότος του θανάτου του 15χρονου από τη σφαίρα του αστυνομικού είναι εύστοχη: χαρακτηρίζεται ως αφορμή, και όντως έτσι είναι. Ποιες είναι, όμως, οι αιτίες; Για ποιο λόγο κανείς δεν αναφέρεται σε αυτές χωρίς να αναμασά δήθεν πολιτικές εκφράσεις που δεν σημαίνουν τίποτε απολύτως; Προς το παρόν θα επιχειρήσουμε να καταγράψουμε μερικά ερωτήματα και μάλλον θα επανέλθουμε.

1. Ποιοι είναι μεγαλύτεροι υποκριτές από τους επαγγελματίες πολιτικούς; Ποιοι νομοθετούν ό,τι τους συμφέρει, ενίοτε και προσωπικά, και δεν έχουν τιμωρηθεί ποτέ και για τίποτε; Το ερώτημα, βέβαια, είναι άτοπο αν πιστεύουμε ότι κανείς τους δεν έχει τίποτε για να τιμωρηθεί.

2. Ποιοι μεγαλώνουν τους αγριεμένους 15χρονους; Πόσο χρόνο τους αφιερώνουν; Πόσο παραγωγική και δημιουργική δουλειά κάνουν και πόσο μακριά από μικρά οικονομικά σκάνδαλα βρίσκονται; Πόσες φορές ψήφισαν με βάση το δικό Τους Συμφέρον; Αυτοί δεν χειροκρότησαν ως "προοδευτική" την κατάργηση του κόκκινου μελανιού στη διόρθωση, τις σύγχρονες παιδαγωγικές μεθόδους του σχολείου της ευκολίας; Την κατάργηση των Δημόσιων Πρότυπων σχολείων;

3. Ποιοι δημιούργησαν τη γενιά των 700 Ευρώ; Φύτρωσε η γενιά αυτή; Πόσοι από τους αναλυτές και κάθε είδους ενδιαφερόμενους για τους νέους που γυρνάνε στα παράθυρα και δίνουν το λόγο όπου και όπως θέλουν, παίρνουν 10 έως και 50 φορές περισσότερα το μήνα; Πόσοι από τους αγανακτισμένους επαγγελματίες που τους καίνε τις περιουσίες, είναι εργοδότες της γενιάς αυτής;

4. Πώς διαφοροποιούνται τα κόμματα εξουσίας; Από τα οράματα; Τις ιδεολογίες; Την πραγματιστική αντίληψη για τον κόσμο; Ή μήπως από τον εγωιστικό "ρεαλισμό" και τον αδιάκριτο κανιβαλιστικό συμφεροντολογικό ωφελιμισμό μετ' υποκριτικών επιφάσεων περί του "κοινού καλού";

5. Πώς αντιστέκονται τα κόμματα της λεγόμενης αριστεράς; Μήπως με κλισέ και ξύλινη φρασεολογία που δήθεν προστατεύει την υπέρτατη αλήθεια η οποία δεν διδάσκεται καν από τα πρωτότυπα κείμενα, παρά προβάλλεται ως δόγμα το οποίο όποιος δεν αποδέχεται είναι από αφομοιωμένος μέχρι υπάλληλος του συστήματος; Ή μήπως με την προτροπή να κλείσουν τα σχολεία και τα πανεπιστήμια και να μείνουν ακόμη περισσότερο αγράμματοι οι ήδη ημιμαθείς απόφοιτοι των φροντιστηρίων;

Το δε γελοίο, που γίνεται τραγικό όταν χάνονται ζωές, δεν είναι που όλοι μας είμαστε συνένοχοι σε όλα τα παραπάνω. Είναι που νομίζουμε ότι οι νέοι δεν τα βλέπουν ή έστω ότι δεν τα διαισθάνονται. Είναι που τους έχουμε και για βλάκες από πάνω. Και βέβαια, οι νέοι μας "τιμωρούν", ή τουλάχιστον έτσι νομίζουν.

Ας αφήσουμε, όμως, τις φιλοσοφίες, και ας ετοιμαστούμε να ψηφίσουμε το "Αλλο Κόμμα", για να "αλλάξουν τα πράγματα", και να έχουμε "την ησυχία μας" για να αποπληρώσουμε το "στεγαστικό" γιατί στην Ελλάδα "από τη γη ποτέ κανείς δεν έχασε". Περαστικά μας...

Ο "υπαρκτός" ζει...

(Περιοδικό ne.o. - Τεύχος 65 - Νοέμβριος 2006)

Ποιος είπε ότι ο "υπαρκτός σοσιαλισμός" πέθανε; Μόνο όσοι πιστεύουν ότι υπήρξε μόνο στη Σοβιετική Ενωση και το υπόλοιπο "ανατολικό μπλοκ". Σήμερα επιβιώνουν ακόμη διάφορα είδη "υπαρκτού", σε μέρη του κόσμου τα οποία, προς αποφυγήν περιπετειών, δεν θα ονοματίσουμε, και αυτό όχι μόνο διότι δεν αισθανόμαστε απολογητές κανενός υπαρκτού ή ανύπαρκτου συστήματος, αλλά κυρίως διότι θα αναφερθούμε σε μια πιο διασκεδαστική -κατά μίαν έννοιαν- μορφή "υπαρκτού": στην ελληνική.

Στην Ελλάδα, λοιπόν, ζει και βασιλεύει ένας ιδιότυπος "υπαρκτός", σοσιαλισμός ή όχι δεν ξέρουμε, ο οποίος, έχοντας στοιχεία μιας λανθάνουσας "κοινωνικο-κεντρικής" φιλοσοφίας, αξίζει να μας απασχολήσει με ελαφρή έως εύθυμη διάθεση - και αυτό για να προλάβουμε όσους θα μας κατακεραυνώσουν για προχειρότητα στην ιστορική ανάλυση. Κατ' αρχήν το "ζει και βασιλεύει" το λέμε με όλο το σεβασμό που απαιτεί η αποδοχή της άποψης των πολλών (όπως ονομάζεται η πλειοψηφία). Δηλαδή ως σύστημα, είτε ερμηνεύεται όπως θεωρούμε εμείς, είτε όχι, εκ των πραγμάτων η κατάσταση δεν αμφισβητείται.

Ολοι γνωρίζουν ότι δύο είναι τα όνειρα της λεγόμενης "μέσης" ελληνικής οικογένειας: ένα σπίτι και μια θέση στο δημόσιο. Το πρώτο το δανείζονται από τους τραπεζίτες και το δεύτερο τους παρέχεται από τους πολιτικούς. Το ελληνικό δημόσιο διογκώνεται επικίνδυνα και είναι ίσως μοναδική η αναλογία δημοσίων υπαλλήλων στο σύνολο του ενεργού οικονομικά πληθυσμού της χώρας μας. Οι κατηγορίες δημοσίων υπαλλήλων είναι πολλές και κατ' επέκταση πολλές είναι οι πολιτικές ομηρίες αλλά και οι προσδοκίες των συνδικαλιστικών εκπροσώπων όλων αυτών, πολλοί από τους οποίους εν συνεχεία ακολουθούν τη λεγόμενη πολιτική καριέρα. Το σύστημα αναπαράγεται μια χαρά, γεννώντας εξουσία και ρόλους, συνήθως χωρίς παραγωγικό αντίκρυσμα, αλλά με πλήθος επιφάσεων δήθεν προσφοράς. Οι επιφάσεις αυτές φτάνουν στο βαθμό να γίνονται άκρως συντηρητικές, συγχέοντας το δικαίωμα στην εργασία με την αξιοποίηση νέων τεχνολογιών και την υγιή παραγωγικότητα.

Υπό μίαν έννοια, το κύκλωμα είναι κλειστό: οι πολιτικοί νομοθετούν πλήθος ρυθμίσεων για "παγιες και διαρκείς" ανάγκες, ενώ αυτοί που προσλαμβάνονται τους προσφέρουν ως αντάλλαγμα την εξουσία και το κύκλωμα αυτοτροφοδοτείται. Ολα θα πήγαιναν καλά αν δεν ήταν αναγκαίο όλοι αυτοί να πληρώνονται. Η ανάγκη να βρεθούν αυτά τα χρήματα οδηγεί την όποια κυβέρνηση σε αυτό που οι δημοσιογράφοι αποκαλούν "φορολογικό σαφάρι". Πολλές φορές δικαίως, μιας και η φοροδιαφυγή είναι επίσης παγκόσμια πατέντα και το ΑΕΠ θα έπρεπε να αυξηθεί πολύ περισσότερο αν δεν ήμασταν όλοι υποκριτές. Ωστόσο, πολλοί συνήθως μικρο-φοροδυγάδες έχουν ένα εύλογο επιχείρημα, το εξόχως λαϊκίστικο "δεν θα πληρώνω εγώ τους δημόσιους υπαλλήλους για να κάθονται". Η ανάγκη να συνεχίσουν να υπάρχουν κάποιοι που "κάτι παράγουν", βάζει κάποια όρια στους φορολογικούς διωγμούς, οπότε το σύστημα δείχνει να συντηρείται. Το "αγκάθι" της ιστορίας είναι, βέβαια, η συνταξιοδότηση όλων αυτών, μόνο που όσοι εμπλέκονται στη σκηνή δεν έχουν οι ίδιοι πρόβλημα σύνταξης, οπότε η συζήτηση μπορεί να διαιωνίζεται και το θέμα να απομακρύνεται από την ιδιωτική και δημόσια καθημερινότητα.

Αν προσθέσουμε σε όλα αυτά τις απαραίτητες λοιπές δαπάνες του προϋπολογισμού, καταλαβαίνουμε για ποιο λόγο δεν υπάρχουν χρήματα για την παιδεία και για πολλά άλλα. Με όλα αυτά που συμβαίνουν να επικυρώνονται από την εκφραζόμενη λαϊκή βούληση κάθε τόσο, ένα είναι το συμπέρασμα: "έτσι είναι" δομημένη η λειτουργία του πολιτικού συστήματος στη χώρα αυτή. Τα εκατομμύρια δήθεν απαραίτητων δημόσιων υπαλλήλων που κοντολογίς αμείβονται από τον πραγματικό πλούτο που παράγουν άλλοι, είναι συνειδητή επιλογή της κοινωνίας μας. Οπως είναι και πλήθος άλλων ιδιομορφιών της. Γι αυτό ακριβώς το λόγο κάναμε λόγο για τον ακατονόμαστο "υπαρκτό ελληνικό σοσιαλισμό", το μοναδικό σύστημα που γεννά, συντηρεί και επιβραβεύει κυβερνωμένους και κυβερνώντες με αυτόν τον εξόχως βαλκανικό τρόπο...

"Καλό το όπλο της κριτικής..."

[Περιοδικό ne.o. - Απρίλιος 2003]

"...αλλά δεν μπορεί να αντικαταστήσει την κριτική των όπλων". Η συγκεκριμένη εκδοχή του ρητού αποδίδεται στον Βλαδίμηρο Λένιν, έναν κομμουνιστή ηγέτη (με πολλές απαγορευμένες λέξεις άρχισε το σχόλιο του μήνα), που δίδαξε αυτά που σήμερα εφαρμόζονται από μια ηγεσία, που εξελέγη από το 50% (και κάτι), του πάνω-κάτω 50% που άσκησε την "ελευθερία" του να ψηφίσει. Η "πολιτική ορθότητα" επιβάλει να μην κατηγορήσουμε τον Αμερικανικό λαό για τις πράξεις της ηγεσίας του, άσχετα αν αισθανόμαστε ότι έχει και αυτός ευθύνη, όπως και όλοι οι "πολιτισμένοι" λαοί της λεγόμενης "Δύσης", της λέξης που ο ιστορικός του μέλλοντος θα χαρακτηρίσει ως τη μοναδική μονολεκτική προφητεία.

Ο "πολιτισμένος κόσμος", ναρκωμένος από την τηλεθέαση των "επωνύμων της κοσμικής ζωής" αλλά και από τα σχολεία στα οποία τον στέλνουν οι υπάλληλοι των πραγματικών Αρχόντων του, απλά παρακολουθεί. Τόσο ναρκωμένος και παράλογος, ώστε στην πράξη να αποδέχεται ότι η επίθεση σε κάποιον που στο παρελθόν ετράφη από την πρακτική της ισορροπίας δυνάμεων σε μια περιοχή και που σήμερα δεν συνάδει με το ρεύμα, είναι "νόμιμη", "δικαιολογημένη" και χρεώνεται εξ' ολοκλήρου σε αυτόν που τη δέχεται! "Αυτός φταίει που είναι τέτοιος" και αν ακολουθήσετε το δόγμα, μπορείτε να πυρπολήσετε το σπίτι του γείτονά σας που τον έχετε δει να δέρνει τα παιδιά του, όντας πρώτα βέβαιοι ότι εκτός από τον ίδιο είναι μέσα και η γυναίκα του και τα παιδιά του, ισχυριζόμενοι ότι δεν ήταν δυνατόν να ζείτε "δίπλα σε αυτόν τον άνθρωπο" που "απειλούσε εσάς, τη γυναίκα σας και τα δικά σας παιδιά".

Το αν το ξύλο με το οποίο δέρνει τα παιδιά σας ο γείτονάς σας του το πουλήσατε εσείς που ξέρετε να κατασκευάζετε μόνο ξύλα για να δέρνονται παιδιά και τα διακινείτε έχοντας ως αντιπροσώπους σας τους λοιπούς γείτονες, είναι άλλη υπόθεση. Ο συγκεκριμένος γείτονας είχε "υποχρέωση" μόνο να αγοράσει το ξύλο για να σας το διαθέσει αν του το ζητούσατε στα πλαίσια της "καλής σας φιλίας". Δεν μπορούσε να το χρησιμοποιήσει με τρόπο που εσείς δεν εγκρίνετε. Και, τέλος πάντων, εφόσον εσείς τον προειδοποιήσετε ότι θα του βάλετε φωτιά στο σπίτι αν δεν συμμορφωθεί, εκείνος μπορούσε πάντα να το εγκαταλείψει και να σας διαθέσει τη μία ή περισσότερες γυναίκες του (ο απολίτιστος!) και τα παιδιά του, διαφορετικά εκείνος θα φταίει για τις πράξεις (σας).

Διαφωνείτε; Αν διαφωνείτε, μπορείτε να κάνετε "αντίσταση" στον (δικαιολογημένο) εμπρηστή: να στέλνετε SMS, να ανάβετε τα φώτα σας το βράδυ, να προωθείτε τα emails που λαμβάνετε, για την περίπτωση που φιλοτιμηθεί κανένας άλλος να δράσει, να σβήσετε την τηλεόρασή σας ώστε να μην βλέπετε το ρεπορτάζ του δια του εμπρησμού εκπολιτισμού του απολίτιστου γείτονά σας. Μπορείτε να βλέπετε με συμπάθεια όσους με αξιοπρέπεια δίνουν τη μάχη ενάντια στον πόλεμο, σκεπτόμενοι πάντα ότι το πρόσωπό τους, τα λόγια τους, τα SMS τους και τα emails τους είναι καταγεγραμμένα, όπως άλλωστε και οι συσκέψεις εθνικών αντιπροσωπειών στον ΟΗΕ. Μπορείτε να τηλε-θαυμάζετε αυτούς που δεν κατάλαβαν πώς οι φίλοι μας, από σκέτο "φίλοι μας" έγιναν "οι φίλοι μας οι βομβιστές αμάχων" και τηλε-προσπαθούν απεγνωσμένα να ρίξουν την ευθύνη στους άμαχους.

Και για να πούμε και κάτι για την Νέα Οικονομία (μη μας κάνουν και έξωση) να σας θυμίσουμε ότι όχι απλώς μπορείτε, αλλά έχετε και υποχρέωση να πουλάτε και να χρησιμοποιείτε περισσότερους servers, εκτυπωτές, λειτουργικά συστήματα, "περιφερειακά", λοιπές εφαρμογές και "ολοκληρωμένες λύσεις" που κατασκευάζουν (ποιοι άλλοι), οι "φίλοι μας". Τρέξτε να "πιάσετε τα πλάνα" πωλήσεων σε πείσμα της κρίσης, για να τους δείξουμε όλοι μαζί ότι εμείς καταλαβαίνουμε το δίκιο τους, ότι εμείς, ότι και να γίνει τα δικά τους προϊόντα θα πουλάμε και τις δικές τους "ολοκληρωμένες λύσεις" θα εκπαιδευόμαστε να εγκαθιστούμε σε όλους τους πελάτες μας. Αρκεστείτε στη διαμαρτυρία του SMS (το πολύ) και τρέξτε, αγαπητοί συνάδελφοι, τρέξτε, διότι δεν ξέρει κανείς ποτέ, σήμερα η έσχατη "ολοκληρωμένη λύση" εφαρμόστηκε στο Ιράκ. Αύριο;

Νέα Τραπεζική Οικονομία

[Περιοδικό ne.o - Μάρτιος 2003]

Τα αποκαλυπτήρια της ελληνικής έκδοσης της Νέας Οικονομίας έχουν ήδη αρχίσει. Κάποιες τράπεζες ανακοίνωσαν μια δικαιολογημένη κατά τη δική τους λογική αύξηση των επιτοκίων χορηγήσεων - και μόνον αυτών. Το "δικαιολογημένη", είναι ασφαλώς σχετικό και εντάσσεται σε ένα ευρύτερο ευρωπαϊκό γίγνεσθαι στο οποίο δεν αποκλείεται να δούμε διάφορες παρεμφερείς εξελίξεις στο άμεσο μέλλον και ανάλογα με την έκβαση της έναρξης του "πιθανού - ενδεχόμενου - επικείμενου - προγραμματιζόμενου" κλπ πολέμου στο Ιράκ. Οι εξελίξεις αυτές θα χρησιμοποιηθούν, ασφαλώς, ως αιτιολόγηση και άλλοθι όσων ήδη ("πρωτοποριακά" δηλαδή) συμβαίνουν στη χώρα μας. Το ακλόνητο αίτημα της λογικής αυτών των κινήσεων είναι ένα και μοναδικό: η ευστάθεια των κερδών του τραπεζικού συστήματος. Ολα τα υπόλοιπα εναλλάσσονται σε ρόλους δήθεν επιχειρηματολογίας και στολισμού επιλογών, από ανθρώπους που στην πραγματικότητα ποτέ δεν έχουν παράξει κανέναν απολύτως πλούτο.

Οταν τα πράγματα πηγαίνουν "καλά", ό,τι και να πει κανείς γίνεται αποδεκτό. Κανείς δε δίνει σημασία στα επιτόκια ή στη λεγόμενη "λιανική τραπεζική". Κανείς, διότι τα εκ της χρηματιστηριακής αναδιανομής του πλούτου εγγραφόμενα κέρδη είναι πολύ μεγαλύτερα από όσα θα φέρουν οι μια-δύο μονάδες ή τα δάνεια των 3.000 € που σήμερα με τόσο ζήλο διαφημίζονται. Η πραγματική φύση του συστήματος, όμως, όπως εξάλλου και ο πραγματικός χαρακτήρας των ανθρώπων, φαίνονται στα δύσκολα και όχι στα εύκολα. Εκεί αρχίζουν τα "ναι μεν - αλλά" και οι λοιπές αυθαίρετες συμπεριφορές, οι οποίες είναι είτε "στα πλαίσια της νομιμότητας" αν τις κάνουν οι τράπεζες, οι πραγματικοί υπάλληλοι, και τα αφεντικά τους, είτε "αδικαιολόγητες έως τρομοκρατικές" αν τις κάνουν άλλοι.

Για άλλη μια φορά ακροβατούμε στο όριο του λαϊκισμού, μιας και αυτά οφείλουν να είναι στη γνώση των Πολιτών με "π" κεφαλαίο όταν αποδέχονται τη μοίρα τους κάθε λίγα χρόνια, και η συντριπτική μεταπολεμική πλειοψηφία την αποδέχεται αυτή τη μοίρα, είτε διότι φοβάται "μη χάσει την ησυχία της", ή και για άλλους λόγους που η ίδια έχει μάθει να γνωρίζει καλά.

Εχει, πάντως, ενδιαφέρον να σχολιάσουμε την αναλγησία και την άρρωστη λειτουργία της αγοράς που επιχειρεί να "αναπτυχθεί" ως "νέα οικονομία". Λειτουργεί ο νόμος της προσφοράς και της ζήτησης; Σταματά, δηλαδή, η ζήτηση όταν η προσφορά γίνει παράλογη, ή καλύτερα, στρέφεται η ζήτηση αλλού όπου η προσφορά δεν είναι παράλογη; Τι επιλογές είναι που στην πραγματικότητα έχει ο λιανικός πελάτης των τραπεζών, δηλαδή ο μοναδικός πραγματικός αιμοδότης της - όποιας - νέας οικονομίας; Το ερώτημα ρητορικό και η απάντηση επίσης, μιας και επί του προκειμένου δεν υπάρχουν επιλογές διότι πρόκειται για φανερή συνομωσία: όλοι τελικά κάνουν τα ίδια βήματα τα οποία, όπως διατείνονται, δεν εξαρτώνται από τους ίδιους και κακώς οι φωνές για την όποια πολιτική των τραπεζών.

Πράγματι, δεν εξαρτώνται από τις τράπεζες οι επιλογές τους: εξαρτώνται από το αξίωμα του αναλλοίωτου των κερδών τους, το οποίο ανάγεται στην μοναδική υπέρτατη αλήθεια. Ολα τα άλλα φταίνε, μόνο οι κυβερνώντες και η "νέα οικονομία" δεν φταίνε, τα δε κέρδη των τραπεζών πρέπει να προστατευτούν με κάθε τρόπο. Μια σκληρή αλήθεια, όμως, δεν μπορεί να σταθεί μόνη της, οπότε χρειάζεται είτε να μεταμφιεστεί σε υποσχέσεις ανάπτυξης, χρηματοδότησης της "πραγματικής" νέας οικονομίας κλπ, είτε να υποστηριχτεί από το γκεμπελικό κουτόχορτο της αλλοίωσης της κρίσης το οποίο αφειδώς σερβίρεται από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, και το οποίο με επιμέλεια διδάσκεται στα σχολεία όλων των βαθμίδων, ενίοτε δε, και με φανερή φροντίδα των πιστωτικών ιδρυμάτων.

Οσο για τις άλλες πλευρές αυτής της "νέας οικονομίας" στη χώρα μας, μερικές έχουν ήδη αρχίσει να διαφαίνονται στις "μεγάλες εκθέσεις πληροφορικής" και τα λόγια περιττεύουν. Κοινός παρανομαστής, άλλοτε πελάτης, άλλοτε "πρωταγωνιστής", συνήθως θύμα, αλλά πάντα έστω και ακούσια θύτης, ο "πολίτης της νέας τάξης".